Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”

Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”
18:23 28 Oktyabr 2016
61 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Qırğızıstanda konstitusiyanın orijinalının itməsindən sonra yeni siyasi böhran yaranıb.

Publika.az
xəbər verir ki, parlamentdə koalisiya çoxluğu dağılıb. Oktyabrın 26-da isə prezident Almazbek Atambayev fərman imzalayaraq, Nazirlər Kabinetini istefaya göndərib. Bununla da dörd siyasi partiyanın qurduğu koalisiyanın dağılması rəsmiləşib.

Əslində hökumət daxilində qarşıdurma lap əvvəldən var idi. Konstitusiyanın orijinalının itməsi isə dağılma üçün bir növ bəhanə rolunu oynadı.

Hər şey iyulun sonunda Sosial-Demokrat Partiyasının (Atambayevin partiyası) parlamentdəki fraksiya lideri İsa Omurkulovun konstitusiya dəyişikliyi ilə bağlı referendumun keçirilməsi təklifi ilə başlandı. Lakin konstitusiyaya dəyişikliyinə 2020-ci ilə qədər moratorium qoyulub.

Prezidentin nümayəndələri isə izah etdilər ki, konstitusiyanın yalnız bəzi maddələrinə dəyişiklik etmək olmaz, digərləri isə dəyişdirilə bilər. Müxalifət bunu prezidentin öz hakimiyyətinin ömrünü uzatması kimi qiymətləndirdi. Beləliklə, koalisiya arasında mübahisə düşdü, hətta siyasi mənzərə 2010-cu ildəki inqilabi vəziyyətə çatdı.

“Ata-Meken” partiyasından Konstitusiyanın atası hesab olunan Omurbek Tekebayev referenduma qarşı çıxdı. Digər deputatlar onu dəstəklədilər, hətta deputatlardan biri Venesiya Komissiyasına müraciət etməyi təklif etdi. Bu isə Atambayevi hiddətləndirdi. Avqustun 31-də Atambayev müstəqilliyin 25-ci ildönümü mərasimində çıxışı zamanı Tekebayevi sərt tənqid etdi.

Oktyabr ayında isə gülməli vəziyyət ortaya çıxdı. Məlum oldu ki, konstitusiyanın orijinalı yoxdur.

Prezidentin nümayəndəsi Moldakun Abdıldayevə təklif edildi ki, əsas qanunun orijinalını tapmaq üçün xüsusi komissiya yaradılsın. Bununla yanaşı, Ali Məhkəmə konstitusiyaya dəyişikliyin yolverilməz olduğu haqda qərar çıxartdı. Bundan sonra Atambayevin komandasının səbri partladı və hakim partiya koalisiyadan çıxdığını elan etdi.

Konstitusiya itdi, hökumət dağıldı - Atambayevin kabinetində nə baş verir?

Ötən həftə Qırğızıstan parlamentində referendum aktı ilə bağlı məsələ müzakirə olunarkən, bütün ölkə gözlənilməz hadisə ilə qarşılaşıb.



Mərkəzi Asiya üzrə ekspert Aleksandr Knyazev bildirib ki, siyasi böhran Qırğızıstan üçün adi haldır: “Atambayevin vəziyyəti nəzarətə götürmək halı birinci dəfə deyil. Ehtimal ki, hakim partiya əvvəlcədən referendumun keçirilməsinə razı olan partiyalardan yeni koalisiya hazırlamaq ssenarisini hazırlayıb. Buna görə də hökuməti buraxmaq təşəbbüsü edirlər. Ehtimal ki, konstitusiya dəyişiklikləri layihəsinə bir sıra əlaqələr ediləcək. Onlardan biri parlamentə seçilmək üçün lazım olan faiz dərəcəsinin yüksəldilməsidir. Beləliklə, qanunverici orqana Atambayevin nəzarəti altında olan partiyalar düşə biləcəklər”.

Lakin ekspert hakim partiyanın müttəfiq ola biləcəyi partiyalarla bağlı da müəyyən problemlərin olduğunu deyib.

“Hakim partiya koalisiyaya “Respublika” partiyası ilə girə bilər. Belə olarsa, bu partiyanın lideri Omurbek Babanov avtomatik baş nazir olur. Lakin Babanovun nüfuzu prezidentin nüfuzundan yüksəkdir. Adi baş nazir olmaq onun maraqlarına uyğun deyil”, - deyə o bildirib.

Aleksandr Knyazev konstitusiya dəyişikliyi təşəbbüsünün hakimiyyətin özfəaliyyəti olduğuna diqqət çəkib. Qeyd edib ki, baş verənlər mənfi ssenarilər doğura bilər: “Regionda işləyən Qərb mərkəzləri hələ ki müxalifətə dəstək vermirlər. Onlar hadisələrin inkişafını izləyirlər. İstisna deyil ki, bu mərkəzlər hökuməti zəiflətmək üçün müxalifətə dəstəyi artıracaqlar. Hesab edirəm ki, qarşıdakı dövrdə etnik qarşıdurma başlaya bilər. Qərb mərkəzinin əsas resursları da etnik QHT-lərin dəstəklənməsinə yönəlib”.

“Din, hüquq, siyasət” analitik mərkəzinin direktoru Qədir Malikov hesab edir ki, hazırki böhranın kökü 2010-cu il münaqişələrinin həll edilməməsinə gedib çıxır.

“Atambayev və koalisiya üzvləri arasında münasibətlər çoxdan pisləşib. Əsas səbəb təkcə dövlətin idarə edilməsi ilə bağlı fikir ayrılığı yox, həm də şəxsi münasibətlərdir. Tərəflər açıq informasiya müharibəsinə keçib. Burada dövlət quruluşunun böhranı yox, siyasi sistemin böhranı var. Hökumətin dəyişməsi, koalisiyanın dağılması normal hadisədir. Lakin bu, dövlətin və cəmiyyətin fundamental institutlarına toxunmayana qədər belə olur. Qırğızıstanda isə vəziyyət fərqlidir. Hakimiyyət uğrunda yeni döyüşı burulğanı başlayır. Bütün dəyişikliklərə baxmayaraq, hakimiyyətdə eyni insanların qalması ayrı problemdir. Bir lətifədə deyildiyi kimi, “sirk getdi, klounlar qaldı”, - Malikov qeyd edib.

Rusiyalı politoloq Yuri Solozobov hesab edir ki, Qırğızıstanın siyasi sistemi neqativ seçimin qurbanıdır: “Buna görə də tezliklə dövlət quruluşunun yeni kataklizmi mümkündür. Vətəndaşların sosial rifahı davamlı şəkildə aşağı düşür, iqtisadi və siyasi problemlər artır. Bakiyevin dövründə rəhbərlikdə əsasən Şimal və Cənub qəbilələrin təmsil olunurdular. Bu kövrək balans idi. Bu gün isə siyasi elita çox qarışıqdır”.

Asif

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Məşhur müğənni jurnalistlərə hücum etdi

25 Sentyabr 2017 22:54

Düsseldorfda Maqomayevin yubileyi qeyd olundu

25 Sentyabr 2017 22:53

Tələbələrlə bağlı -

25 Sentyabr 2017 22:51

İraq parlamentindən Ərbilə qarşı növbəti qərar -

25 Sentyabr 2017 22:49

“Yuventus” ŞOKDA: Klub prezidenti futboldan uzaqlaşdırıldı

25 Sentyabr 2017 22:48

"Brent" markalı neftin qiyməti 59 dolları ötüb

25 Sentyabr 2017 22:42

Səbinə Əzimova ağır atletika üzrə Avropa çempionu olub

25 Sentyabr 2017 22:37

Rusiya təyyarələri ABŞ-ın dəstəklədiyi qüvvələri bombaladı -

25 Sentyabr 2017 22:30

"Yuventus"un prezidenti bir il müddətinə futboldan kənarlaşdırılıb

25 Sentyabr 2017 22:22

Prezident İlham Əliyev yığma komandamızın oyununda - FOTOLAR

25 Sentyabr 2017 22:19

Kürdlərin referendumu başa çatdı

25 Sentyabr 2017 22:18

Dünyanın ən kök qadını həyatını itirdi -

25 Sentyabr 2017 22:11

Bir ailənin 5 üzvü zəhərləndi - Balakəndə

25 Sentyabr 2017 22:09

"Qəbələ" "Neftçi"yə divan tutdu - 7:1

25 Sentyabr 2017 22:07

Naim Süleymanoğlu ölüm ayağında - Təcili...

25 Sentyabr 2017 21:58

Bakıda universitet tələbəsi kirayə qaldığı evdə müəmmalı şəkildə ölüb

25 Sentyabr 2017 21:52

"Ordumuz İraqa girə bilər" -

25 Sentyabr 2017 21:50

Dünyanın ən bahalı brendləri açıqlandı - SİYAHI

25 Sentyabr 2017 21:49

Prezidentdən SƏRƏNCAM: Ziya Məmmədovun adı çıxarılsın

25 Sentyabr 2017 21:48

Mingəçevirdə sürücü içkili vəziyyətdə maşını dairəyə çırpıb, 6 nəfər yaralanıb

25 Sentyabr 2017 21:47

Tovuzda FACİƏ: Usta "laqonda" ilə ayağını doğradı

25 Sentyabr 2017 21:43

Mixail Qusmana "Kavaler" ordeni təqdim edildi

25 Sentyabr 2017 21:33

SON DƏQİQƏ:Türkiyə və İraq hərəkətə keçdi -

25 Sentyabr 2017 21:30

İraq və Türkiyə birgə hərbi təlimlərə başladı

25 Sentyabr 2017 21:29

Kərkük qarışdı: türkmənlər peşmərgə ilə döyüşür - Ölənlər var

25 Sentyabr 2017 21:28

ABŞ-ın başına 5 milyon pul qoyduğu çeçenin cəsədi tapıldı - FOTO (18+)

25 Sentyabr 2017 21:23

İraq Kürdüstanında səsvermə başa çatdı

25 Sentyabr 2017 21:19

Hitlerin gizli nüvə mərkəzi tapıldı

25 Sentyabr 2017 21:18

Neftin qiyməti iki illik maksimumuna çatıb

25 Sentyabr 2017 21:12

Cəlilabadda baş verən yanğının meşə ərazisinə keçməsinin qarşısı alınıb

25 Sentyabr 2017 21:10

“Qarabağ” - “Roma” oyunu ilə bağlı polisdən -

25 Sentyabr 2017 21:04

Gömrük nəzarətindən gizlədilən külli miqdarda siqaret müsadirə edildi

25 Sentyabr 2017 21:03

BƏƏ-nin müdafiə nazirinin müavini Azərbaycana səfərə dəvət olunub

25 Sentyabr 2017 21:02

Brent markalı neft bahalaşdı

25 Sentyabr 2017 20:53

İlham Əliyev millimizin Almaniya üzərində qələbəsini canlı izlədi - FOTO

25 Sentyabr 2017 20:53

Ankara Ərbilə layiqli cavab verəcək -

25 Sentyabr 2017 20:51

Avro-2017: Voleybolçularımız məğlubiyyətsiz 1/4 finalda!

25 Sentyabr 2017 20:49

Azərbaycanda elmlər doktoru olan qadınların sayı açıqlanıb

25 Sentyabr 2017 20:47

“Bu, Rusiyanın qanla ödədiyi əvəzdir” - Rusiya XİN-dən ABŞ-a REAKSİYA

25 Sentyabr 2017 20:43

Azərbaycanın voleybol üzrə milli komandası dörddəbir finala yüksəlib

25 Sentyabr 2017 20:39

Yevlaxda 37 yaşlı kişi bıçaqlanıb

25 Sentyabr 2017 20:37

Sabah daha bir asteroid Yerə yaxınlaşır

25 Sentyabr 2017 20:37

“Yuventus”un prezidenti futboldan kənarlaşdırıldı

25 Sentyabr 2017 20:34

“Beynəlxalq Xəzəryanı Gənclər forumu” yekunlaşıb

25 Sentyabr 2017 20:32

Yeni Ayfon 8-də problem AŞKAR EDİLDİ

25 Sentyabr 2017 20:28

SON DƏQİQƏ:Kərkükdə komendant saatı -

25 Sentyabr 2017 20:26

Prezidentdən "Güzəştli mənzil" sistemi ilə bağlı SƏRƏNCAM

25 Sentyabr 2017 20:18

AÇ-2017: Millimiz 1/4 finalda

25 Sentyabr 2017 20:13

Daşkəsəndə “VAZ”la “Mercedes” toqquşdu - 2 yaralı

25 Sentyabr 2017 20:09

Düsseldorfda Müslim Maqomayevin anadan olmasının 75-ci ildönümü qeyd olunub

25 Sentyabr 2017 20:07