Dağ xəstəliyini NECƏ YARANIR?

Dağ xəstəliyini NECƏ YARANIR?
02:03 18 İyul 2017
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avtonəqliyyat və ya kanat yolu ilə havası seyrək olan yüksək dağlıq ərazilərə qalxanda yaranan patoloji hal dağ xəstəliyi adlanır. Əsasən alpinist və geoloqlar arasında yayılan həmin xəstəlik yay fəslində istirahət etmək üçün aran yerlərindən yüksək dağlıq rayonlara üz tutanlarda da müşahidə edilir.

Bu xəstəlik barədə AZƏRTAC-ın müxbirinə ətraflı məlumat verən C.Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun böyük elmi işçisi, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Rafiq Yusifli deyib: "Yüksəkliyin orqanizmə təsiri XIX əsrin ikinci yarısından ətraflı öyrənilməyə başlanılıb. Müəyyən edilib ki, dağ xəstəliyinin yaranmasında əsas etioloji faktor hündürlüyə qalxdıqca havada oksigenin parsial təzyiqinin azalmasıdır. Rütubətin və temperaturun aşağı olması, yüksək ultrabənövşəyi şüalanma xəstəliyin inkişafına təkan verir. Toxumaların oksigen tələbatının zəifləməsi oksidləşmə proseslərinin və ümumilikdə metobolizmin ləngiməsi ilə nəticələnir. Son tədqiqatlar həmin faktorun xəstəliyin inkişafında daha çox rol oynadığını göstərir. Xəstəliyin ilkin mərhələsində zəif hipoksiya orqanizmin bəzi fizioloji müdafiə mexanizmlərini işə salır. Tənəffüsün sürətlənməsi və dərinləşməsi kompensator reaksiya olsa da, qanda karbon qazının miqdarını azaldır və vəziyyəti bir qədər də ağırlaşdırır. Karbon qazının parsial təzyiqinin düşməsi turşu-qələvi balansının pozulmasına və qanda mübadilənin tam oksidləşməmiş aralıq məhsullarının toplanmasına səbəb olur”.

Dağ xəstəliyi barədə ətraflı məlumat verən həkim daha sonra deyib: "Xəstəliyin klinik şəklinin ağırlığı patogenetik amillərlə bərabər xəstənin yaşı, yanaşı xəstəliklər, aclıq və yorğunluq dərəcəsindən də asılıdır. Həmin faktorların təsiri zamanı artıq 2500 metr yüksəklikdə də dağ xəstəliyinin əlamətləri inkişaf edə bilər. Xüsusilə ürək xəstəliyi olanlarda, yaşlılarda və uşaqlarda çevik uyğunlaşma baş verməməsi nəticəsində dağ xəstəliyi yaranır. Əvvəllər texnikadan indiki kimi geniş istifadə edilmədiyi vaxtlarda dağ rayonlarına araba ilə və yaxud piyada qalxanda köç bir neçə günə gedər və tədricən uyğunlaşma baş verərdi. Müasir dövrdə sürətli minik avtomobili ilə bir-iki saata dağa qalxanda iqlim fərqi və hava sıxlığının dəyişməsi nəticəsində təzyiqin qalxması, stenokardiya və hətta miokard infarktı, insult kimi hallara səbəb olması mümkündür. Xəstəliyin simptomların birdən-birə inkişaf edə və ya az əhəmiyyətli dəyişikliklərlə başlaya bilər. Xüsusilə ürək xəstəlikləri olanların həkimlə əvvəlcədən razılaşmaları məsləhətdir.

Yüksəklik artdıqca yüngül baş gicəllənməsi, apatiya və yorğunluq əlamətləri, ümumi zəiflik, üşütmə, xüsusən alın nahiyəsində güclü başağrısı və qusma ilə ağırlaşır. Xəstənin yuxusu narahat olur, iştahası tamamilə itir, dəri örtüyündə sianoz - göyərmə yaranır, psixikada dəyişikliklər üzə çıxır. Xəstələrin bəzilərində yuxululuq və laqeydlik, bəzilərində isə oyanıqlıq və eyforiya inkişaf edir. Ağır hallarda həmin əlamətlərin ardınca huşun itməsi baş verir. Bəzi hallarda ağrı və taktil hissiyyatın zəifləməsi və paresteziyalar müşahidə olunur, görmə, qoxu, 5 min metrdən yüksəkdə isə eşitmə zəifləyir. Ürək döyüntülərinin sayı və arterial təzyiq kəskin artır, lakin uzun müddət yüksək dağ şəraitində yaşayanlarda hipotenziya inkişaf edir. Tədqiqatlar göstərir ki, yüksəklikdə yaranan iştahanın zəifləməsi, ürəkbulanma, qusma və ishal əlamətləri mədə turşuluğunun kəskin azalması və mədə-bağırsaq sisteminin selikli qişasının hipoksiyası ilə əlaqədardır və dərman müalicəsinə tabe olmur".

Kardioloq xəstəliyin qarşısının alınması yollarını da söyləyib: "İki ay müddətində 2 min metr hündürlüyə qalxmaq, həmin müddətdə iki dəfə fasilə vermək lazımdır. Oksigenin parsial təzyiqinin aşağı göstəricilərinə daha tez uyğunlaşmaq üçün qidalanma və su-duz rejiminin düzgün olması vacib məsələdir. Xüsusilə gün ərzində 3 litrə qədər mayenin qəbulu oksidləşməmiş məhsulların orqanizmdən daha tez yuyulmasına şərait yaratdığı üçün müsbət nəticə verir. Daha bir profilaktik tədbir oksigenlə kasad qaz qarışıqlarının udulması və ultrabənövşəyi şüalanmadır.

Dağ xəstəliyinin başlanğıc mərhələsində başağrısı, təngnəfəslik, ürəkdöyünmə və yorğunluq yarananda ilk yardım tədbiri xəstəni isitmək və ona isti mayelər içirməkdir. İsti maye və şərbətlər oksidləşmə prosesini sürətləndirir, antioksidant təsir göstərərək hüceyrə zədələnməsini minimuma endirir. Görülən tədbirlər fayda verməyəndə xəstəni yüksəklikdən aşağı endirmək və həmin şəraitdə düzgün qidalanma və maye rejimini gözləmək lazımdır. Mayeləri az-az və qısa fasilələrlə qəbul etmək daha yaxşıdır. Qəbul edilən qidanın enerji dəyəri isə 5 min kilokaloridən az olmamalıdır”.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Elmə məlum olmayan inək cinsi tapıldı

24 Sentyabr 2017 14:38

Gürcüstanın hakim partiyası Marneulinin icra başçısı vəzifəsinə azərbaycanlının namizədliyini irəli sürüb

24 Sentyabr 2017 14:37

Azərbaycanda qəribə toy: boşandığı əri ilə yenidən evləndi

24 Sentyabr 2017 14:33

Salyan rayonunun Çuxanlı-Gəncəli-Piratman-Parça Xələc-Seyidan avtomobil yolunun açılışı olub

24 Sentyabr 2017 14:27

56 yaşlı baş məşqçi 29 yaşlı qızla evləndi - FOTO

24 Sentyabr 2017 14:27

22 yaşlı qız bazarlıq adı ilə evdən qaçdı

24 Sentyabr 2017 14:24

Gürcüstan və Ermənistan Kür çayına məişət tullantıları axıdır - Nazirlik

24 Sentyabr 2017 14:23

Londondakı hücumla bağlı 15 yaşlı gənc saxlanılıb

24 Sentyabr 2017 14:18

Tramp Koreyanı hədələdi: "TAB GƏTİRƏ BİLMƏYƏCƏKSİZ"

24 Sentyabr 2017 14:14

Sumqayıtda 2 otaqlı ev yandı

24 Sentyabr 2017 14:12

Azərbaycanda yerin altından saray tapıldı - FOTOLAR

24 Sentyabr 2017 14:08

Daha bir klubdan Fatih Terimə təklif

24 Sentyabr 2017 14:07

“CBC Sport”un rəhbəri keçmiş xanımı ilə ikinci dəfə evləndi - FOTO

24 Sentyabr 2017 14:07

Benzema avtomobil qəzasına düşdü - FOTO

24 Sentyabr 2017 13:59

ABŞ-ın nüfuzlu saytında Azərbaycan diplomatının Qarabağla bağlı məqaləsi dərc olunub

24 Sentyabr 2017 13:58

Mədət Quliyev İŞİD-ə qoşulan azərbaycanlıların sayını açıqladı

24 Sentyabr 2017 13:56

Son 5 il ərzində 900-ə yaxın azərbaycanlı İŞİD-ə qoşulub

24 Sentyabr 2017 13:47

Almaniya seçkilərində Qomisə səs verdilər - FOTO

24 Sentyabr 2017 13:47

Yaponların uşaqlarınızı dahiyə çevirəcək - 10 QIZIL QAYDASI

24 Sentyabr 2017 13:43

DTX-nın Mədəniyyət Mərkəzində “Klassik Yoqa Məktəbi”nin açılışı olub

24 Sentyabr 2017 13:37

"Topaz"da bu gün

24 Sentyabr 2017 13:37

“eTopaz”da günün canlı oyunları

24 Sentyabr 2017 13:37

Sünnət edilən rus çarı - Alman qızını 34 il çariça edəcək PLAN

24 Sentyabr 2017 13:33

İrandan İKRH-nə böyük şok

24 Sentyabr 2017 13:32

Bakıda gecə klubunda 24 yaşlı qızı döydülər

24 Sentyabr 2017 13:19

Mədət Quliyev: "Son illər reket jurnalistika ilə məşğul olanların sayı çoxalıb"

24 Sentyabr 2017 13:12

Bakıda gənc bacısı ilə yazışan oğlanı doğradı

24 Sentyabr 2017 13:12

DTX rəisi: Gənclərin səhv yollara düşməməsi üçün müvafiq işlər aparılır

24 Sentyabr 2017 13:03

Sabah hava necə olacaq?

24 Sentyabr 2017 13:03

Prezident İlham Əliyev Neftçala Sənaye Məhəlləsinin açılışında iştirak edib

24 Sentyabr 2017 13:03

DTX sədri: "Azərbaycan İŞİD-ə qoşularaq ölən vətəndaşların azyaşlı övladlarının geri qaytarılması üçün iş aparır"

24 Sentyabr 2017 13:02

Dövlətə xəyanət etmiş hərbçilərlə bağlı YENİ XƏBƏR

24 Sentyabr 2017 12:54

ABŞ kosmosa casus peyk buraxdı

24 Sentyabr 2017 12:54

DTX rəisi: “Azərbaycanda teror planlaşdıranların qarşısı alınır”

24 Sentyabr 2017 12:49

Mədət Quliyev: "Azərbaycanda terrora cəhd hazırlığı görən xeyli sayda şəxs zərərsizləşdirilib"

24 Sentyabr 2017 12:47

İŞİD-ə qoşulmuş azərbaycanlılardan 300 nəfəri ölüb - RƏSMİ

24 Sentyabr 2017 12:44

Bakıda məşhur restoranda ölüm

24 Sentyabr 2017 12:43

Mədət Quliyev: "İraqda 300-ə yaxın azərbaycanlı öldürülüb"

24 Sentyabr 2017 12:42

Mədət Quliyev İŞİD-ə qoşulan azərbaycanlıların sayını açıqladı

24 Sentyabr 2017 12:34

1 həftə əvvəl ana olan qızına təcavüz etdi

24 Sentyabr 2017 12:34

Ata avtobusdan düşüb qaçan 17 yaşlı qızını axtarır - BAKIDA

24 Sentyabr 2017 12:29

Azərbaycan Prezident “Neftçala” yarımstansiyasının açılışını edib

24 Sentyabr 2017 12:27

Prezident Neftçala Xəstəxanasının yenidənqurmadan sonrakı şəraiti ilə tanış olub

24 Sentyabr 2017 12:24

NATO konvoyuna hücum edildi

24 Sentyabr 2017 12:21

Prezident Neftçala Sənaye Məhəlləsinin açılışını etdi

24 Sentyabr 2017 12:19

Məşhur futbolçunun arvadı bütün sirrləri açıqladı - FOTOLAR

24 Sentyabr 2017 12:17

Xəstəliyə yoluxmuş meyvələrin Rusiyaya aparılmasına icazə verilmədi

24 Sentyabr 2017 12:14

İrəvanda böhran: ət kəskin bahalaşır

24 Sentyabr 2017 12:13

Bu gün voleybolçu qadınların Avropa çempionatında daha 7 qrup oyunu keçiriləcək

24 Sentyabr 2017 12:12

Sabaha olan hava proqnozu

24 Sentyabr 2017 12:11