Tariximizin daş yaddaşı – Qum məbədi

Tariximizin daş yaddaşı – Qum məbədi
16:48 13 Noyabr 2015
75 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+


Qax, 13 noyabr, Mustafa Dadaşov, AZƏRTAC
Ulu əcdadlarımız tərəfindən əsrlər boyu yaradılan tarixi-memarlıq abidələri milli yaddaşımızın tərkib hissəsidir. Bu abidələr qədim tariximizin daş yaddaşı hesab olunur. Orijinal xüsusiyyətlərə malik belə abidələrdən biri də Qax rayonunun Qum kəndində yerləşən qədim məbəddir.
Qum kəndi Qax şəhərindən 7 kilometr şimalda, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində, Qum çayının sol sahilində, dəniz səviyyəsindən 650 metr yüksəklikdə yerləşir. Əhalisi iki min nəfərə yaxındır. Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Qum kəndi Qafqaz Albaniyasının Kambisena vilayətinə daxil olub. Kəndin ərazisində və yaxınlıqdakı “Arpatala”, “Xıdır axurlar”, “Buduqoba”, “Güllütəpə”, “Doludöyən”, “Çinarlı”, “Sırt qala”, “Ballıqaya”, “Xəzinə qaya” və sair yer adları, toponimlər bu yerlərin ilk sakinlərinin türk mənşəli hun, kimmer, sak, oğuz, qıpçaq, səlcuq tayfaları olduğunu sübut edir.
AZƏRTAC-ın müxbiri rayon tarix-diyarşünaslıq muzeyinin direktoru Mahir Əfəndi ilə söhbətində Qum məbədinin (Qum bazilikası da adlanır) tarixi və özəllikləri barədə məlumatlara aydınlıq gətirməyə çalışıb.
Müsahibimiz bildirib ki, tədqiqatçılar memarlıq xüsusiyyətlərinə görə, Qum məbədinin V əsrdə inşa olunması fikrində yekdildirlər. Məbəd ilk dəfə əsaslı şəkildə XX əsrin 40-cı illərində bərpaçı-memar Pyotr Baranovski tərəfindən tədqiq olunub və abidədə bərpa işləri aparılıb. Məbəd Moisey Kalankatuklunun “Albaniya tarixi” əsərində adını qeyd etdiyi Qomenk yaşayış məskənində inşa edilən məbədlə eyniləşdirilir.
Tetrakonx (dörd bucaqlı, yarım qövs künclü) formasında tikilmiş məbədin uzunluğu 26,4, eni isə 19,3 metrdir. Uzunsov formalı məbəd 3 tərəfdən eyvanla əhatələnib. Məbədə şərq tərəfdən bitişik kvadrat şəkilli otaqlardan biri qurbangah, digəri isə ruhani otağıdır. Məbədin daxili hissəsi iki cüt T şəkilli sütun və söykənclə 3 nefə (zala) ayrılır. Orta nef yan neflərdən hündür olmaqla, apsida (kilsə divarında yarımdairəvi çıxıntı) ilə tamamlanıb. Apsidanın mehrab üstündəki hissəsi nal şəkillidir və şərqə doğru yönəldilib. Kərpicdən tikilən pilon və söykənclər nalvari talvarı saxlayır.
Məbədin üç qapısı olub. Eyvanlara açılan bu qapıların üstü yarımqövs şəkilli tağlarla bəzədilib. Qum məbədinin tikintisində əsasən yonulmuş çay daşı və kərpicdən istifadə olunub. Daxildəki konstruksiya işləri bişmiş kərpiclə tamamlanıb, damı kirəmitlə örtülüb. 2007-ci ildə Qum məbədində qrant vəsaiti hesabına konservasiya işləri aparılıb. Məbədin interyerinə daş döşənib, qrunt suların axması üçün drenaj sistemi quraşdırılıb.
Hazırda Qum məbədi tarix-memarlıq abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur.
Mustafa Dadaşov
AZƏRTAC-ın müxbiri









RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Siyasətçidən kitab yazdı, 1 milyon avro ziyana düşdü

27 Aprel 2017 18:53

Zakir Həsənov ordu generalı Yaşar Gürellə görüşdü

27 Aprel 2017 18:49

Moskva görüşü öncəsi düşmən TƏŞVİŞ İÇİNDƏ: müharibə qərarına SAATLAR QALDI

27 Aprel 2017 18:48

Azərbaycanla Monteneqro arasında icazəsiz yaşayan şəxslərin readmissiyası haqqında saziş imzalanıb

27 Aprel 2017 18:47

“Ali məktəb tələbələri arasında informatika üzrə Ümumrespublika Olimpiadası”nın ilk mərhələsi başlayır

27 Aprel 2017 18:35

SORĞU: Kişi və qadın arasında yaş fərqi nə qədər olmalıdır?

27 Aprel 2017 18:34

60 yaşında 3-cü dəfə evlənən polkovnikin oğlu ATASININ BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇDI: "O bizdən..."

27 Aprel 2017 18:33

Göygöl rayonunun Aşağı Zurnabad kəndində top/minaatan mərmisi aşkarlanıb

27 Aprel 2017 18:32

Azərbaycan ilə Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub

27 Aprel 2017 18:27

Azərbaycanın qadın güləşi üzrə yığma komandasının Avropa çempionatı üçün heyəti açıqlanıb

27 Aprel 2017 18:27

Arda Turanın malikanəsinin görüntüləri yayıldı

27 Aprel 2017 18:26

Bülent Ersoy eşqini etiraf etdi - FOTO

27 Aprel 2017 18:24

“Buna son qoyulmalıdır!” - Moskvadan Türkiyəyə XƏBƏRDARLIQ

27 Aprel 2017 18:18

Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin danışıqları

27 Aprel 2017 18:18

Azərbaycan I Divizionunda bütün medalçılar müəyyənləşib

27 Aprel 2017 18:17

Min dərdin dərmanı "paltar sabunu"

27 Aprel 2017 18:12

Yazıb oxumağı bacarmayanlar 11-ci sinfə necə keçib? - DEPUTAT DANIŞIR

27 Aprel 2017 18:09

“Şalvar qadağası” olan kollecdən REPORTAJ - FOTOLAR

27 Aprel 2017 18:08

Hollandiya səfiri: "Azərbaycanla daha geniş əməkdaşlıqda maraqlıyıq"

27 Aprel 2017 18:07

Azərbaycanda bağlanmış 11 bankın əmanətçilərinə 732,257 mln. manat kompensasiya ödənilib

27 Aprel 2017 18:07

"Nezavisimaya qazeta": Qarabağ alovu müasir Rusiya üçün dərs olmalıdır

27 Aprel 2017 18:05

"2 milyon manat Eldar Mahmudova çatıb" - MTN generalı

27 Aprel 2017 18:05

​Bu qız dayısının evindən oğurluq etdi

27 Aprel 2017 18:04

İtkin düşən alpinist 47 gün sonra tapıldı - 30 kilo arıqlayıb - VİDEO

27 Aprel 2017 18:03

Avropaya ən çox qaçqın Suriyadan gedir

27 Aprel 2017 18:01

Minləri xilas edən ideya, SSRİ-də ilk mükafat – 62 İLLİK ÖMRÜN AKKORDLARI

27 Aprel 2017 17:59

Ccırıq cinslər bu ilin əsas yaz dəbi oldu

27 Aprel 2017 17:59

Lapşin istintaq materialları ilə tanış oldu

27 Aprel 2017 17:57

Keçmiş MTN generalı: “Bir neçə dəfə Eldar Mahmudovun xüsusi tapşırıqlarını yerinə yetirmişəm”

27 Aprel 2017 17:57

ARDNF-in icraçı direktoru növbəti müddətə "Bank VTB"-nin Müşahidə Şurasına üzv seçilib

27 Aprel 2017 17:57

“Eldar Mahmudov zəng vurub dedi, böyük məbləğdə pul lazımdı” – HƏBSDƏ OLAN MTN GENERALI SİRLƏRİ AÇDI

27 Aprel 2017 17:54

Qadın siyasətçi Kim Çen Inı qəzəbləndirdi: “Ağılını itirmiş qoca...”

27 Aprel 2017 17:53

Azərbaycanda beynəlxalq layihəyə start verildi

27 Aprel 2017 17:52

Kiyev rayon məhkəməsi Roman Nəsirova qarşı həbs qətimkan tədbirinin müddətini iki ay uzadıb

27 Aprel 2017 17:52

Azərbaycanlılar AŞPA-nın binası qarşısında etiraz aksiyası keçirdi - FOTO

27 Aprel 2017 17:48

Azərbaycan diasporu Strasburqda Türkiyəyə dəstək aksiyası keçirib - FOTO

27 Aprel 2017 17:47

"Kara sevda"nın Nihanı elə yerinə döymə etdirdi ki ... - FOTO

27 Aprel 2017 17:47

Bakıdakı taksilərlə bağlı MÜHÜM TƏKLİF - Nə dəyişəcək? - VİDEO

27 Aprel 2017 17:47

Roma Papası çimərlik kirayə götürdü

27 Aprel 2017 17:46

Kərpic-kərpic tikilən Cocuq Mərcanlı - REPORTAJ

27 Aprel 2017 17:44

"3-4 qadın uşaq salıb, 10-15 kişi impotent olub" - Çovdarov sirləri açır

27 Aprel 2017 17:42

BDU-da sosial mövzuda elmi konfrans keçirilib - FOTOLAR

27 Aprel 2017 17:39

Parisdə polis tələbələrə qarşı gözyaşardıcı qaz tətbiq etdi

27 Aprel 2017 17:38

Nazirdən idman zallarındakı təhlükə ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ: "Sağlamlığa ciddi ziyan vurur"

27 Aprel 2017 17:37

Yıldırım və Medvedev gəmini müzakirə etdilər

27 Aprel 2017 17:37

Rusiya XİN Dağlıq Qarabağla bağlı qarşıdakı Moskva görüşünü şərh edib

27 Aprel 2017 17:37

Yeni neyron interfeys mətni beş dəfə sürətli çap edəcək

27 Aprel 2017 17:35

Bu küçələrdə rənglənmə işləri gedir - SÜRÜCÜLƏRİN NƏZƏRİNƏ

27 Aprel 2017 17:34

İtaliya gözəlinin indiki halı görənləri DƏHŞƏTƏ SALDI: Üzünə ... - FOTOLAR

27 Aprel 2017 17:33

Cəmi 3 ay vaxt qoyulub - 23 yaşlı qızın həyatını xilas edin - FOTO

27 Aprel 2017 17:32