Bir daha İslam haqqında

Bir daha İslam haqqında
18:39 6 Yanvar 2015
560 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

 

 

Endirilmis din ve Uydurulmus din anlayislari ile bagli yazdigimiz qisa bir status haqli olaraq cemiyyetin dusunen insanlarinda mueyyen suallar dogurub. Xususile de hormetli Elcin Mirzebeylinin unvanimiza yonlendirdiyi suallari, ayri-ayri ferqli baxislari ifade eden serhlerin muelliflerinin movzuya maraq duymasini teqdirle qarsilayiram. Bununla bele, suallari konkret cavablandirmagin dogru olmayacagini, problemin acilisi ucun ayrica bir yazi metni ile meseleye aydinliq getirmeyi meqsedeuygun sayiram. Sebeb sadedir.

 

Qoyulan suallarin uslubundan anlasilir ki, hormetli opponentler cemiyyetimizde olan neqativ hallarin, natamamliqlarin esas sebebini Islam dininde gorurler, bir ferd olaraq ozleri bu dinin temel prinsiplerine inanmirlar ve alternativ olaraq insan aglinin Allah iradesinden kenar kesf etdiklerinin, tetbiq etdiklerinin faydaliligini ireli sururler. Bu ise artiq Imanla bagli mesele olduguna gore Varligin yaradilisi, insan aglinin hududlari, Allahin yaradilis iradesi ve meqsedi, determinizm ve indeterminizm kimi felsefi cereyanlarin esrlerce davam eden muzakirelerinin tekrarlanmasi demekdir ve bunun nece uzun zaman alacagini tesevvur etmek cetin deyil. Bu sebeble de movzuya temas eden sexslerin temel goruslerini yanlis hesab etsem de, inandiqlarina toxunmadan Islama aid meselelerin bir qisminin izah olunmasina diqqet ayirmagi dusunurem. Tebii ki, yoneldilen suallara da metnin icinde cavablar nezerde tutulur.


Yer uzunde inanclarla musayiet olunan her bir fenomen din kimi xarakterize olunur. Burada iki ferqlendirme aparilir: Ilahi vehyin mehsulu olan dinler (Yehudilik, Xristianliq ve Islam) ve Insan aglinin mehsulu olan dinler (Paqanizm, Animizm, Atesperestlik, Ateizm, Samanizm, Buddizm ve s.) Ilahi vehyi eks etdiren dini Islam bir butov olaraq gorur, yeni Allahin dini birdir, bu dinin de adi Islamdir. Ilahi vehyle musayiet olunan bu din merhele uzre gelmis, bu merhelenin icinde endirilmis kitabi Tovrat olan Yehudilik ve endirilmis kitabi Incil olan Xristianliq ardicil olaraq yer almis, onlarin kitabi ve vehyin telebleri tehrif olunduguna gore yekunlasdirici ve tehrif olunmayan kitaba malik Islam dini gelmisdir. Yeni endirilmis din deyilende muasir ferqlendirme uzre anladigimiz Islamdan sohbet getmir, Yehudiliyin ve Xristianligin tehrif olunmayan metnini de icine alan Islamdan sohbet gedir. Endirilmis din anlayisi ile bilavasite endirilmis Quranin prinsiplerine isnad eden din anlasilir. Burada eyni zamanda Azerbaycan auditoriyasina muraciet olunduguna gore bu mekanda yasayan xalqin dini yasantisi barede terefimizden fikir bildirilib, esl heqiqetde ise bu ferq Islam adi ile taninan butun cografiyalara ve dovletlere samil olunmalidir. Mehemmed Iqbalin dediyi kimi, “Muasir “din” anlayisi ile, Allahin Cebrayil vasitesile gonderdiyi ve Hz. Mehemmedin teblig etdiyi “Din” bir-birinden o qeder ferqlidir ki, aradaki ucurum Allahi, Cebrayili ve Hz. Mehemmedi bele heyretlendirir”. Uydurulmus dini mehz bu meqamda axtarmaq lazimdir. Ona gore de meshur musiqici Cat Stevensen (sonradan Yusuf Islam) deyirdi ki, muselmanlara baxaraq deyil, Qurani oyrenib Islami qebul etmek dogru olardi.
Insanlar “Allaha qul olma” siyasetinin yerine, “qula kole olma” tezisini qabardan, telqin eden siyasi hakimiyyet unsurlerinin kolesi olmaq yolunu secdiler ve tesevvurlerindeki “Islam dovleti” anlayisini da bu sisteme uygunlasdirdilar.

 

Vehyle gelen, yeni endirilmis Kitaba esaslanan dinle insanlar terefinden uydurulmus din arasinda ferq gormek ucun bir nece numuneye uz tutmaq kifayetdir. Ilkin xristian teliminde kiminlese savas anlayisi yoxdur, Hz. Isanin “bir uzunuze vurdularsa, o biri uzunuzu cevirin” ifadesi baris ucun deqiq bir formuldur. Lakin uydurulmus din adi ile inkvizisiya mehkemeleri qurulmus, kimlerse din adi ile basqasini kafir, seytana qulluq eden olaraq gorerek edam etmisler. Islam arealinda da xilafet muessisesini dinin tenzimleyicisi kimi goturerek, yadfikirliliye qarsi olmazin vehsilikler toredilmisdir. Halbuki Quranin da temel prinsipi “savasin!” deyil, “sizinle savasanlarla savasin!”dir ve esas deyer baris, emin-amanliq olmali idi. “Gunahsiz bir insani oldurmek butun insanligi oldurmekdir!” deyen bir Peygember anlayisinin eksine tarix boyunca tetbiqinde ferqli neticelerin ortaya cixmasinda artiq Uydurulmus din faktoru esas rol oynayir. Kafirin de, Munafiqin de, basqa inanc sahibinin de haqqi itir ve ucdan tutma hamini kafir, qiyamci elan edib et masinini ise salirlar. Bunun en bariz numunesi Islam tarixinde mustesna yeri olan Buxari ve Ebu Henife kimi bilginler haqqinda cixarilan hokmler sayila biler.


Beseriyyetin inkisafi deyilen bir merhelede butun faydali kesfler insanin aglina guvenden baslayib ve bu aglin axtarislari endirilmis dinlerde movcud olan exlaq prinsipleri ile hansisa ziddiyyet teskil etmemisdir. Eslinde Avropada elmin inkisafi mehz aglin din adlanan muessisenin buxovundan cixarilmasi ile baslamisdir. Din muessisesi ile dinin ferqini gostermek ucun de biz Uydurulmus ve Endirilmis din terminlerini qabardiriq. “Men gozel exlaqi tamamlamaq ucun geldim” deyen bir Islam Peygemberinin yanasmasi Islamin insan aglinin, davranisinin, yasaminin yalniz exlaq modelini sekillendirdiyini gosterir. Butun Quran mesaji da “Aglinizi istifade etmezmisiniz?”, “Allah bunu size dusunesiniz deye emr eder” uzerinde qurulursa ve kimse siyasi hakimiyyet namine insan aglini arxa planda gorurse, bu tezahur Islamin mahiyyetine qarsi movqe formalasdirmaga bir esas ola bilermi? Allahin iradesinden kenar insan aglinin mehsullari da beseriyyete az problemler yasatmayib. Marksin “Kapital”i, Hitlerin “Menim Qovgam”i, Maonun kommunizm modeli de beseriyyete bir din adi ile getirilenden daha boyuk facieler bexs edib. Eger inkisafin numunesi ABS-dirsa, Avropadirsa, orada da edalet deye gorunen butun tezahurleri dine qarsi bir model kimi seciyyelendirmek yanlis olardi. Bir amerikan ailesinin, avropali ailesinin edalet anlayisinin temelinde hem de bir xristian exlaqi yatir.


Iki ferqli Islam gorusu var: Birincisi, Islamin Ilahi menbeyini, yeni Qurani esas goturur. Bu yanasma Islami oz terminologiyasi ve diline gore anlamaga calisir. Ikinci baxis ise Islami muselman enenesine gore anlamaqdir. Bu, vefatindan sonra Mehemmed peygembere aid edilen sozler, Quranda yer alan olaylari oz baxis bucagindan yorumladiqlari uydurulmus hekayeler, taninmis Islam alimlerinin, imamlarinin ve ya fiqh bilginlerinin sozlerini ehate eden cox sayda insan aglinin mehsulu olan menbeye esaslanir. Bu gorusde olanlar esasen bu insan aglinin istehsal etdiyi menbeleri esas gotururler ve Quran ayelerini de buna gore anlayarlar. Sonda bu ikinci Islam gorusu ve onun fetvalari Islam dinini terrorizm, siddet, fundamentalizmde ittiham olundugu bir veziyyete getirir.


Her bir izleyici Quran ayelerinin menasini oz kultur ve zehniyyetlerine gore serh etmisdir. Bu hedisleri sanki Peygember heqiqeten soyleyib kimi muqeddeslesdirmisler. Bunu Ehli-Sunne adlanan muselmanlar etmisler. Ehli-Sie adlananlar ise Mehemmed Peygembere ve qohumlarina (Ehli-Beyt) aid edilen basqa bir qrup hedis (Exbarlar) yaratmislar. Sufi muselmanlar ise ayrica muqeddes ovliyalarinin sozlerini muqeddeslesdirerek Islam adi ile teqdim etmisler.


Mehz bu ikinci Islam gorusu sebebi ile cox sayda menbe, mezheb ve teriqetle qarsilasmis oluruq. Islami anlamaq ucun bu enenevi gorusun arxasinca dusseniz, xurafat ve zorakiliqla bezenmis orta esr kulturunden basqa bir sey tapa bilmeyeceksiniz. Eger Islami on fikirlerden arinmis bir sekilde sadece Qurandan ve onun dilinden oxusaniz, Islamin bir baris, bagislama ve butun yuksek deyerlerin dini oldugunu gorub heyretlenersiniz.


Allah deyir ki, “Ey inananlar, haminiz bir yerde sulhe gelin…” (Beqere, 208) Demek ki, Allah inananlara sulhu emr edir. Daha sonra “Sizinle savasanlarla Allah yolunda savasin! Aqressiv olmayin. Allah aqressiv olanlari sevmez!” (Beqere, 190) Bundan aciq tekstle daha ne deyilmelidir? Indi Allah ne etsin ki, bunu “Islam dovleti” adi ile tetbiq edenler, Xristian ve ya Yehudi dovleti adi ile tetbiq edenler, dinc insani siyasi meqsedler ve ehtiraslar namine mehv edirler? “Zulm ve isgence ortadan qalxanadek ve din Allah ucun olanadek onlarla savasin. Son verirlerse, artiq zalimlardan basqasina dusmenlik yoxdur” (Beqere, 193) deyilende de esas hedefin zulm ve isgencenin ortadan qaldirilmasi oldugu aydin gorunmurmu? Bunun evezine kimlerse sui-istifade edib zulm ve isgence verirse, demek, uydurulmus dini yasayir. Biz her zaman vurgulayiriq, endirilmis dini yasamaq insanliga fayda veren edaletli bir insan, bir momin yetisdirir, uydurulmus dini yasamaq nadan, cahil ve insan qessabi yetisdirir.


“Din sahesi her hansi bir dini-insani avtoritete deyil, yalniz Allaha aiddir. Her kes oz musteqil seciminin ve davranislarinin hesabini Qiyamet gunu yalniz Allaha verecekdir. Hec kimsenin ozunu Allahin yerine qoyub basqalarinin inancini yargilamaga haqqi yoxdur” kimi prinsiplerin Turkiyede, Iranda, Ereb olkelerinde tetbiq olunmasinda tam ferqliliye gore dinin mukemmelliyine irad bildirmeye hansisa esas varmi? Allah ne etmelidir ki, sen onun endirdiyi metni duzgun oxumursan ve oz uydurdugunu yasayirsan? “Oldurme, ogurlama, basqasinin canina ve mulkune qesd etme, ozune reva gormediyini basqasina reva gorme, bohtan atma, inancini zorla yayma, zinaya yaxinlasma, valideynin, aile uzvlerinin, cemiyyetin qarsisinda insani vezifelerini yerine yetir, zulm etme, hokm verende edaletli ol, yaradilani Yaradana gore sev” kimi telebler Islamin temel prinsipleridir. Indi bunlar haradasa esrler boyu pozulursa, bunun sucunu Islamda axtarmaq ne derecede edaletlidir? Azerbaycanda da uydurulmus Islam deyende butun yasadigimiz dini rituallari, dinin tanitim formalarini nezerde tuturam. Seyx Nesrullah, Molla Sadix, muasir molla obrazlarinin boyuk ekseriyyetini ehtiva eden Irandan gelen mezheb Islami, Allah yerine pirlere, ziyaretgahlara ibadet, sitayis, ereb olkelerinden gelen uzun saqqal-qisa salvar ve ya cubbe Islami, Turkiyeden gelen teriqet Islami uydurulmus dinin ne qeder genis yayildiginin bir subutudur. Artiq adamlar sanki ozlerine muselman demeye utanirlar, men ehli-sunneyem, selefiyem, nurcuyam, suleymanciyam, milli goruscuyem, ehli-sieyem, Ehli-Beyt terefdariyam deyirler. ISID-in, Talibanin, Hizbullahin zorakiliq metodlarinin Quranda hansisa bir saglam istinadini tapa bilersinizmi?


Bu gun sosial dovlet modelinin de butun exlaq prinsipleri dinin getirdiyi ve yuxarida sadaladigimiz exlaqa dayanir. En azi onlarin anladigi sekilde bir xristian exlaqina gore davranirlar ve siyasetin temel felsefesi de bunun uzerinde qurulmusdur. Sosial dovlet Islamdaki zekat anlayisindan ferqlidir, dovlet zenginle yoxsul arasinda ucurum mesafesinin azaldilmasini qanunun mecburiyyeti ile dovlet adina hell edir, zekatda ise insan dovlet mecburiyyeti olmadan da Allahin emri deye bir insanliq vezifesi olaraq gorur ve malinin mueyyen qismini Allahin bildirdiyi muselmanlara, onlarin mulkiyyetine kecirmekle verir. Xums ise muharibede elde olunan qenimetlerden gelen gelirlerin besde birinin dovlet xezinesine verilmesini nezerde tutur, bu ise indiki dovrde faktiki olaraq kecerliyini itirmisdir. Lakin uydurulmus dinin tugyan etdiyi Azerbaycanda ve Iranda muharibe sertleri olmadigi halda, inancli insanlari aldadaraq xaricdeki dinci sinifin yasam sertlerini luks seviyyede saxlamaq ucun nagd gelirlerin besde biri yigilaraq mechul merkezlere gonderilir ve menimsenilir. Yeni dinle elmi, sosial dovleti qarsi-qarsiya qoymaq evezine, onlarin uzlasdigi meqamlari gormek, derk etmek daha dogru yanasma olardi.


Islamda inanc insanlar arasinda sulhle eyni deyeri ehtiva edir ve eyni zamanda momin olmaq demek Allahin qulu ve bir sulh adami, etibarli bir adam olmaq demekdir. Mehz bu, Islam dinindeki inanc anlayisidir. Nece ki, Mekkede Islami inkar eden sexsler bele Hz. Mehemmedin sulh ve etibarli, durust adam oldugunu aciqca etiraf edirdiler. Indi cevremizde olan olkelerde Islam adina siyaset yurudenler bu obraza sahib olmayanda sizler derhal bunu Islam dininin mahiyyeti ile elaqelendirmeye calisirsiniz. Halbuki ne Quranda, ne Islam Peygemberinin, ne Residi Xelifelerin, ne de Omer ibn Ebdulezizin numunesinde ogurlugun, haramin, zorakiligin tesviq edildiyi hansisa numuneye rast gele bilmezsiniz.


Hami gozel bilir ki, bu gun Azerbaycanda qanunun aliliyinin temin olunmasina Islam dini manee deyil, cunki Konstitusiyaya gore, din dovletden ayridir ve hokumetin siyasetinin formalasmasina tesir etmir. Buyurub sivil mexanizmin icinde yer alan insanlar edaletli, qanunun aliliyine, insan haqlarina hormet besleyen Avropa modeline yaxin bir cemiyyet formalasdiraq. Eger insanimizin medeni ve exlaqi potensiali buna yeterli deyilse, o zaman insanlarimizin davranisinda olan natamamliqlarin boyuk ekseriyyetinin gercek Islam deyerleri ile uzlasmamaqdan qaynaqlanan cox sayda tezahurleri gore bilersiniz. Bunu duzeltmek evezine, boyuk coxlugun cagirisi enenevi Islami yasatmaq uzerinde qurulmayibmi? Mehz bu enenevi Islam uydurulmus bir dindir ve bizim cehalet icinde yasamagimizin, edaletsizliyimizin esas nuvesini teskil edir. Islam dini harada deyir ki, tehsil almayin, elmden uzaq dusun, basqasinin haqqina girin, mulkunu qesb edin, bir-birinizi qetle yetirin? Bizde ki, ereb olkelerinin bezilerinde, Turkiyede, Iranda oldugu kimi Islam adini istifade ederek siyaset yurudulmur, o sebebden de natamamliqlarin gunahini Islama yoneltmek ne derecede edaletli olar?


Islam dinini mekan olaraq, cografiya, dovlet olaraq gormeye calisanda onun hec yerde tapa bilmeyeceksiniz. Bu dini prinsip olaraq gormek istediyinizde hansi evde, kendde, seherde, olkede, sivil qurulusda, partiyada edaletli davranis varsa, basqasinin haqqina hormet varsa, basqasinin haqqina mudaxile yoxdursa, orada Islami rahatca gore bileceksiniz. Meselen, men Islamin bir qismini Almaniyada gordum, bir qismini Norvecde gordum, bir tezahurunu Malaziyada, Turkiyede, Iordaniyada gordum. Dogrudur, butov sekilde gormedim, lakin adinda Islam dovleti yazilan yerlerde Islam adina zorakiliqdan basqa bir sey gormedim. Hele de anlatmaq olmur ki, Islamin qayesi gece-gunduz ibadet deyil, edaletdir. Edaletli insan formalasdirmaqdir. Bunun ucun de uydurulmus, enenelerin esirine cevrilmis Islamdan Allah terefinden endirilmis kitaba esaslanan Islama donusu zeruri sayiriq.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR