Amerikanı təkcə prezidentlər idarə etmirlər, amma Tramp "qaranlıq qutu"dur

Amerikanı təkcə prezidentlər idarə etmirlər, amma Tramp "qaranlıq qutu"dur
13:17 9 Noyabr 2016
118 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Donald Tramp prezident olsa da, seçkiqabağı kampaniya vaxtı verdiyi problematik vədlərin, dediyi sözlərin hamısını yerinə yetirə bilməyəcək. Çünki bu ölkəni təkcə prezident idarə etmir, prezident istədiyini edə bilməz. Onun mövcud siyasi sistemə qarşı getməsi isə ABŞ üçün böyük problemlər yarada bilər.

Bunu ABŞ-ın yeni prezidenti dövründə bu ölkənin siyasətində hansı dəyişikliklərin baş verəcəyi ilə bağlı Milli.Az-a açıqlamasında "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi ekspert Elxan Şahinoğlu bildirib.

Onun sözlərinə görə, qaranlıq qutu olan Trampın verdiyi vədlərinin çoxu populist xarakterli olduğundan onların bəzilərinin icrası çətin olacaq: "Demokratların namizədi Hillari Klinton dövlət katibi olub, xarici siyasətdə müxtəlif addımlar atıb. ABŞ-ın Yaxın Şərq siyasətindəki bəzi müəmmalı addımlar, İŞİD-in meydana gəlməsi, Liviyadakı uğursuzluqlar onun adı ilə bağlanır. Amma Tramp nə konqresmen olub, nə də dövlət vəzifəsi daşıyıb. Ona görə də Tramp bizim üçün qapalı bir qutudur. Tramp o qədər vədlər verib ki, onların yerinə yetirilməsi son dərəcə problematik olacaq. Deyib ki, Amerikaya müsəlmanları buraxmayacaq. Bu irqi ayrı-seçkilikdir. Deyib, Meksika ilə sərhəddə Meksika hökumətinin hesabına divar tikəcəm. Bu da utopiyadır. Yaxud deyib ki, Putinlə dostlaşacam. Bu necə olacaq? Krımın işğalını unudub Ukraynanı arxa plana atacaq?

Əgər Amerikanın siyasi sistemi Krımın işğalına və Suriyada Bəşər Əsəd rejiminə verdiyi dəstəyə görə Rusiyaya qarşı sanksiyaların davamını diqtə edirsə, Tramp bunu gözardı edərək Putinlə asanlıqla dostlaşa bilməyəcək. Və ya Vaşinqton Tehranla nüvə razılaşmasına nail olmaq üçün uzun illərlə danışıqlar aparıb və İranın nüvə silahı əldə etməyəcəyinə dair zəmanət aldıqdan sonra bu ölkə ilə barışıb. Bu barış Amerikanın maraqlarına uyğundur. Ağ evin yeni sahibi bu barışdan imtina edərsə, bu Amerikanın ziyanına olacaq, çünki Tehran müqavilədən çıxmaqla nüvə silahı yaratmaqda sərbəst olacaq.

Yəni bunlar havaya verilmiş vədlərdir. Hətta iqtisadçıların fikrincə, əgər Tramp verdiyi iqtisadi vədləri yerinə yetirsə, 100 trilyonlarla dollar borca düşə bilər. Vədlərdir, verib ki, seçicilərin səsini qazansın. Amma prezident olandan sonra yəqin ki, müşavirləri də ona anladacaqlar ki, belə yox, başqa cür etmək lazımdır".

Mümkündür ki, ola bilər ki, Tramp iş adamı kimi Amerika iqtisadiyyatında, sosial sahədə və bank sektorunda nəsə uğur qazansın, ancaq eyni sözləri təhlükəsizlik və xarici siyasətə şamil etmək çətindir: "Trampın iş adamı olduğu illərdə hətta hansı ölkələrə səfər etdiyi barədə də məlumat yoxdur. Mən heç əmin deyiləm ki, ona hansısa dövlət barədə məlumat verəndə o, xəritədə həmin dövləti göstərə bilər. Amma hər halda prezident olsa, məcbur olacaq ki, bütün bu məsələlərlə maraqlansın və əgər özü zəifdirsə, bu məsələdə güclü müşavirlərə ehtiyacı olacaq.

Bizim bölgəyə gəlincə, Amerikanın Türkiyə və Azərbaycanla tərəfdaşlıq münasibətləri var. Düzdür, son zamanlar Türkiyə ilə münasibətlərdə xeyli soyuqluq yaranıb. Çünki əvvəla, ABŞ Suriyada silahlı kürdlərə dəstək verir, o silahlar PKK-nın əlinə keçir, PKK isə həmin silahlarla Türkiyədə terror aktları törədir. İkincisi, 15 iyul çevrilişinin planlaşdırıcısı Fətullah Güləni Türkiyəyə ekstradisiya etmirlər. İndi demək çətindir ki, Tramp prezident olandan sonra Türkiyənin bu istəklərini yerinə yetirəcək, ya yox. Bu, aylarla vaxt ala bilər. Hillari Klinton seçilsəydi, deyərdim ki, bu vədlər yerinə yetirilməyəcək. Çünki o, Barak Obamanın siyasətinin davamçısı olacaqdı. B.Obama prezident seçiləndə böyük ümidlər var idi ki, strateji tərəfdaşlığın səviyyəsi artacaq. Hətta Obama ilk müsəlman ölkəsi olaraq Türkiyəyə səfər etmişdi. Bu da böyük ümidlər yaratmışdı. Amma sonra gördük ki, Obamanın dövründə Suriyada kürdlərə də dəstək verildi, F.Gülən də ekstradisiya olunmur. Əslində məsələ birbaşa Barak Obamada deyil. Çünki Amerikada oturuşmuş siyasi sistem var. Obama istəməsə belə, bu sistemin əsirinə çevrilə bilərdi. Məsələn, Liviya əməliyyatını götürək. Obama orada əməliyyat keçirmək istəmirdi. Amma Amerika təkcə prezidentdən ibarət deyil, Dövlət Departamenti var, Pentaqon, müşavirlər, beyin mərkəzləri var. Onu məcbur etdilər ki, Liviyaya müdaxilə etsin. Sonda özü də etiraf etdi ki, Liviyaya hərbi müdaxilə yanlış addım idi. Həqiqətən də Müəmmar Qəzzafi nə qədər diktator olsa da, Liviyanın ərazi bütövlyünü təmin etmişdi, iqtisadi və sosial inkişaf var idi, Afrika ölkələri içərisində ən inkişaf etmişi sayılırdı. Amma indi Liviya parçalanıb, dağılıb, terror yuvasına çevrilib".

Ona görə də politoloq hesab edir ki, Tramp da prezident olsa, bu o demək deyil ki, istədiyi qərarları verə bilər: "Amerikanın milli və təhlükəsizlik maraqları nəyi diktə edəcəksə, o istiqamətdə də hərəkət edəcək. Obama prezident seçkilərindən əvvəl söz vermişdi ki, "erməni soyqırımı"nı tanıyacaq. Tanıya bildimi? Bu 8 ildə soyqırım ifadəsini dilinə gətirdimi? Xeyr. Çünki belə bir ifadəni dilinə gətirsə, Türkiyə ilə Amerika arasındakı olan-qalan körpüləri də yandıracaq. Bu isə Amerikanın milli və təhlükəsizlik maraqlarına cavab vermir. Obama deyirdi ki, prezident olan kimi Quantanamo həbsxanasını bağlayacaq. Bu həbsxana hələ də qalır və fəaliyyətdədir. Obama çox istədi ki, Amerikada açıq şəkildə silah satılmasın. Bunun qarşısını ala bildimi? Tramp da prezident olsa, istədiyini edə bilməyəcək və verdiyi vədlərə rəğmən, müəyyən çərçivələri gözləmək məcburiyyətində qalacaq. O çərçivələri isə təkcə prezident müəyyənləşdirmir. Təkrar edirəm, Pentaqon, Dövlət Departamenti, müşavirlər və güclü lobbilər var.

Tramp mövcud sistemə qarşı getsə, konfrontasiya yaratsa, ölkəsi üçün pis edəcək, qarşıdurmanı gücləndirəcək. Tramp bu addımları ilə öz impiçmentini yaxınlaşdıra bilər. Yəni yanlış qərar olarsa, Konqres impiçment məsələsəni qaldıra və prezident səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verə bilər. Ona görə də Tramp da müəyyən oyun qaydalarını gözləmək məcburiyyətində qalacaq".

İlkin İzzət

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Əfqanıstanda taliblərin hücumu zamanı 5 polis öldürülüb

24 Sentyabr 2017 05:42

Lütfi Zadənin nəşinin gətiriləcək gün bəlli oldu

24 Sentyabr 2017 05:14

Xızıda bir gündə 616 ədəd partlamamış hərbi sursat tapıldı

24 Sentyabr 2017 05:04

13 yaşlı lənkəranlı atlet Avropa birinciliyində bürünc qazandı

24 Sentyabr 2017 04:58

Lütfi Zadənin nəşi sentyabrın 26-da Los-Ancelesdən Bakıya yola salınacaq

24 Sentyabr 2017 04:57

Helikopterimiz meşə yanğınını söndürməyə çalışacaq

24 Sentyabr 2017 04:54

Neymarın "PSJ"dəki əmək haqqı məlum olub

24 Sentyabr 2017 04:37

Şəkidə “Avropa şəhərciyi” - FOTOLAR

24 Sentyabr 2017 03:53

Şimali Koreyanın xarici işlər naziri Trampı psixi xəstə adlandırıb

24 Sentyabr 2017 03:47

Filippində 5,7 bal gücündə zəlzələ olub

24 Sentyabr 2017 03:17

Azərbaycan Fransada "Beynəlxalq Qastronomiya şəhərciyi"ndə təmsil olunur

24 Sentyabr 2017 03:07

Məşhur boksçu 26 milyon dollara malikanə aldı - FOTOLAR

24 Sentyabr 2017 02:58

3 uşaq anası olan Beyons yenə heyran etdi

24 Sentyabr 2017 02:49

Puerto-Rikoda 10 nəfər "Mariya" qasırğasının qurbanı olub

24 Sentyabr 2017 02:27

205 illik cəhənnəm: 10 il işgəncə verib edam edirdilər... - FOTOLAR

24 Sentyabr 2017 02:03

Həmsədrlər bəyanat verdi

24 Sentyabr 2017 01:44

Türkiyə Super Liqası: "Fənərbağça" - "Beşiktaş" - 2:1

24 Sentyabr 2017 01:37

Xızıda 616 ədəd partlamamış hərbi sursat aşkarlanıb

24 Sentyabr 2017 01:27

Salyanda qəza: 68 yaşlı qadın ağır xəsarət aldı

24 Sentyabr 2017 01:23

XİN Məmmədyarov və Nalbəndyanın görüşü barədə

24 Sentyabr 2017 01:18

Şimali Koreyadan inanılmaz etriaf

24 Sentyabr 2017 00:57

Bakıda yeni fırıldaq - Bələdiyyə avtobusu - VİDEO

24 Sentyabr 2017 00:53

Sentyabrın 24-nə olan

24 Sentyabr 2017 00:40

Voleybol üzrə Avropa çempionatında 2-ci turun nəticələri

24 Sentyabr 2017 00:33

XİN Məmmədyarov və Nalbəndyanın görüşü barədə məlumat yayıb

24 Sentyabr 2017 00:27

Dağıstanda zəlzələ baş verib

24 Sentyabr 2017 00:19

Astroloji proqnoz - 24 sentyabr

24 Sentyabr 2017 00:13

Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin Nyu-Yorkda görüşü başa çatıb

24 Sentyabr 2017 00:12

Rusiya Türkiyəni, Polşa Macarıstanı məğlub etdi

23 Sentyabr 2017 23:57

İstanbulda İŞİD-lə əlaqali əcnəbilər tutuldu

23 Sentyabr 2017 23:49

"Zirə" say üstünlüyündən yararlana bilmədi

23 Sentyabr 2017 23:48

Voleybolçu qadınlar arasında Avropa çempionatında növbəti oyunlar keçirilib

23 Sentyabr 2017 23:47

Bu qidaları ətlə yeməyin

23 Sentyabr 2017 23:46

Masallıda 45 yaşlı kişi öz evini yandırdı

23 Sentyabr 2017 23:33

Şabranda yanğın olub

23 Sentyabr 2017 23:29

Bakı və Masallıda ev yandı

23 Sentyabr 2017 23:19

Neymarın komandasını dayandıran tapıldı

23 Sentyabr 2017 23:18

Azərbaycan təmsilçisi ağır atletlər arasında Avropa birinciliyinin bürünc mükafatçısı olub

23 Sentyabr 2017 23:17

"Buna xüsusi hazırlaşmışdıq" - Ayxan Abbasov

23 Sentyabr 2017 23:17

Qapalı geyimdə avtomobil idarə etmək qadağan olundu

23 Sentyabr 2017 23:15

ABŞ bombardmançıları Şimali Koreyaya yaxınlaşdı

23 Sentyabr 2017 23:03

Cüdoçularımız Serbiyada 3 bürünc medal qazandı

23 Sentyabr 2017 22:58

"Məncə, hakimin o qərarı düzgün deyildi" - Zaur Svanadze

23 Sentyabr 2017 22:57

Qəzada növbəti ağır xəsarət

23 Sentyabr 2017 22:49

Masallıda 6 otaqlı ev yandı

23 Sentyabr 2017 22:46

Öz evini qəsdən yandırdı

23 Sentyabr 2017 22:44

ABŞ bombardmançıları KXDR sahillərində

23 Sentyabr 2017 22:39

Azərbaycan cüdoçuları Serbiyada 3 bürünc medal qazanıb

23 Sentyabr 2017 22:37

"Səbail" Gəncə komandasını belə yendi - VİDEO

23 Sentyabr 2017 22:37

ABŞ-ın döyüş təyyarələri Şimali Koreyaya çatdı

23 Sentyabr 2017 22:33