Bizi ölümə aparan ANTİBİOTİKLƏR: 10 milyon insan həyatını itirəcək

Bizi ölümə aparan ANTİBİOTİKLƏR: 10 milyon insan həyatını itirəcək
15:53 26 Oktyabr 2016
77 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında bir qadının bədənində bütün antobiotiklərə qarşı dözümlü olan bakteriya aşkarlanıb. 49 yaşlı qadının bədənində aşkarlanan “Superbug” adlı bakteriya ölkə səhiyyəsini narahat edən ciddi problemə çevrilib. Ona dünyanın ən güclü antibiotikləri vurulsa da, bakteriya məhv olmur.

ABŞ səhiyyəsinin hadisədən bu qədər narahat olması əbəs yerə deyil. Çünki mütəxəssislər əgər uyğun antibiotik tapılmazsa, qadında aşkarlanan bakteriyanın qısa zamanda bütün dünyada yayılacağını proqnozlaşdırırlar. Onların fikrincə, bu halın müşahidə edilmə səbəbi antibiotiklərdən nizamsız istifadədir.

Ölkəmizin də dünyanın bir parçası olduğunu nəzərə alsaq, problemdən uzaqda dayandığımızı deyə bilmərik.

Publika.az-ın “Müfəttiş” layihəsində son günlər havaların soyuması və antibiotiklərə olan tələbatı nəzərə alaraq bu mövzunu araşdırmağı qərara aldıq.

Düzdür, Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin direktor müavini Afaq Əliyeva bu il kəskin respirator virus infeksiyalarında hələ ki, artım olmadığını deyir. Amma Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin növbəti günlər üçün qarlı hava proqnozu, məsələyə pozitiv yanaşmağımıza imkan vermir. Öskürək, yüksək temperatur və ya qripə qarşı antibiotik axtarışına çıxmamış yazını oxusanız faydalı olar.

Bu günlərdə apteklərdə kiçik bir müşahidə aparmaq bizə dünyada antibiotikdən ən nizamsız istifadə edən ölkə statusunun verilməsi üçün yetərlidir. Elə ki, havalar soyudu, temperaturumuz bir az yüksəldi, boğazımız qıcıqlandı aptekdəki bütün antibiotikləri evimizə toplayırıq. Ötən il hətta bəzi apteklərdə antibiotik qıtlığı belə müşahidə edilirdi. Amma heç diqqət etmisinizmi, bir dəfə istifadə etdiyiniz antibiotikin növbəti dəfə effekt verməməsinə? Heç düşünmüsünüz ki, səbəb antibiotikdən məlumatsız istifadə etməyiniz ola bilər?

Gəlin birlikdə düşünək

Tibb elmində peyvəndlərdən sonra antibiotiklər xəstəliklərin qarşısının alınmasında ən güclü müalicə üsullarından hesab edilir. Antibiotiklər bakteriyalarla yanaşı, xərçəngin müalicəsində istifadə olunur. Doğru istifadə edilərsə, infeksiyaları dayandırar, həyatımız qurtular. Antibiotik bədənimizə daxil olur, xəstəliyə səbəb olan infeksiyaları məhv edir. Əslində antibiotiki muzdlu əsgər də hesab etmək olar. Bədənimiz mikroblarla mübarizə apararkən qəbul etdiyimiz dərmanlar da mübarizəyə qoşulur.

Bəs düzgün istifadə edilməzsə..?

Mütəxəssislər hesab edir ki, antibiotikdən istifadənin artması, virus mənşəli xəstəliklər və yüksək temperatur zamanı lazımsız yerə, dozanın müəyyən edilmədən istifadəsi bədəndə müqavimətin yaranmasına və xəstəliklərin müalicə edilməməsinə səbəb olur.

Artıq bütün antibiotiklərlə mübarizə apara biləcək bakteriyalar yayılıb. Müalicəsi mümkün olmayan xəstələr və xəstəliklərin sayı artır. Alimlər xəbərdarlıq edir ki, əgər qabaqlayıcı tədbirlər görülməzsə, mikroblar qalib gələcək. Bu məsələdə səhiyyə müəssisələri, dərman istehsalçıları və xəstələr də məsuliyyət daşıyır.

Antibiotikdən zəhərlənənlər

Bu gün ölkəmizdə də antibiotiklər ən çox istifadə edilən dərmanlar sırasındadır. Zəhərlənmələrin də ən çox antibiotiklərdən olması, ondan nizamsız istifadə edildiyini göstərir.

Səhiyyə Nazirliyinin Kliniki Tibbi Mərkəzinin Toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudovun Publika.az-a verdiyi məlumata görə, bu ilin 9 ayında 224 nəfər kimyəvi zəhərlənmə ilə müraciət edib: “Onların 130-140 nəfəri dərmandan allergik reaksiyalarla bağlıdır. Dərman zəhərlənmələri əsasən, antibiotik və polivitaminlərdən olur. Biz bunları zəhərlənmə yox, allergik reaksiya kimi qəbul edirik. Antibiotiklərin allergik reaksiyası əsasən, böyüklərdə müşahidə olunur. Uşaqlarda isə daha çox polivitaminlərdən allergiyalar qeydə alınır”.

Onun sözlərinə görə, antibiotiklərdən zəhərlənmələr bədən həssaslığı ilə bağlı olur: “Bəzən ilk, bir çox hallarda isə 2-3 istifadədən sonra bədəndə antibiotikə allergik reaksiyalar müşahidə edilir. Bu reaksiyalara səbəb bəzən həkim məsləhəti yox, qonşunun sözlərinə əsasən antibiotik istifadə edilməsi olur. Hər bir dərman həkim təyinatı ilə qəbul edilməlidir. Antibiotik çox lazımlı və təsirli bir preparatdır. Lakin nə qədər keyfiyyətli olsa da, insanların həssaslığı nəzərə alınmalıdır. Bizə müraciətlər əsasında deyə bilərəm ki, zəhərlənmələr daha çox pensilin, ampisilin qrupu antibiotiklərdən olur”.

10 milyonun ölüm səbəbi olacaq

Mütəmadi antibiotiklərdən istifadə nəticəsində əvvəlcə antibiotiklərin bakteriyalara təsiri azalmağa başladı. Bu zaman alimlər daha güclü təsir edəcək antibiotik hazırlandı. Lakin zaman keçdikcə, artıq antibiotiklərin dövrünün sona çatdığı müəyyən edilib, çünki hazırlanan dərmanlar effektli olmur. Hətta son illər əvvəlki kimi antibiotiklər hazırlanmır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının proqnozuna görə, antibiotiklərə davamlı bakteriyalar dünya səhiyyəsinə ciddi təhlükədir.

Britaniya alimlərin tədqiqatına əsaslansaq, 2050-ci ildə mikroblar 10 milyon insanın ölüm səbəb olacaq. Müasir tibbin çox nailiyyətləri bu ölümlər qarşısında faydasız qalacaq.

Ölümə aparan yol

Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, Tədris Terapevtik Klinikasının Pulmonologiya, allerqologiya, nefrologiya şöbəsinin müdiri Kəmalə Ağayevaya məsələnin çox ciddi olduğunu deyir. O, hər qızdırmaya, ağrıya qarşı antibiotikdən istifadə nəticəsində mikroorqanizm tərəfindən rezidentlik yaratdığını deyib: “Antibiotiklərin qeyri-rasional tətbiqi nəticəsində mikroorqanizmdə onlara qarşı dözümlülük yaranır. Soyuqlama, kəskin respirator xəstəliklər zamanı antibiotik təyin etmək lazım deyil. Virus infeksiyaları zamanı antibiotik təyini bakterial ağırlaşmaların qarşısını almır. Soyuqdəymə adətən selikli, irinli ifrazat və renitlə müşahidə edilir. Bu zaman da antibiotik məsləhət görülmür. Əgər xəstəliyin əlamətləri 14 gündən çox davam edirsə, antibiotik qəbul etmək olar. Çünki bu bakterial ağırlaşma olduğunu göstərir. Həmçinin kəskin farengiti olan xəstələr səbəbin streptakok mənşəli olduğu təsdiqlənsə, adekvat dozada antibiotik təyin edilə bilər”.

Onun sözlərinə görə, tənəffüs yolları xəstəliklərində xarici respirator infeksiyadırsa, ekspertlərin təyin etdiyi dar tərkibli antibiotikdən başlayıb, daha yüksək tərkib spektrlidən istifadə etmək mümkündür: “Bəzən insanlar özləri hər hansı antibiotiki 3 gün istifadə edirlər. Lakin bilməlidirlər ki, növbəti dəfə həmin antibiotik təsir etməyəcək. Hesab edirəm ki, bu halların qarşısını almaq üçün antibiotikin reseptsiz alınmasına qadağa qoyulmalıdır”.

K.Ağayeva deyir ki, bədəndə mikroorqanizmlərin antibiotikə qarşı residentlik yaranması çox təhlükəlidir: “Mikroorqanizmdə antibiotikə qarşı müqavimət yaranması bakterial infeksiyanın daha da çoxalmasına, sepsis halları və sonda ölümə səbəb ola bilər. Həmçinin nəzərə almalıyıq ki, antibiotiklər bir çox xəstəliklərin müalicəsində çox effektivdir. Lakin antibiotikin keyfiyyəti yüksəldikcə, onun qiyməti də artır. Bu da insanların əlçatımlığını çətinləşdirir. Antibiotik nə qədər müasirdirsə, onun təsirləri də o qədər güclənmiş olur”.

Hər il 5 min nəfər

Antibitikdən lazımsız istifadədə xəstələr qədər, apteklərin də məsuliyyət daşıdığını deyən tibbi ekspert Adil Qeybullanın fikrincə, antibiotik yalnız bədənin həssaslığı yoxlanıldıqdan sonra təyin edilə bilər: “Təəssüf ki, antibiotik aptekdə sabun kimi satılır. Bu da yolverilməzdir. Siz xaricdə həkim resepti olmadan antibiotik ala bilməzsiniz. Düzdür, bəzi ağrıkəsiciləri almaq olar, çünki onların sağlamlığa təsiri illərdir təsdiqlənib. Bilməliyik ki, antibiotik tibdə nə qədər dəyərli olsa da, orqanizmə mənfi təsiri çoxdur. ABŞ-da antibiotiklərin yaratdığı fəsadlardan hər il yüzlərlə insan dünyasını dəyişir. Məsələn, antibiotikdən mütəmadi istifadə bağırsaqda psixiko membronoz korekt yaradır. Bu zaman bağırsaqda infeksiyaların fəallaşır. Hər il ABŞ-da 5 min nəfər məhz bu səbəbdən dünyasını dəyişir. İldə səhiyyə sisteminə 4 trilyon dollar xərcləyən ABŞ-da belə hallar baş verirsə, bu bir daha antibiotikdən istifadəyə maksimum diqqətli yanaşmalı olduğumuzu göstərir”.

Ekspert bildirir ki, bəzi antibiotiklərin qulağa, böyrək fəaliyyətinə mənfi təsiri var: “Bunlar hamısı təsdiqlənmiş məqamlardır. Antibiotiklərdən uzun müddət istifadə həssaslığa səbəb olur. Bu dərmanlardan kor-koranə istifadə daha çox MDB ölkələrində yayılıb. Bunun da səbəbi dünya səhiyyəsinin inkişafını qəbul etməmə, müəyyən stereotiplərin olmasıdır.

Geniş spektrli antibiotiki istifadəsini yarımçıq qoyanda bədəndə ona qarşı həssaslıq yaranır. Bir neçə dəfə bu hal təkrarlanandan sonra həmin insanlara antibiotik təsir etmir”.

Bunları bilməlisiniz!!!

Antibiotikdən zəhərlənməmək və bakteriyaların sizi öldürməsini istəmirsinizsə, ondan istifadə etməmişdən əvvəl həkiminizlə məsləhətləşməlisiniz.

Bilməlisiniz ki, qrip, öskürək, soyuqlama zamanı antibiotik effektli deyil.

Hər dəfə temperatur yüksələndə antibiotik qəbul etməyə ehtiyac yoxdur.

İshal zamanı isə bu dərmanlar əks-effekt verər. Hətta bəzi yan təsirləri ölümə belə səbəb ola bilir.

Həkiminizin məsləhət gördüyü miqdarda və saatlarda onu qəbul edin. Özümü yaxşı hiss edirəm deyib, müalicə tamamlanmadan antibiotik istifadəsini dayandırmaq olmaz.

Müalicə qurtarandan sonra qalan antibiotikləri atın.

“Müfəttiş”dən bu qədər. Yerli və xarici ekspertlərin antibiotiklə bağlı araşdırmalarını, fikirlərini təqdim etdik. Yeri gəlmişkən, antibiotikdən hədsiz istifadə yaddaşa da təsir göstərir. Növbəti dəfə qripə yoluxanda antibiotik almamışdan əvvəl “Müfəttiş”in dediklərini xatırlayın. Əgər antibiotik yaddaşınızı pozmayıbsa…

Gülxar

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycan 200 manatlıq əsginas buraxa bilər

19 Sentyabr 2017 17:42

Ukrayna birjasında Azərbaycan neftinin yekun satış hərracı keçirilib

19 Sentyabr 2017 17:42

“Barselona”nın 105 milyon avroluq yeni transferi 3,5 ayadək sıradan çıxıb

19 Sentyabr 2017 17:42

Prokuror tanışının gözünü daşla çıxaran şəxsə cəza istəyib

19 Sentyabr 2017 17:42

ASAN Radio YENİ MÖVSÜMDƏ

19 Sentyabr 2017 17:39

Cizgi filmləri uşaqları necə məhv edir- Psixoloq RƏYİ

19 Sentyabr 2017 17:38

Alimlər məlumatların optik çiplərdə saxlanılması üsulunu təklif ediblər

19 Sentyabr 2017 17:35

Azərbaycanın Dünya Bankına üzvlüyünün 25-ci ildönümü münasibətilə buraxılan markalar imzalanıb və möhürlənib

19 Sentyabr 2017 17:35

İsrail ordusu Suriya ilə sərhəddə pilotsuz aparatı vurduğunu bəyan edib

19 Sentyabr 2017 17:32

Ramil Usubov Rusiya DİN-in nümayəndələri ilə görüşüb

19 Sentyabr 2017 17:32

Belçika sahilində 70 il əvvələ aid sualtı gəmi AŞKAR EDİLDİ – 23 cəsəd...

19 Sentyabr 2017 17:28

Ədliyyə naziri Samuxda vətəndaşları qəbul edəcək

19 Sentyabr 2017 17:22

Sentyabrın 20-nə manatın məzənnəsi

19 Sentyabr 2017 17:22

Referendumun təxirə salınması üçün Ankaradan SON TƏKLİF

19 Sentyabr 2017 17:18

Manatın sabaha olan MƏZƏNNƏSİ

19 Sentyabr 2017 17:18

Sumqayıtda başlayacaq, Qəbələdə bitəcək

19 Sentyabr 2017 17:17

Kosmetika zavodundakı yanğın söndürüldü

19 Sentyabr 2017 17:17

"ÜAK-la bağlı qərar fəaliyyətimizin zəifləməsinə səbəb olmayacaq" - Komitə sədri

19 Sentyabr 2017 17:14

Nazim İbrahimov: “Rusiya Ali Məhkəməsinin Apellyasiya Kollegiyasının qərarı təəssüf doğurur”

19 Sentyabr 2017 17:12

Azərbaycan Premyer Liqasında VI turun oyun cədvəli açıqlanıb

19 Sentyabr 2017 17:12

Qalstuku bu üsulla bağlayın

19 Sentyabr 2017 17:12

Yaponlar Azərbaycanın bu universitetinə 131 min manat sərmayə qoydu

19 Sentyabr 2017 17:08

“Gazelli Group”da baş verən yanğın söndürülüb

19 Sentyabr 2017 17:07

"Bank VTB (Azerbaijan)" ASC plastik kart sahiblərinə yeni xidmət təklif edir

19 Sentyabr 2017 17:07

AFFA: Qərar sabah məlum olacaq

19 Sentyabr 2017 17:03

“Kəpəz” - “Səbail” görüşünün yeri dəyişdirilib

19 Sentyabr 2017 17:02

Türkiyə müharibəyə başlaya bilər

19 Sentyabr 2017 16:58

Tutulan futbolçunun atası: "Oğlumla maraqlanmamışam"

19 Sentyabr 2017 16:49

“Bu anbarda deputatların alınması üçün...” – Saakaşvilidən ŞOK İDDİA

19 Sentyabr 2017 16:48

PFL bu oyunun yerini dəyişdi

19 Sentyabr 2017 16:47

Maliyyə Nazirliyinin istiqrazlarına tələb təklifdən 5 dəfə çox olub

19 Sentyabr 2017 16:47

"Sumqayıt" - "Qarabağ" oyununu saat neçədə başlayacaq?

19 Sentyabr 2017 16:47

Ermənilərin ölümlə təhdid etdiyi tarixçi Baş prokurorluğa üz tutdu

19 Sentyabr 2017 16:43

Azərbaycan hərbçiləri beynəlxalq tədbirlərdə iştirak edir

19 Sentyabr 2017 16:42

Bakıda məşhur kosmetika zavodu YANIR

19 Sentyabr 2017 16:42

Bakıda "Gazelli"nin zavodu yanır - VİDEO

19 Sentyabr 2017 16:38

“Nokia 9” smartfonunun yeni fotoları dərc edilib

19 Sentyabr 2017 16:35

Məmmədyarov Nalbandyanla görüşəcək - Amerikalı həmsədr

19 Sentyabr 2017 16:34

Bu da Xalq artisti - Aygünün konsert biletlərinin cəmi 7%-i...

19 Sentyabr 2017 16:33

Ukraynadakı azsaylı xalqlar ölkədə siyasi sabitliyin qorunmasının tərəfdarı olduqlarını bəyan ediblər

19 Sentyabr 2017 16:32

Son günlər barışan məşhurlar

19 Sentyabr 2017 16:32

Türkiyə çempionatı Azərbaycanda nə vaxt yayımlanacaq? - AÇIQLAMA

19 Sentyabr 2017 16:29

İraq neft hasilatını daha 1% azaltmağı təklif edib

19 Sentyabr 2017 16:27

“Turan” haqqında məlumatlar həqiqəti əks etdirmir

19 Sentyabr 2017 16:25

Bakıda bit problemi - Millət vəkili şikayətçidir

19 Sentyabr 2017 16:24

Nazarbayev Vaşinqtonu dəstəklədi: Moskvaya qarşı növbəti GEDİŞ

19 Sentyabr 2017 16:23

AFFA Çempionlar Liqasının finalının Bakıda keçiriləcəyinə dair xəbərlərə münasibət bildirib

19 Sentyabr 2017 16:22

Azərbaycanda sulu qəlyan tam qadağan oluna bilər

19 Sentyabr 2017 16:19

Azərbaycanda qəlyan qadağan olunur?

19 Sentyabr 2017 16:19

Dünyanı xilas edə biləcək BİRCƏ FOTO: "Qum dənə"sinin içində daşlanan qadın - RƏYLƏR

19 Sentyabr 2017 16:18