Bir kişi var idi, öz adını hər iki oğluna qoymuşdu...

Bir kişi var idi, öz adını hər iki oğluna qoymuşdu...
09:05 3 Dekabr 2015
48 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Oğlunun adını Ayı QOYDU (17 May 2017 17:48)
Aktrisa 3-cü ərindən olan oğluna "Ayı" adı qodyu - FOTO (17 May 2017 09:37)
Evli kişi ilə ailəli olan Şəbnəm oğluna bu adı qoydu (21 Mart 2017 11:57)

Bir müddət əvvəl Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi saytına istinadən Azərbaycanda oğlanlara qız, qızlara oğlan adalarının qoyulması ilə bağlı açıqlanmış məlumatlar cəmiyyətdə geniş rezonans doğurdu. Qeyd edək ki, açıqlanmış məlumatlara görə, son beş ildə Azərbaycanda 7 oğlana Aygün, 86 nəfər oğlan uşağına Zəhra, 4 qıza Səxavət, 3 qıza Ədalət, 25 qıza Nurlan, 4 qıza Rövşən, 23 qıza Hüseyn, 23 qıza Məhəmməd, 8 qıza Həsən, iki qız uşağına isə Həsənağa  adı verilib.

Bundan 2 gün öncə isə Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyası tərəfindən 5 minə yaxın insan adının yer aldığı yeni şəxs adları lüğətinin hazırlandığı və müxtəlif səbəblərdən ora daxil edilməyən 217 ad açıqlandı.

Psixoloqlar birmənalı olaraq hesab edirlər ki, adların uşaqların psixologiyasına çox böyük təsiri var. Uşaqlara əks cinsdən olan adların qoyulmasına gəlincə, uşaq psixologiyası üzrə mütəxəssis Narınc Rüstəmova Milli.Az-a deyib ki, bunun müxtəlif səbəbləri ola bilər: "Oğlana qız, qıza oğlan adının qoyulması istəyinin yaranması səbəblərindən biri də, məncə, həmin valideynlərin özünün psixoloji durumunun heç də normal olmaması ilə bağlıdır. Ona görə də gənclər evlənməzdən əvvəl mütləq psixoloji yoxlamadan keçməlidirlər".

Ekspert hesab edir ki, uşaqlara ikicinsli, arxaik adların qoyulması cinsi kimliyin formalaşdığı vaxtda, yəni 3-6 yaş arasında onların psixologiyasına çox mənfi təsir edir. Ən çox da uşaqlara cinsiyyəti məlum olmayan adlar mənfi təsir göstərir: "Bu, uşaqlarda ikili xüsusiyyyət yaratmır, yəni uşaq oğlandırsa, onda özünü qız, qızdırsa, oğlan kimi hiss etməyə başlamır. Amma sonradan ətraf mühitdəki münasibət onları qıcılandıra, məsələn, "mən bunu qız adı bilirdim, sən demə, oğlan imişsən" kimi ifadələr qarşı tərəfdə sıxıntı, kompleks yarada bilər. Təcrübəmdə belə bir şey də olub ki, ata iki oğluna da öz adını qoymuşdu. Atanın adı İdris idi, iki oğlunun da adını İdris qoymuşdu. Yəni belələri də var. Bu da normal hal deyil".

N.Rüstəmova qeyd edib ki, uşaqlara naməlum adların qoyulması bəzi assosiasiyalar ilə də bağlı olur: "Məsələn, valideyn hardasa Dəniz, Pərvin adlı kimisə tanıyır və uşağına da bu adı seçir. Adların qoyuluşunda zona fərqləri də var, yəni burada etnopsixologiya da vacib amil olur. Məsələn, müəyyən adlar bəzi zonalarda oğlan uşaqlarına, digər zonalarda isə qız uşaqlarına qoyulur. Daha çox isə valideynlər adları xatirələrində yaşatdıqlarına uyğun olaraq qoyurlar. Məsələn, hansısa qızı sevib, əldə edə bilməyib və uşağına həmin qızın adını qoyur və ya hansısa çox sevdiyi dostunun adını qoyur. Bəzən dostu Həsən olur, amma qızı dünyaya gəlir, ona o adı qoyur. Valideyn bu məsələdə öz eqosuna, öz istəyinə görə hərəkət etməməlidir. Məsələn, mənim sevdiyim qızın adı Günel olub. O xatirələrlə yaşamaq üçün qızının da adını Günel qoymaq istəyir. Bu yanlışdır.

Bəzən valideynlər psixoloji olaraq özlərinin vaxtı ilə tamamlaya bilmədiyi stuasiyaları tamamlayırlar. Yəni, burada özünü tamamlama faktoru böyük rol oynayır. Məsələn, mən pianino çala bilməmişəm, qoy uşağım öyrənsin. Bu şəkildə valideyn bacarmadığı şeyləri, tamamlanmamış arzularını uşağının üzərində tətbiq edir. Bu zaman o, sağlam düşünməyib anormal addım da ata bilir. Ona görə də, məncə, bəzi qadağalar olmalıdır ki, qız və ya oğlan uşaqlarına hansı adları qoymaq olar, hansılarını qoymaq olmaz".

Psixoloq deyib ki, insan şüuraltı olaraq daim informasiya qəbul edir. Həmin informasiyalar insanın şüuraltı olaraq psixikasına, davranışlarına, ətraf mühitə münasibətinə təsir edir. Adların da insanların, xüsusilə uşaqların psixologiyasına təsiri kifayət qədər böyükdür: "Nəinki adların, hətta qısaldılmış, əzizləmək üçün çağırılan adların özü də uşağın psixikasına mənfi təsir göstərir. Xüsusən də cinsiyyət fərqi olmayan adların qoyulması qəbuledilməzdir. Çünki uşaqlarda cinsi kimlik 3-6 yaş arasında formalaşır. Bu vaxt ətrafdakı hadisələr, ona qarşı münasibət uşaqlara tez təsir edir. Uşağın adı qəliz olanda, çətin tələffüz edilən olanda da, insanlar bir neçə dəfə soruşmaq məcburiyyətində qalırlar. Bəzən yaşıdları tərəfindən onlar məsxərəyə qoyulur. Vaxt keçdikdən sonra isə həmin basqı altında olan uşaqlar adını dəyişmək istəyirlər".

Onun sözlərinə görə, təcrübə göstərir ki, özünəinamı yüksək olan, özünü çox sevən uşaqlar adətən nənə-baba adları qoyulmuş uşaqlar olur: "Çünki belə adlar qoyulan uşaq nəsildə rəğbət qazanır, hamının diqqət mərkəzində olur. Hamı onları əzizləyir, qayğı göstərir. Hətta həmin adlar yaxşı olmasa da, arxaik olsalar da, uşaqlar öz adlarını sevə bilir. Onlardan xoşu gəlməyən uşaqlar isə ünsiyyətdən qaçmaqla yanaşı, onlarda natamamlıq kompleksi də yaranır. Uşaq özünə mənfi sferada adlar axtarmağa başlayır. Məsələn, bizim ən çox sevdiyimiz adlardan olan Leyla, əslində, bitməyən, sonsuz bir gecə deməkdir. Məncə, uşaqlara ad qoyarkən onun mənasına diqqət yetirmək önəmlidir, çünki adın mənası insan psixikasına təsiri göstərir. Hətta biz adın mənasını bilməsək belə, onun səslənməsi, müraciət forması da uşaqların xarakterik əlamətlərində də özünü biruzə verə bilər. Valideynlərin uşaqlarına ad qoyarkən onun mənasını, daşıdığı simvolu uşağa izah etmələri çox önəmlidir. Yaxşı olardı ki, valideynlər uşağa adının mənasını izah etsinlər, onun nəyə görə uşağa qoyulmasının, bununla bağlı qərarı necə verdiklərinin tarixçəsini danışsınlar. Çünki uşağın öz adını ona sevdirmək çox önəmlidir".

Psixoloqun fikrincə, qanunla müəyyən adların qoyulması qadağan edilməli, adlarla bağlı mərkəzləşmiş bir sistem yaradılmalıdır: "Məsələn, ad bankı yaradılsa və insanlar adları o siyahıdan seçsələr, daha yaxşı olar. Çünki uşaqlara təsir edən məsələlərdən biri də, müəyyən dönəmdə uşaqlara eyni adların qoyulmasıdır. Məsələn, 5 il ardıcıl hamı qızına Fatimə adını qoyur. Valideynlər həmin ad bankına müraciət edib uşağına qoymaq istədiyi adda neçə uşağın olduğunu öyrənə bilsə, bunu nəzərə alıb həmin adı qoyub-qoymamaqda seçim edə bilər. Davamlı olaraq uşaqlara eyni adlar qoyulduqda bir müddət sonra məktəbdə müəllimlər onlara soyadları ilə müraciət etməli olurlar. Hətta uşaqlara əlavə ləqəb də qoyulur. Məsələn, Qara Həsən, Kök Həsən, Uzun Həsən və s.  Bütün bunlar isə uşaq psixologiyasında mənfi iz buraxır. Adətən insanlar bizimlə tanış olan zaman iç dünyamıza, xarakterik xüsusiyyətlərimizə dəyər vermirlər. İlk 4-6 saniyə ərzində qarşı tərəfdə yalnız adımız və görünüşümüz müəyyən fikir formalaşdırır. İnsan qarşısındakına özü haqqında ilk informasiyanı adı ilə verə bilir. Ona görə də uşaqlar adından utandıqda ünsiyyətdən qaçır, sosial fobiya deyilən bir şey yaranır. Onlar yeniyetməlik dövründə "hər kəs mənə baxıb güləcək" deyə fikirləşərək sıxıntı yaşayırlar, hətta cəmiyyət içində yeməkdən də imtina edirlər. Belə sıxıntıları araşdıranda görürük ki, məsələ gəlib adlar üzərində durur".

İlkin İzzət
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dərs vaxtları uzadıla bilər

24 May 2017 15:50

İmtahanda az bal yığan abituriyent intihara cəhd etdi - VİDEO - FOTO

24 May 2017 15:47

Bu müəllimlərin dərs yükü daha çox olacaq

24 May 2017 15:44

Bakı Baş Gömrük İdarəsində sahibkarlarla görüş keçirildi

24 May 2017 15:43

Böyük Britaniyanın terror dərdi: Krallıq onlarla niyə bacarmır?

24 May 2017 15:43

Fransa baş nazirindən ETİRAF: Ölkədə terror təhlükəsi yüksəkdir

24 May 2017 15:43

Azərbaycan milli komandasının voleybolçusu "Fənərbağça" ilə müqavilə bağlayıb

24 May 2017 15:42

Nazir: "Vyana görüşündə sürpriz olmayacaq"

24 May 2017 15:42

Cərimələrin miqdarının artırılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsi Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılır

24 May 2017 15:42

Bu ölkə də NATO-ya yeni üzv qəbul olacaq

24 May 2017 15:42

ABŞ hərbçiləri "Rusiya hərbi terminologiyası" üzrə təlim alacaq

24 May 2017 15:41

Avtomobilləri yalnız bu hallarda evakuatorla aparacaqlar - YENİ QAYDA

24 May 2017 15:39

Avtomobillərin evakuatorla aparılmasının YENİ QAYDASI

24 May 2017 15:38

Kreditorlar Komitəsi "Bank Standard"a məxsus əmlak haqqında ADIF-dən ətraflı məlumat istəyir

24 May 2017 15:37

Aprel ayı ərzində Azərbaycana gələn tursitlərin sayında 23% artım var (FOTO)

24 May 2017 15:36

Təhsil Nazirliyindən TƏKLİF: Bəlkə dərsləri sentyabrın 1-də başlayıb, 14 iyunda bitirək

24 May 2017 15:36

Məhdud sayda yeni “Vertu” mobil telefonu buraxılıb

24 May 2017 15:35

Rusiya kəşfiyyatı hərəkətə keşdi: Regionda SAVAŞ HAZIRLIĞI

24 May 2017 15:33

İnquşetiyada spirtli içki satışı qadağan ediləcək

24 May 2017 15:32

​Ramazan ayında toy etmək olar?

24 May 2017 15:30

Azərbaycanlı ulduz "Fənərbağça"da - FOTO

24 May 2017 15:29

Gəncənin içməli su və kanalizasiya sistemi yenidən qurulur (FOTO)

24 May 2017 15:29

Ermənistan parlamentində qadın deputatların DAVASI

24 May 2017 15:28

Azərbaycan Özbəkistanda uşaq xeyriyyə festivalında iştirak edib

24 May 2017 15:27

Arılar filləri qovdular - VİDEO - FOTO

24 May 2017 15:27

Bakıda Penitensiar Xidmətin avtomobili qəzaya düşdü

24 May 2017 15:24

Akif Əlizadə akademiya üzvlərinə diplom verdi - FOTO

24 May 2017 15:23

İnternetin qiyməti ucuzlaşacaq? - AÇIQLAMA

24 May 2017 15:22

Gözdən əlillər narazılıq edirlər: "Əmlakımızı satır, bizə ancaq vəd verir..." - FOTO

24 May 2017 15:22

İŞİD-ə daha bir zərbə vuruldu

24 May 2017 15:22

Xalq artisti öz toyunda oxudu - VİDEO

24 May 2017 15:18

Kasilyasın yeni klubu bəlli oldu

24 May 2017 15:18

"Qəbələ"nin futbolçusu Qazaxıstan klubuna keçir

24 May 2017 15:17

Oruc tutacaqsınızsa, mütləq içməlisiniz!

24 May 2017 15:16

Bakıda 1 nəfər dənizdən çıxarılıb

24 May 2017 15:14

Erməni ekspert sərsəmlədi - ""ZRK" Bakıdakı banka görə vurulub"

24 May 2017 15:12

Özü oxudu, əri müşayiət etdi - Xalq artistinin toyundan VİDEO

24 May 2017 15:12

Baş katib: "NATO-nun İŞİD-ə qarşı koalisiyada iştirakı heç müzakirə olunmur"

24 May 2017 15:07

Türkiyədə ev alan azərbaycanlılar çoxalıb

24 May 2017 15:07

Dənizdə faciə

24 May 2017 15:06

"Qalatasaray"ın yeni forması - FOTO

24 May 2017 15:05

700 bal toplayan abituriyent: “İmtahandan öncəki məqsədim Bakı Ali Neft Məktəbini seçmək idi”

24 May 2017 15:02

Azərbaycanda iki şirkətdən Respublika günü ilə bağlı fərqli addım - VİDEO

24 May 2017 14:59

İslam Oyunları Azərbaycana nə verdi? - Deputatların ŞƏRHİ

24 May 2017 14:58

Daha bir FACİƏ: 20 nəfər öldü

24 May 2017 14:57

"Zirə"nin kapitanı "Qəbələ"də

24 May 2017 14:57

Nəhəng zirvədə ölənlərin sayı 10-a çatdı

24 May 2017 14:55

Qadını və azyaşlını soyan quldurlar tutuldu - VİDEO

24 May 2017 14:54

Ən dəhşətli qəzaları törədən sürücülər - VİDEO

24 May 2017 14:53

Bakının “İnter” klubu qardaş məşqçilərlə yollarını ayırıb

24 May 2017 14:52