Fikrət Yusifov: “Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır”

Fikrət Yusifov: “Plastik kartlar vasitəsilə ölkədən külili miqdarda valyuta çıxarılır”
15:03 15 Yanvar 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Fikrət Yusifov

“Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
İqtisad elmləri doktoru, professor

Ölkənin pul-kredit sistemini dollar asılılığından qurtarmaq üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir...

Manatın məzənnəsində baş vermiş dəyişikdən sonra yaranmış vəziyyət təxirəsalınmaz adekvat addımların atılmasını zəruri edir. Sirr deyil ki, yaranmış situasiya qara bazarın meydana gəlməsinə münbit şərait yaradır. Qara bazarın əsasını isə banklardankənar valyutadəyişmə məntəqləri təşkil edirdi. Odur ki, Mərkəzi Bankın belə məntəqələrin lisenziyasının ləğv olunması ilə bağlı qərarı ölkənin maliyyə sisteminin dollar xəstəliyindən xilas olunması və milli valyutanın nüfuzunun bərpa edilməsi yolunda atılan ilk addım kimi qiymətləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın bu addımından öncə biz də mətbuat vasitəsilə bu addımın zəruriliyini əsaslandırmışdıq. Ancaq təkcə bu addımla problemi kökündən həll etmək mümkün deyil.

Problemin bütövlükdə həll olunması məsələyə kompleks yanaşma tələb edir. Atılan birinci addımın ardınca zəruri sayılan digər tədbirlərin görülməsinə gecikmədən başlamaq lazımdır. Əks halda birinci addımın xeyrindən çox zərərini görmək təhlükəsi labüddür.

Odur ki, təklif edirik:

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərbə vura biləcək qanunsuz valyuta alqı-satqısı ilə məşğul olan şəxslər barəsində maksimum müddətə (10 ildən 15 ilədək) həbs cəzası nəzərdə tutulsun;
Cinayət Məcəlləsində dəyişiklik etmək yolu ilə ölkə daxilində xarici valyuta ilə ticarət əməliyyatı aparan hər hansı fiziki şəxs və ya müəssisə rəhbəri barəsində maksimum müddətə həbs cəzası seçilməsi nəzərdə tutulsun və belə ticarət aparan tərəfin ticarət predmetləri dövlətin xeyrinə müsadirə olunsun;

Mərkəzi Bank bu günə xarici valyutada alınmış kreditlər üzrə manatın yeni məzənnəsi ilə köhnə məzənnəsi arasında yaranmış fərqi avtomatik olaraq tam şəkildə banklara kompensasiya etsin və nə qədər inzibatı yol olsa da xarici valyutada olan kreditlərin hamısı 1 dollar 1 manat 5 qəpik kursu ilə manat kreditinə çevrilsin. Atılacaq addımın banklar üçün yaradacağı çətinliklər nəzərə alınmalıdır. Çünkü bəzi bankların xarici valyutada borc öhdəlikləri mövcuddur. Lakin bu, atılacaq addımın qarşısını almamalıdır. Atılacaq addım bir sıra zəif bankların bağlanması ilə nəticələnəcək ki, bu da normal sayılmalıdır. Əhalinin hər bir milyon nəfərinə düşən bankların sayına görə biz Almaniya, İtaliya və Fransa kimi inkişaf etmiş ölkələri bir neçə dəfə üstələyirik. Bir sözlə, bu mərhələdə Azərbaycanda mövcud olan 43 özəl bankın 50%-dən çoxunun bağlanması belə az hesab oluna bilər;

Xarici valyutada banklara yerləşdirilmiş bütün əmanətlər manatın yeni məzənnəsi ilə (1dollar 1,57 manat) manat ifadəsində əmanətlərə çevrilsin. Daha doğrusu Mərkəzi Bank xarici valyutada olan bu əmanətləri yeni məzənnə ilə alıb öz rezervlərinə qatsın. Manata çevrilmiş bu əmanətlər sığortalansın və onlara illik 15% divident müəyyən edilsin. Hesab edirik ki, manata çevriləcək əmanətlər müəyyən olunmuş qaydada inflyasiyadan sıgortalanacağı tədqirdə əmanətçilər də buna etiraz etməyəcəklər;

Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə plastik kartlardan istifadə etməklə hesablarındakı xarici valyutanı nəgdləşdirmə əməliyyatlarına ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunmalıdır. Məlumdur ki, ölkədən xarici valyutanın nəgd şəkilində çıxarılmasına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulur. Lakin plastik kartlara hər hansı məhdudiyyət tətbiq olunmadığından istənilən şəxs böyük məbləğdə xarici valyutanı kartına yerləşdirib həmin vəsaiti təxminən1,5 faiz xidmət haqqı çıxılmaqla ölkənin hüdudlarından kənarda nəgdləşdirə bilər. Hesab etmək olar ki, bu, ölkədən xaricu valyuta çıxarmağın ən asan yoludur və indiki halda imkan vermək olmaz ki, belə vasitələrlə ölkədən böyük məbləğdə xarici valyuta çıxarılsın. Mərkəzi Bank vəziyyəti nəzərə alaraq Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrdə bank posterminallarından istifadə etməklə plastik kartlardakı(Xüsusən VİZA Klassik və Mastercart Standart) xarici valyutanı nəğdləşdirmə əməliyyatları aparmasına müəyyən limitin tətbiq edilməsi barədə müvəqqəti qaydalar müəyyənləşdirməlidir.

İndiki halda vətəndaş istənilən xarici ölkədə bankomatlar vasitəsilə gündəlik təxminən 2000 manat ekvivalentində xarici valyutanı nəğdləşdirə bilər. Postrerminallardan istifadə etməklə isə plastik kartddakı vəsaitin hamısını nəğdləşdirmək mümkündür. Vətəndaş bank postterminalından istifadə etməsə də belə dediyimiz kimi, istənilən bankomata yaxınlaşıb, məsələn, 10 gün ərzində təxminən 20 min dollara yaxın məbləği nəğdləşdirə bilər. Bu isə ölkədən xarici valyutanın çıxarılması deməkdir ki, buna indiki halda ciddi nəzarət olunmalıdır. Təsəvvür edin ki, bir nəfər 10 nəfərin adına plastik kart açdırıb hər birinə 50-70 min(Məbləğə məhdudiyyət yoxdur) dollar vəsait yatızdırır və həmin adamlar da xarici valyutanı nəğdləşdirmək məqsədilə Avropa ölklərinə üz tuturlar. Bu isə o deməkdir ki, hər bir belə əməliyyat vasitəsilə ölkədən külli miqdarda xarici valyuta çox asan bir yolla çıxarılır;

Hesabdan hesaba köçürmələrə də ciddi nəzarət olunmalıdır.

Xüsusən xarici ölkə banklarındakı hesablara xarici valyuta köçürmələri olduqca dəqiq nəzarət mexanizmləri ilə əhatələnməlidir.
Hesab edirik ki, ölkənin maliyyə sistemini sabit saxlamağın və təlatümlərdən qorumağın yeganə yolu belə radikal addımların atılmasından keçir.

Bizi Twitter-dən izləyin: @trend_az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycanda dəhşətli hadisə: ata-anasını öldürüb qaçdı

22 Sentyabr 2017 12:14

İŞİD-dən azad olan azərbaycanlıların qeydiyyatı aparılır - BQXK

22 Sentyabr 2017 12:13

Azərbaycanda səhra komanda məntəqəsi parkı açılıb

22 Sentyabr 2017 12:13

Türkiyədə miqrantları daşıyan qayıq qəzaya uğrayıb, 4 nəfər ölüb, daha 20 nəfər itkin düşüb

22 Sentyabr 2017 12:12

Çoxsaylı oğurluqlar etmiş 3 nəfər tutuldu

22 Sentyabr 2017 12:09

Məmmədyarov sabah Nalbandyanla görüşəcək - Prezidentlərin görüşünə hazırlıq

22 Sentyabr 2017 12:08

Gədəbəydə oğul ata və anasını öldürərək qaçıb

22 Sentyabr 2017 12:07

Albaniya millisinin sabiq baş məşqçisi "Alaves"ə rəhbərlik edəcək

22 Sentyabr 2017 12:07

Ukraynada azərbaycanlı avtoritetlər belə tutuldular – FOTO/VİDEO

22 Sentyabr 2017 12:03

ABŞ Türkiyədən üzr istəyib?

22 Sentyabr 2017 12:03

Arif Alışanova qarşı dələduzluq və öldürməyə cəhddə təqsirləndirilən şəxsin vəsatəti təmin edilməyib

22 Sentyabr 2017 12:02

AZTV sədri Arif Alışanovu dəfələrlə necə öldürmək istəyiblər? - ŞOK SUİ-QƏSD PLANLARI YAYILDI

22 Sentyabr 2017 11:59

Komitə sədri Bağdadda sığınacaqda saxlanılan uşaqlardan danışdı

22 Sentyabr 2017 11:58

Bahar Muradova: "Azərbaycanda gender bərabərliyi ilə bağlı layihələr həyata keçirilir"

22 Sentyabr 2017 11:57

Daha bir erməni təxribatının qarşısı alındı

22 Sentyabr 2017 11:57

Məmmədyarov-Nalbandyan görüşü sentyabrın 23-də keçiriləcək

22 Sentyabr 2017 11:54

Nazilədən “ailədə HEGOMON mənəm” söhbətinə MÜNASİBƏT: “Riyakarlıq etmədim”

22 Sentyabr 2017 11:53

Kamran Əliyev: "Korrupsiya qarşı mübarizə təkcə dövlət sektorunu deyil, özəl sektoru da əhatə edir"

22 Sentyabr 2017 11:47

İlham Əliyev Sənaye Parkının açılışında iştirak edib

22 Sentyabr 2017 11:46

Appaturay Bakıya gələcək

22 Sentyabr 2017 11:44

O, təyyarədə motal pendiri yedi

22 Sentyabr 2017 11:43

Komitə sədri İraqda qalan uşaqların ölkəyə gətirilməsi ilə bağlı məsələyə münasibət bildirib

22 Sentyabr 2017 11:42

Elmar Məmmədyarov Nyu Yorkda bir sıra ölkələrin XİN başçıları ilə görüşüb

22 Sentyabr 2017 11:42

Aşıq Samirədən fərqli ifa

22 Sentyabr 2017 11:40

Zakir Həsənov səhra komanda məntəqəsi parkının açılışında - FOTO

22 Sentyabr 2017 11:38

Arvadı ilə birgə başına min oyun açılan DİKTATOR: indi hamı onu İSTƏYİR - VİDEO

22 Sentyabr 2017 11:38

Mübariz Qurbanlı: "Aşura tədbirləri Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin fətvasına uyğun keçiriləcək"

22 Sentyabr 2017 11:37

"Elektron hökumət" portalına daha 3 elektron xidmət əlavə olundu

22 Sentyabr 2017 11:35

Ən etibarlı brauzerlər müəyyənləşib

22 Sentyabr 2017 11:35

Keçmiş MTN generallarının məhkəməsi davam etdirilir

22 Sentyabr 2017 11:32

Azərbaycan və Qazaxıstanın gənclər təşkilatları memorandum imzalayıblar

22 Sentyabr 2017 11:32

Ukraynada Azərbaycan əsilli kriminal avtoritetlər saxlanılıb

22 Sentyabr 2017 11:32

Məşhur aktyor Azər Axşam Metbuat.az-ın qonağıdır

22 Sentyabr 2017 11:31

Milli Məclisdə erməni deputatların iştirakı ilə

22 Sentyabr 2017 11:30

Azərbaycanın Auditorlar Palatası Rusiyanın Auditorlar İttifaqı və Estoniyanın Auditorlar Assosiasiyası ilə əməkdaşlıq edəcək

22 Sentyabr 2017 11:27

Müdafiə naziri hərbi təyinatlı obyektlərin açılışında iştirak edib

22 Sentyabr 2017 11:27

AFFA-nın cibdə atılan püşkü

22 Sentyabr 2017 11:27

Azərbaycanlıların bazasına polis basqın: onlarla şəxs saxlanıldı

22 Sentyabr 2017 11:24

Bakı: Evdən qaçan 22 yaşlı gəlin tapıldı

22 Sentyabr 2017 11:22

Qapını sındırıb evə girdilər, kirayənişini döyüb pul apardılar

22 Sentyabr 2017 11:19

Kim Çen In Trampı HƏDƏLƏDİ: “Tarixin ən sərt...”

22 Sentyabr 2017 11:18

Xələf Xələfov: “Avropa İttifaqı münaqişə ilə bağlı qətiyyətli mövqe ortaya qoymalıdır”

22 Sentyabr 2017 11:17

ADIF-in keçmiş rəhbəri “Finance Leasing”dəki payını satıb

22 Sentyabr 2017 11:17

“Rusiyadan raket sistemi alsaq da...”

22 Sentyabr 2017 11:17

Səməd Səmədov: "O it balalarını bağışlamışam" - VİDEO

22 Sentyabr 2017 11:14

"Ala, dibilsən? Çıxaruğ şəhərə, bir az mırt tutaruğ"

22 Sentyabr 2017 11:14

Erməni deputatlar Milli Məclisdə

22 Sentyabr 2017 11:09

NATO Baş Katibinin Xüsusi Nümayəndəsi Azərbaycana gələcək

22 Sentyabr 2017 11:07

ABŞ səfiri: “Qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından ABŞ Azərbaycanın əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirir”

22 Sentyabr 2017 11:07

"Roma"nın ulduzu "Qarabağ"la oyuna gəlməyəcək

22 Sentyabr 2017 11:07