Türkiyədə 4,5 milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…

Türkiyədə 4,5  milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…
11:37 24 Oktyabr 2016
54 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Türkiyədə son illərin problemlərindən biri də burada qeyri-qanuni çalışan xarici ölkə vətəndaşlarıdır. Demək olar ki, artıq bu problemin qarşısını almaq üçün çalışan polis də istənilən nəticəni əldə edə bilmir.

Milli.Az modern.az-a istinadən bildirir ki, İstanbul sərbəst Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin sədri Yahya Arıkan deyir ki, onların araşdırmalarının nəticəsi heç də ürəkaçan deyil: 

"Türkiyəyə gələn xarici vətəndaşların giriş-çıxışı arasında böyük fərq olur. Son iki ilin statistikasına görə, ölkəyə 271  milyon 232 min 722 xarici vətəndaş gəlib. Amma ölkədən çıxan xaricilərin ümumi sayı 266 milyon 702 min 209 nəfər olub. 4,5  milyona yaxın xarici vətəndaş Türkiyədə "yoxa çıxıb"". 

Yahya Arıkanın sözlərinə görə, iş sahibləri qaçaq  işçiləri çalışdırmaqla dövlətdən vergi və sıgorta pulunu yayındırırlar. Bu cür qeyri-qanuni qazanc iş sahiblərinə ildə 1 milyard lirə qazandırır: 

"Qaçaq çalışan işçilər aşağı maaş almaqla yanaşı, heç bir sosial güvənə də sahib deyillər. Bu insanlar toplanıb bir ev tuturlar. Bəzən ikiotaqlı evdə 10 nəfər qalır. Bu işçilər 250-400 dollar arasında maaş alırlar". 

Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin siyahısına görə, qanunsuz çalışan işci sayı ölkələrə görə belə bölünür: Gürcüstan, Suriya, Ermənistan, Azərbaycan, Rusiya, Banqladeş. 
İlk üçlüyü bölüşən ölkələrin vətəndaşlarını tapmaq çətin olmasa da, danışmaq istəyənlər az da olsa var.

Təmizlikçi ermənilər 

Əvvəla İstanbul Kumkapı səmtində yaşayan ermənilərin məhəlləsinə gedirik. Burada Türkiyə vətəndaşı olan ermənilərlə yanaşı, xeyli sayda sonradan yerləşənlər də var.  Annev Gevorkyan ailəsi ilə 4 il əvvəl İstanbula gəlib. Oturum izni var və vətəndaşlıq almaq üçün dövlətə müraciət edib. Ona görə də daha ürəkli danışır. Deyir ki, iş izni olmasa belə, rahatdır: 
"Ev təmizliklərinə gedirəm. Gündəlik qazancım var. Buna görə niyə məni deportasiya etsinlər?"

Annahir Kandaryan isə idman müəllimidir. O da İstanbula 11 il əvvəl gəlib. İzinsiz çalışır. 11 ildə bir dəfə də olsun polisə yaxalanmayıb. 

Baxıcı gürcülər

Gürcüstandan gələnlərin çoxu isə qadındır. Onlar ev təmizliyi, xəstə baxıcılığı edir. Türklər gürcü baxıcılara daha çox etibar edirlər. Yaxınlarının birinin evində yaşlı anaya baxan Tamuna Kalidze  7 ildir İstanbuldadır. Gəldiyi gündən yaşlı anaya baxıcılıq edir. Burada ona Tülin adını qoyublar: 

"Mən evdən yalnız bazar günləri çıxıram. O günlər baxdığım insanların övladları gəlir və mən axşam saatlarına qədər azad oluram. Mənə oturum izni alınıb. Amma iş izni alınmayıb. Buna gərək olduğunu da sanmıram".

Çayçı azərbaycalılar

Azərbaycanlılar isə müxtəlif işlərdə çalışır. Maşın təmiri, çayçı və çoxluq alver edir. İzinsiz çalışanaların çoxuna elə öz həmvətənlərimiz rəhbərlik edir. Məsələn, böyük bir iş yeri açılıb. Orada çalışan 10 nəfərə iş izni alınıb. Amma kiçik iş görənlər (çay paylayanlar, maşın yumaq üçün su daşıyan və bu tipli iş görənlər) qeyri-qanuni çalışanlardır. 

Murad Zeynalov çayçılıq edir. Deyir ki, kilometrlərcə yolu gəlib burada çayçılq etməsinə təəccüblənənlər:

"Ölkəmdə iş olsa, bura gəlməzdim. Bizdə çayçıya gündə ən çox 10 manat veririlər. Burada hər gün 50 lirə alıram. Üstəlik yeməyim də pulsuzdur. Deyirlər iş izni alın. Amma bu izni asan olsa, alardıq. Nə qədər dayana bilsək, çalışacam. Sonrasını bilmirəm".  

Şakir Qədimovsa  satıcıdı. O da qaçaqdı. Ona görə də tez-tez iş yerini dəyişməli olur. 

"Hər gün qorxu ilə yaşayırsan. Amma hələ ki işləyirik. Burada şərtlər qane edir. Həftəlik 200 dollar alıram. Üstəlik də hər gün yemək pulu. Bu şəraiti mənə ölkəmdə yaratsalar, ailəmi-uşağımı orada qoyub burada polislərlə qaçdı-tutdu oynamazdım".

Suriyadan gələnlərdən isə iş izni istəyən yoxdur. Onlara savaş ölkəsindən pənah gətirdikləri üçün mümkün qədər şərait yaradılır. Çalışma və Sosial Güvənlik Nazirliyinin şöbə müdiri Nurcan Öndər isə deyir ki, son illər qeyri-qanuni çalışan işçilərin sayı sürətlə artır. 
Gürcüstandan gələnlər daha asanlıqla iş izni ala bilir və bu prosedur onlar üçün sadələşdirilib. Amma iş verənlər vergi və sığortadan yayınmaq üçün bu qaydalara əməl etmirlər. 3 ay oturum izni olmadan turist kimi Türkiyədə qalma hüququ olan gürcülərin bura axını başlayıb. Buna səbəb isə türklərin ev işlərində və xəstə baxıcılığında gürcülərə üstünlük verməsidir. Amma nazirlik bu artımın qarşısını almaq üçün müəyyən qadağalar qoyub. Artıq yaşlı və xəstəyə baxanların azyaşlı uşağı yoxdusa, onlara iş izni verilməyəcək. Bu qaydaların tətbiqindən sonra isə 5.911 qaçaq gürcü işçi müəyyənləşib.  
Araşdırmalar zamanı tikinti sektorunda 20 minə yaxın erməni qaçaq işçinin çalışdığı məyyənləşib. Bundan başqa isə müxtəlif işlərdə qeyri-qanuni çalışan 827 nəfər azərbaycanlı işçi aşkarlanıb. Qanunsuz işçi çalışdıranları da, çalışanları da ağır cəza gözləyir. Qeyri-qanuni yolla işləyən xarici vətəndaş 731 türk lirəsi, bu işçiləri çalışdıran sahibkar isə hər işçiyə görə 7.325 türk lirəsi cərimələnir.

Milli.Az




RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Pakistan hərbçiləri Bakıda səfərdədir

20 Sentyabr 2017 18:54

Klassik musiqimizdə XƏZAN...

20 Sentyabr 2017 18:48

Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinin nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdədir

20 Sentyabr 2017 18:47

200 manatlıq əsginaslar dövriyyəyə buraxılarsa... - RƏY

20 Sentyabr 2017 18:43

Qarın bölgəsindəki artıq yağlara SON

20 Sentyabr 2017 18:43

80 yaşlı kişi qəza törətdi: 3 nəfər yaralandı

20 Sentyabr 2017 18:40

Xaçmazda meşə yanğını başlayıb

20 Sentyabr 2017 18:39

Ekoloji qanunvericiliyi pozanlar 45 min manat məbləğində cərimələnib

20 Sentyabr 2017 18:37

Azərbaycan Prezidenti Malta dövlət başçısını təbrik edib

20 Sentyabr 2017 18:37

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun elan etdiyi qrant müsabiqəsinin qalibləri müəyyənləşdi

20 Sentyabr 2017 18:35

Tələbələr üçün ən rahat və asan iş imkanları - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 18:33

Azərbaycan Prezidenti Meksika xalqına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 18:32

"Azərbaycanda bütün fundamental azadlıq tam təmin edilir" - İlham Əliyev

20 Sentyabr 2017 18:29

CEV-in vitse-prezidenti: “Cümə günü Bakıda anşlaq gözləyirik"

20 Sentyabr 2017 18:27

Emin Mehdiyev: “Yalnız qələbə haqda düşünməliyik"

20 Sentyabr 2017 18:27

Çempionlar Liqasının finalı bu şəhərdə keçiriləcək - SON QƏRAR

20 Sentyabr 2017 18:23

SON DƏQİQƏ: Xaçmaz meşələri yanır

20 Sentyabr 2017 18:21

"Neftçi" qələbə ilə başladı

20 Sentyabr 2017 18:19

Murad Bozla Aslı Enverin romantik rəqsi – VİDEO

20 Sentyabr 2017 18:18

Afaq Aslan bu dəfə “Yataqxana”da: “Seksual...” - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 18:18

Ermənistan 25 ildən çoxdur ki, Azərbaycan ərazilərinin 20 faizini işğal altında saxlayır

20 Sentyabr 2017 18:18

UEFA Supek Kuboku İstanbulda keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 18:14

Rusiya referendumla bağlı səssizliyini pozdu

20 Sentyabr 2017 18:14

Prezident İlham Əliyev: "Ermənistan danışıqlardan yayınır"

20 Sentyabr 2017 18:12

İlham Əliyev Malta Prezidentini təbrik edib

20 Sentyabr 2017 18:10

Xaçmazda meşədə yanğın başladı

20 Sentyabr 2017 18:08

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin binası qarşısında tələbələr etirazını bildiriblər

20 Sentyabr 2017 18:07

Mərkəzi Bank sabaha olan məzənnəni

20 Sentyabr 2017 18:07

Prezident BMT tribunasından Ermənistanı işğalçı adlandırdı

20 Sentyabr 2017 18:04

2019-cu ildə UEFA Super Kuboku uğrunda oyun İstanbul şəhərində keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 18:02

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 18:02

Rusiya və Azərbaycan hərbi dənizçilərinin işçi görüşü olub

20 Sentyabr 2017 17:59

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verdi

20 Sentyabr 2017 17:58

İlham Əliyev BMT-də Zəhranın qətlindən danışdı - CANLI YAYIM

20 Sentyabr 2017 17:58

“Soyqırımı abidəsi”nə baş əyən azərbaycanlı nazirdən etiraz yaradacaq YENİ ADDIM: Lütfi Zadəyə... - FOTO

20 Sentyabr 2017 17:58

Bakı metrosunda 9 yeni stansiya tikiləcək

20 Sentyabr 2017 17:58

Azərbaycanda daha 21 İKT layihəsinə dövlət qrantı ayrılıb

20 Sentyabr 2017 17:57

Emin Mahmudov: "Bizə qələbə qazanmaq lazımdır”

20 Sentyabr 2017 17:57

Samir Abasov "Voyvodina"nın düşərgəsində

20 Sentyabr 2017 17:57

“İŞİD”in əlindən alınan 2 azərbaycanlı uşaq Bağdatda kimsəsiz qalıb - VİDEO

20 Sentyabr 2017 17:54

"AÇG"-nin dərin hissələrindən qaz hasilatına 2019-cu ildə başlanacaq

20 Sentyabr 2017 17:52

Prezident İlham Əliyev Meksikanın dövlət başçısına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 17:52

Əli Ömərov YAP-dan istefa verdi

20 Sentyabr 2017 17:49

Metbuat.az-ın işıqlandırdığı problem həllini tapdı

20 Sentyabr 2017 17:49

“Onların dəstəyi olmasaydı...” - Kiyevdə yeni Maydanı kimlər TƏŞKİL EDİR?

20 Sentyabr 2017 17:48

London Brüsselə "Brexit"ə görə 20 mlrd. avro ödəməyə razıdır

20 Sentyabr 2017 17:47

Azəri-Çıraq-Günəşliyə neçə milyard dollar yatırılacaq? - RƏSMİ RƏQƏM

20 Sentyabr 2017 17:44

Bir neçə sənətçimiz işdən çıxaraq ölkəni TƏRK ETDİ

20 Sentyabr 2017 17:43

“Bank Standard”ın kreditorları Prezidentə və Birinci vitse-prezidentə müraciət edib

20 Sentyabr 2017 17:42

“Ümid” yatağındakı 10 saylı quyuda yüksək hasilat bərpa edilib

20 Sentyabr 2017 17:42