Sağlam qidalanma piramidası

Sağlam qidalanma piramidası
21:05 21 Fevral 2015
347 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

İdman və çəkiyə nəzarət, həmçinin enerji balansının sadə qanunu ilə də əlaqələndirilir: Çəki dəyişimi = qəbul olunan kalori – atılan kalori.
Milli.Az tabloid.az-a istinadən bildirir ki, əgər siz hər gün qəbul etdiyiniz qədər də kalori israf edə bilirsinizsə, piy hüceyrələrində toplanmağa heç nə qalmır və bədən çəkisi eyni qalır. Atdığınız kaloridən çox yemək isə piy toplamaq və çəkini artırmaqla nəticələnir. Müntəzəm idman bədən kütlənizə nəzarət etməyə kömək edir.
 
Sağlam Qidalanma Piramidasına aşağıdakılar aiddir:
 
Emal olunmamış dənlilər. Orqanizmin karbohidratlara, xüsusən, enerjiyə görə ehtiyacı var. Karbohidaratların ən yaxşı mənbələri yulaf unu, ağ çörək və təmizlənmiş düyü kimi emal olunmamış dənlilərdir. Onlar enerji dolu nişasta ilə birgə xarici (kəpək) və daxili (rüşeym) qatlara çatdırırlar. Orqanizm emal olunmamış dənliləri emal olunmuş karbohidratları həzm etdiyi qədər tez həzm edə bilmir. Bu, qan şəkəri və insulini sürətlə artıb-azalmaqdan qoruyur. Qan şəkəri və insulinin yaxşı idarə olunması aclığı nəzarətə altına alır. Nəticədə şəkər xəstəliyinin hər 2 tipinin inkişafının qarşısını alır. Bundan əlavə, tədqiqatlar göstərir ki, emal olunmamış dənlərlə zəngin rasionla qidalanma ürək xəstəliklərinin də qarşısını ala bilər.
 
Sağlam piylər və yağlar. Təəccüblüdür ki, Sağlam Qidalanma Piramidası əsasına yaxın yerdə bir qədər yağ (piy) yerləşdirir. Görəsən, bu, onların yemək üçün yaxşı olduğunumu göstərir? Baxmayaraq ki, bu tövsiyə adi məntiqə qarşı çıxır, bu dəlillər ümumi qida vərdişlərinə tam uyğun gəlir. Sadə Amerikalı gündəlik kalorisinin ən azı üçdə birini yağlardan alır. Ona görə də onu piramidanın əsasına yaxın yerləşdirməyin əhəmiyyəti var. Nəzərə alın ki, bütün növ yağlar deyil, məxsusi olaraq sağlam piy və yağlar qeyd olunur. Sağlam olan doymamamış yağların yaxşı mənbəyi zeytun, kanola, soya, qarğıdalı, günəbaxan, araxis və digər bitki yağları, yağsızlaşdırılmış marqarin, qoz-fındıq, toxumlar, avakado, qızıl balıq kimi yağlı balıq növləri hesab oluna bilər. Bu sağlam yağlar yalnız xolesterin səviyyəsini düzəltmir (yüksək emal olunmuş karbohidartların əvəzinə işlədildikdə), həm də ürəkdə ritm problemlərini azaldır.
 
Meyvə-tərəvəzlər. Meyvə və tərəvəzlərlə zəngin pəhriz faydalıdır. Məsələn: bu növ pəhriz ürək infarktı və insultun baş vermə ehtimalını azaldır; bəzi xərçəng növlərinə qarşı orqanizmi müdafiə edir; qan təzyiqini aşağı salır; "divertikul" adlanan ağrılı bağırsaq nasazlığından yan keçməyə kömək edir; 65 yaşından yuxarı insanlarda görmənin itməsinə səbəb olan katarakta və sarı ləkənin degenerasiyasından mühafizə edir; pəhrizinizə rəngarənglik qatır. 
 
Quru çərəz, Dənlər, Paxla, və Tofu. Bu bitki məhsulları zülalın, lifin, vitaminlərin və mineralların gözəl mənbəyidir. Paxlalara lobya, dəniz lobyası, noxud, mərcimək və s. adətən qurudulmuş satılan paxlalılar aiddir. Quru çərəzlərin bir çoxununun tərkibində sağlam yağlar var, və bir qrupu (badam, qoz, pekan, araxis, fındıq və püstə) hətta ürək üçün faydalı məhsullar kimi dəyərləndirilir.
 
 
Balıq, ev quşu və yumurta əsl zülal mənbəydir. Bir sıra tədqiqatlar balıq yeməyin ürək xəstəlikləri riskini azaltdığını təsdiq edir. Çünki balıq əti ürəyə faydalı olan omeqa 3 yağları ilə zəngindir. Toyuq və hindquşu əti də zülalın yaxşı mənbəyi olmaqla yanaşı, həm də doymuş yağ turşularına (az miqdarına) malikdir. Uzun müddət nisbətən yüksək xolesterin tutumuna görə kənarlaşdırılan yumurta, söylənildiyi qədər də “pis” deyilmiş. Əslində, səhər yumurta yemək trans piylər ilə zəngin yağda qızardılmış ponçik və ya rafinəolunmuş undan hazırlanmış bublik yeməkdən daha yaxşıdır. Lakin diabetlilər və ürək xəstələri həftədə 3 dəfədən çox yumurta sarısı yeməməlidir.
 
Yumurta ağı isə zülallarla çox zəngindir, omlet və bişmişlərdə çox yaxşı əvəzedicidir.
 
Süd məhsulları (Gündə 1-2 dəfə) və ya Vitamin D/Kalsium əlavələri. Sümüyün qurulması və onun sağlam olması üçün kalsium, vitamin D, idman və s. tələb edilir. Süd məhsulları amerikanların, adətən, kalsium və D vitamini mənbəyi olub. Lakin insanların gündə ən azı 1,000 IU D vitamininə ehtiyacı var ki, bu da bir stəkan zənginləşdirilmiş südün təmin etdiyi 100 IU-dən çoxdur. Kalsium və D vitaminini əldə etmək üçün süd və pendirdən başqa, digər sağlam yollar da var ki, çox miqdarda doymuş yağ turşuları saxlayır. Məsələn, 3 stəkan süd 13 qızardılmış bekon dilimində olan qədər doymuş yağ tərkibinə malikdir. Əgər siz süd məhsullarını xoşlayırsınızsa, çalışın, yağsız və ya az yağlı məhsullardan istifadə edin. Əgər xoşlamırsınızsa, vitamin D və kalsium əlavələri işlətmək sizin onlara olan gündəlik tələbatınızı ödəməyin asan və ucuz yoludur. 
 
“Xəsisliklə” istifadə edin: Qırmızı ət və yağ. Bunlar çoxlu miqdarda doymuş yağlara malik olduğu üçün Sağlam Qidalanma Piramidasında yüksəkdə durur. Çox miqdarda qırmızı ət yemək bağırsaq xərçəngi riskini yüksəldə bilər. Əgər siz hər gün qırmızı ət yeyirsinizsə, həftədə bir neçə dəfə balıq, toyuq və ya paxlalılardan istifadə xolesterin səviyyəsini normallaşdıra bilər. Həmçinin kərə yağından zeytun yağına da keçə bilərsiniz. Balıqla qidalanmanın ürəyə də faydaları var. 
 
“Xəsisliklə” istifadə edin: Rafinə olunmuş dənlər—Ağ çörək, düyü və makaronlar; kartof; şəkərli içkilər və şirniyyat; duz. Nəyə görə bütün bu məhsullar Sağlam Qidalanma Piramidasının əsasında olmalı olduqları halda, zirvəsindədirlər? Ağ çörək, ağ düyü, ağ makaron, digər rafinə olunmuş dənlər, kartof, şəkərli içkilər və şirniyyatlar çəki artımı, diabet, ürək xəstəlikləri və digər xroniki xəstəliklər yarada bilir, qan şəkərinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb olur. Bütün dənli karbohidratlar orqanizmin karbohidartları idarəetmə bacarığını pozmayacaq. Qan şəkərinin yavaş, davamlı yüksəlməsinə səbəb olur. Duz qarışdırcı Sağlam Qidalanma Piramidasının “Xəsisliklə İşlədin” hissəsinin zirvəsinə yeni əlavədir. Aparılmış geniş tədqiqatlar natriumla zəngin pəhrizlərlə ürək infarktı və insult riskinin yüksəlməsi arasında əlaqənin olduğunu göstərir. 
 
Əlavəli D vitamini ilə polivitamin (Əksər insanlar üçün). Gündəlik polivitamin, multimineral əlavəsi, xüsusən, əlavəli D vitamini ilə birgə sanki ehtiyat qida yaradır. Polivimatin sağlam qidalanmanı əvəzləyə bilmədikdə və ya qeyri-sağlam qidaya çevrildikdə o qida boşluqlarını elə tuta bilər ki, hətta yeməyinə yaxşı diqqət edənlərə də öz təsirini göstərər. Məşhur markalı bahalı vitaminlərə gərək yoxdur. Sümüyə olan məlum faydası ilə yanaşı, əlavə alınan D vitamini yoğun bağırsaq və süd vəzisi xərçəngi riskinin azalmasına da kömək edir. Gündə ən azı 1000 lU vitamin D qəbul edin. Çoxtərkibli vitaminlər indi bu miqdarda buraxılır. Dərman və əlavələr üçün standartları müəyyən edən USP qurumun tələblərinə cavab verən polivitaminləri alın.
 
Əlavə: Yüngülcə alkoqol (Hər kəs üçün deyil). Tədqiqatlar gündəlik alkoqollu içki içməyin ürək xəstəlikləri riskini azaltdığını göstərir. Alkoqolun faydası qədər ziyanı da olduğu üçün mötədillik mütləq lazımdır. Qadınlar üçün gündə ən çoxu 1 dəfə içmək yolveriləndir. Hamiləlik zamanı qadınlar, ümumiyyətlə, alkoqol istifadə etməməlidirlər. 
 
Rəqəmləri unut və keyfiyyəti düşün. Diqqət edin ki, Sağlam Qidalanma Piramidası xüsusi qidaların gündəlik miqdarı barədə heç bir məsləhət vermir. Çünki, bu ciddi bir yol xəritəsi deyil, qidanın miqdarı sizin bədən çəkinizə və yaxud gördüyünüz fiziki işə görə dəyişə bilər. Bu sadəcə nə ilə qidalanmağınız barədə sadə və ümumi bir bələdçidir. Burada yadda saxlamalı olduğunuz sadəcə bir əsas məsələ var: Sağlam rasiona daha çox piramidanın əsasında olan məhsullar daxildir, nəinki onun yuxarı hissələrində. Baxmayaraq ki, müxtəlif qidalanma tərzləri üçün geniş seçim var, bunu unutmayın. Vegeterian Sağlam Qidalanma Piramidasından çərəzlərə, paxlalara və s. bitki mənşəli zülal mənbələrinə üstünlük verə, həmçinin kalsium və D vitamininin qeyri-süd mənbələrini seçə bilər; heyvan məhsullar istifadə edən biri isə zülal mənbəyi kimi az miqdarda qırmızı ət olmaqla, balıq və toyuq ətini seçə bilər. Sağlam Qidalanma Piramidasının “Xəsisliklə istifadə edin” kateqoriyasından aşağıda olan məhsullardan istifadə orqanizmə lazım olan bütün nutrientləri əldə etmənizi təmin edəcək. Bu eyni zamanda sizin duz qəbulunuzu əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq, belə ki, ABŞ rasionunda duzun çox hissəsi konservləşdirilmiş şorbalar, dondurulmuş naharlar, qastronom ətləri, çips və s. kimi emal olunmuş məhsullardan gəlir. 
 
Həqiqətən də qadağan olunması gərəkən tək qida məhsulları qismən hidrogenləşmiş yağlardan ibarət trans piyləri saxlayanlardır. Xoşbəxtlikdən ABŞ və Kanadada trans piylər qida nişanlarında göstərilməlidir. İndi daha çox qida istehsalçıları, restoranlar, hətta cəmiyyət bütövlükdə trans yağları olmayan məhsullardan istifadəyə keçir ki, bu da sağlamlığı zədələyən bu yağ növündən qaçmağı asanlaşdırır.
 
Milli.Az


Xəbərin orijinal ünvanı: http://news.milli.az/interest/42477.html

Şahid olduğunuz hadisələrin video və ya fotosunu çəkərək bizə göndərin:
0552252950 (Whatsapp)
Загрузка...

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR