Türkiyə üçün hazırlanmış dilemma

Türkiyə üçün hazırlanmış dilemma
15:57 8 Noyabr 2016
93 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Türkiyədə təhlükəsizlik naminə atılmış istənilən addıma beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən operativ reaksiya verilir. Xüsusi həssaslıq göstərilən məqamlar sırasında insan haqları və medianın durumu dayanır. Sərgilənən münasibətdə mübahisə doğuran məsələlərin kökü də məhz bu nöqtədən başlayır. İş ondadır ki, Türkiyədə cərəyan edən prosesləri dəyərləndirən beynəlxalq statuslu təşkilatlar hadisələri dövlət təhlükəsizliyinə təminat verən qanunları nəzərə almadan, yalnız insan haqlarını ehtiva edən konvensiyalar müstəvisində şərh edirlər.

Məsələn, iddia edilir ki, "15 iyul çevrilişinə cəhddən sonra Türkiyə hakimiyyəti tənqidçi KİV-ləri kütləvi şəkildə bağlamağa başlayıb". Beynəlxalq jurnalist təşkilatlarının hesabatlarına görə, bu dövr ərzində 130-dan çox media qurumunun fəaliyyəti dayandırılıb. Nəticədə 2500-dən artıq jurnalist iş yerini itirib. Hesabatda xüsusi qabardılan məqamlar sırasında həbs edilən jurnalistlərin siyahısı dayanır, 90 jurnalistin həbsdə olması xüsusi vurğulanır. Buna istinad edən beynəlxalq statuslu media ekspertləri media azadlığı baxımından Avropa məkanında ən ağır durumun Türkiyədə olduğunu deyirlər. Türkiyə hakimiyyətini "avtoritar rejim" kimi dəyərləndirən bu qurumlar iddia edirlər ki, 15 iyul dövlət çevrilişi hadisəsi ölkə yönəldicilərinə azad media üzərinə hücuma keçmək üçün bəhanə verib, iqtidar komandası yaranmış durumu "öz tənqidçilərini susdurmaq üçün fürsət kimi dəyərləndirib".
Hesabatlar hazırlanarkən, dövlət çevrilişinə cəhd zamanı həyatını itirən insanların taleyinə, həmçinin həbs edilən "jurnalistlərin" çevriliş hazırlanmasına hansı formada yardım göstərmələri məsələsinə toxunulmur. Beləliklə, hadisələrə beynəlxalq təşkilatların hazırladıqları hesabatlar kontekstindən yanaşan auditoriya əsl mahiyyətdən xəbərsiz qalır, qeyri-obyektiv fikirlərlə yüklənir, Türkiyə nifrət ruhunda köklənir.

Narahatlıq doğuran budur ki, məsələ ilkin, yanlış dəyərləndirmə müstəvisində qalmır. Proses mərhələlərlə, sistemli şəkildə davam etdirilir, ilkin reaksiyaların ardından "detallı hesabatlar" hazırlanır, Türkiyəyə verilən yanlış qiymət "faktlarla əsaslandırılır". Sərhədsiz Reportyorlar həmin yanlış faktlara söykənərək 2016-cı il üçün hazırladığı "mətbuatın düşmənləri siyahısı"na Türkiyə prezidentinin adını da əlavə edib. Hazırlanan hesabatlar təsirsiz qalmır. Məqsədli, sistemli şəkildə irəli aparılan prosesin sonucu olaraq, mövzu beynəlxalq statuslu QHT-lər müstəvisindən ötürülərək beynəlxalq statuslu dövlətlərarası təşkilatlar müstəvisinə keçir. Beləliklə, ölkənin adı yanlış siyahılara salınmaqla o mərhələyə qədər aparılacaq ki, prosesin geri dönüşü mümkünsüz olsun.

Media müstəvisində işlərini tamamlayan QHT-lər indi də milli münasibətlər sisteminə keçiblər. Yeni araşdırmalarda xüsusi vurğulanır ki, "həbs edilən jurnalistlərin, fəaliyyəti dayandırılan KİV-lərin əksəriyyəti etnik qruplara məxsusdur". Beləliklə, eyni "fakta" görə Türkiyəyə həm "azad medianı boğan", həm də "etnik qrupların imkanlarını daraldan" ölkə yarlığı vurulur. Xalqların Demokratik Partiyasının (HDP) həmsədrləri Səlahəddin Dəmirtaş və Figen Yüksəkdağın, həmçinin müxalif yönlü "Cümhuriyyət qəzeti"nin 9 redaktor heyətinin saxlanılmalarından sonra Türkiyəyə qarşı sürülən ittihamlar daha da intensivləşib. Baxmayaraq ki, Türkiyə xüsusi xidmət orqanları HDP-nin PKK-ya dəstəyinə dair sübutlarını ortaya qoyublar. İsbatlayıblar ki, HDP rəhbələrinin saxlanılması ölkənin parçalanmasına xidmət göstərən layihələrin qarşısının alınması üçün atılan zəruri addımdır. Həmçinin, həbs edilən "jurnalistlər sırasında" Türkiyənin anti-terror qanunlarını pozan, terrorçu PKK qrupuna, o cümlədən Fətullah Gülən dəstəsinə yardım edənlərin olması təsdiqini tapıb. Daha doğrusu, terror ideoloqlarının "jurnalist" adı altında gizlənmələri deşifrə edilib. Amma beynəlxalq təşkilatlar bütün bunları görməzdən gəlir. Ehtimal ki, media azadlığı məsələsində olduğu kimi, etnik qruplar mövzusu da yanlış faktlar əsasında sonadək qabardılacaq, Türkiyənin adı hansısa bədnam siyahılara salınacaq. Belə çıxır ki, indiki mərhələdə Türkiyə üçün qondarma dilemma hazırlanır. O, ya Qərbdən təlqin olunan formalı "insan haqları standartlarını" qəbul edib özünün təhlükəsizlik problemlərinə göz yummalı, terrorçulara meydan verməli, beləliklə, parçalanmalı, məhv olmalıdır, ya da Qərbədən təlqin olunan "insan haqları standartlarını" qəbul etmədiyi üçün sanksiyalara məruz qalmalı, embarqolar nəticəsində iflas etdirilməli, bu yolla məhv edilməlidir.

Türkiyə mövcud durumda rasional davranır: kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, dövlət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından zəruri olan addımları atır. Paralel olaraq, Qərbin "insan haqlarının qorunması" adı altında yürütdüyü siyasətin ifşa edilməsi üçün ideoloji iş də aparılır. Uğurlar da var. 2015-ci ilin oktyabrında Avropa Şurasının təşkilatçılığı ilə Strasburqda, ümumilikdə Avropanın dövlətlərarası təşkilatları təmsilçilərinin qatıldıqları "İfadə azadlığı" konfransı keçirilərkən, Türkiyə Konstitusiya Məhkəməsinin başqanı Zühtü Arslanın nitqi avropalı ideoloqları çıxılmaz duruma saldı. Konfransın gedişində Türkiyə sosial şəbəkələrə girişin məhdudlaşdırılmasına görə ittiham edilirdi. Zühtü Arslan məhdudiyyətlərin yalnız terror aksiyalarının intensiv dönəmində tətbiq edildiyini, terrorçulara qarşı mübarizədə həmin addımın zəruri olduğunu vurğuladı. O, Konstitusiya Məhkəməsinin başqanı qismində sosial şəbəkələrə tətbiq edilən məhdudiyyətlərin aradan qaldırılacağına təminat verdiyini bildirdi. Qarşılığında isə, "bəs Sizlərdən kimsə terror aksiyalarında həyatını itirmiş insanların həyata geri dönəcəklərinə təminat verə bilərmi?!" dedi. Sual indi fərqli formada da tətbiq edilir: Türkiyədə fəaliyyətini dayandıran KİV-lərin, iş yerini itirən, istintaqa cəlb edilən jurnalistlərin siyahısı hər an yenilənir. Bənzər fəaliyyət terror aksiyaları zamanı həyatını itirən insanlara da şamil edilə bilməzmi? Az qala hər gün xəbər başlığına çevrilən terror aktları Türkiyədə nə qədər insanın həyatına son qoyub, neçə ailə başsız, evsiz, imkansız qalıb? Bunlar insan haqları müstəvisinə daxil deyilmi? Beynəlxalq təşkilatlar nə üçün onların siyahısını hazırlamırlar, terrorçuluğa qarşı mübarizədə Türkiyəyə dəstək vermirlər?

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Təlimlərdə ərazinin maketi üzərində fəaliyyətlər icra olunub

19 Sentyabr 2017 19:39

VİDEO: Narkotik vasitə və spirtli içki verib Allaha qurban etdilər -

19 Sentyabr 2017 19:38

Biləsuvarda fəhlələri daşıyan mikroavtobus aşıb, yaralananlar var

19 Sentyabr 2017 19:37

Tramp: “Bu ölkəni məhv etməkdən başqa seçim yoxdur”

19 Sentyabr 2017 19:33

“Neft Daşları”nda yeni quyu istismara verilib

19 Sentyabr 2017 19:30

Tramp: "ABŞ təhlükə yaranacağı təqdirdə, KXDR-i tamamilə məhv etmək məcburiyyətində qalacaq"

19 Sentyabr 2017 19:22

"İran sülhü pozan davranışları davam etdirir" - Tramp

19 Sentyabr 2017 19:19

12 yaşından evlənənə qədər hər gün eyni şeyi təkrarladı -

19 Sentyabr 2017 19:16

Bakıda xəstəxanada insident: mühafizəçinin köynəyini cırdılar

19 Sentyabr 2017 19:14

Sabah bu ərazilərdə QAZ OLMAYACAQ

19 Sentyabr 2017 19:08

Natavan Dado ilə reklama üçün evlənib? - AÇIQLAMA

19 Sentyabr 2017 18:59

Bakı-Supsa kəmərindən neft oğurlamaq istədilər

19 Sentyabr 2017 18:58

Gənc Tamaşaçılar Teatrı oktyabeda beynəlxalq festivalda iştirak edəcək

19 Sentyabr 2017 18:57

Prezident ailəsi ilə bağlı heç kimin bilmədiyi 7 MARAQLI MƏQAM - FOTO

19 Sentyabr 2017 18:48

Abşeron rayonunun təbii qaz təchizatında məhdudiyyət olacaq

19 Sentyabr 2017 18:42

Aleksandr Plemakova Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdü verildi

19 Sentyabr 2017 18:36

Azərbaycanın neft sənayesi işçiləri mükafatlandırıldı

19 Sentyabr 2017 18:31

Rusiya təlimlərdə raketi səhv ünvana atdı

19 Sentyabr 2017 18:30

BMT Baş Assambleyasının 72-ci sessiyasında müzakirələr başlayıb

19 Sentyabr 2017 18:27

"Mamaroza" qalmaqalı böyüdü: Kərimlə evli olanda, başqa kişi ilə...

19 Sentyabr 2017 18:24

Ərdoğan Əsədlə görüşəcəkmi? - RƏSMİ AÇIQLAMA

19 Sentyabr 2017 18:23

Aleksandr Plemakova Prezidentin fərdi təqaüdü veriləcək

19 Sentyabr 2017 18:22

Əsrarəngiz görüntünün sirri hələ də tapılmır

19 Sentyabr 2017 18:19

Xarici işlər nazirləri görüşə bilər

19 Sentyabr 2017 18:14

Sabunçuda mənzildə meyit aşkarlandı

19 Sentyabr 2017 18:09

Prezident bir qrup şəxsi təltif etdi - SİYAHI

19 Sentyabr 2017 18:08

Dilqəm Əsgərovun oğlundan ATƏT-in iclasında TƏSİRLİ SÖZLƏR: "Mən də atamı..." - VİDEO

19 Sentyabr 2017 18:08

Azərbaycanın neft sənayesi işçilərinə fəxri adlar verilib

19 Sentyabr 2017 18:07

Bakıda mənzildə 62 yaşlı kişinin meyiti tapılıb

19 Sentyabr 2017 17:59

Qarabağla bağlı Nyu-York görüşü sentyabrın 23-də ola bilər

19 Sentyabr 2017 17:58

"Caspian European Club"un İdarə Heyətinə seçkilərin vaxtı dəyişdirilib

19 Sentyabr 2017 17:57

Azərbaycanda müasir toxum istehsalı kompleksi tikilir

19 Sentyabr 2017 17:57

Xəsarət alanlara tibbi yardım göstərilib

19 Sentyabr 2017 17:56

Bülənt Ərsoy illər sonra çimərlik geyimində - FOTOLAR

19 Sentyabr 2017 17:54

MDB ölkələri XİN mətbuat xidmətlərinin nümayəndələri təcrübə mübadiləsinə dair razılığa gəliblər

19 Sentyabr 2017 17:47

Aliyə Əzimova: "IFC və SECO Azərbaycanda yeni layihə həyata keçirməyi planlaşdırır"

19 Sentyabr 2017 17:47

Dolların məzənnəsi: Hər kəs dekabr ayını gözləyir

19 Sentyabr 2017 17:46

Azərbaycan 200 manatlıq əsginas buraxa bilər

19 Sentyabr 2017 17:42

Ukrayna birjasında Azərbaycan neftinin yekun satış hərracı keçirilib

19 Sentyabr 2017 17:42

“Barselona”nın 105 milyon avroluq yeni transferi 3,5 ayadək sıradan çıxıb

19 Sentyabr 2017 17:42

Prokuror tanışının gözünü daşla çıxaran şəxsə cəza istəyib

19 Sentyabr 2017 17:42

ASAN Radio YENİ MÖVSÜMDƏ

19 Sentyabr 2017 17:39

Cizgi filmləri uşaqları necə məhv edir- Psixoloq RƏYİ

19 Sentyabr 2017 17:38

Alimlər məlumatların optik çiplərdə saxlanılması üsulunu təklif ediblər

19 Sentyabr 2017 17:35

Azərbaycanın Dünya Bankına üzvlüyünün 25-ci ildönümü münasibətilə buraxılan markalar imzalanıb və möhürlənib

19 Sentyabr 2017 17:35

İsrail ordusu Suriya ilə sərhəddə pilotsuz aparatı vurduğunu bəyan edib

19 Sentyabr 2017 17:32

Ramil Usubov Rusiya DİN-in nümayəndələri ilə görüşüb

19 Sentyabr 2017 17:32

Belçika sahilində 70 il əvvələ aid sualtı gəmi AŞKAR EDİLDİ – 23 cəsəd...

19 Sentyabr 2017 17:28

Ədliyyə naziri Samuxda vətəndaşları qəbul edəcək

19 Sentyabr 2017 17:22

Sentyabrın 20-nə manatın məzənnəsi

19 Sentyabr 2017 17:22