Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ

Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ
12:52 3 Dekabr 2015
22 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Moskva Türkiyəni Rusiyanın hərbi təyyarəsini vurmaqla özünün neft təchizatı xəttini "İslam dövləti" qruplaşmasından qorumaq cəhdində ittiham etdikdən sonra, neft bir daha müharibə səhnəsində peyda olub. Biz neftin bu və İkinci Dünya Müharibəsinədək başqa münaqişələrdə oynadığı rola nəzər yetirmişik.

Suriya və İraq. 2011-ci ildən indiyədək

"İslam dövləti" adlanan qruplaşmanın iştirakı ilə İraq və Suriyada davam edən münaqişədə neft amili böyük rol oynayıb.
Neft satışı yaraqlılar üçün başlıca gəlir mənbəyidir. Bu gəlir 2014-cü ilin ortalarında günə 2 milyon dollar təşkil edib.
"İslam dövləti" qrupu Suriyanın neft istehsal edən əksər regionlarına nəzarət edir və təşkilat, həmçinin 2014-cü ildə İraqda, Mosul yaxınlığındakı neft mədənlərini zəbt edib.

Əsəd hökumətinin özü də daxil, bu neft bir neçə alıcıya və Türkiyə sərhədindəki qaçaqmalçılara satılır.
İndi Rusiya iddia edir ki, Türkiyə onun Su-24 təyyarəsini məhz bu neft alış-verişini qorumaq üçün vurub. Türkiyə "İslam dövləti"ndən neft aldığı barədə iddiaları daim danıb.
BBC-nin müdafiə məsələləri üzrə müxbiri Frank Qardner isə deyir ki, Türkiyə hökumətinin bu işə qarışacağını göstərən sübut olmasa da, belə bir alverin həqiqətdə baş verməsinin çoxsaylı dəlilləri vardır.

2003-cü ilin İraq müdaxiləsi

2002-ci ildə İraqın baş naziri Tariq Əziz demişdi ki, İraqa qarşı hərbi hərəkət təhlükəsinin səbəbi neftdir. O zamanlar bu, bütün Ərəb dünyasında geniş yayılmış inanc idi. İraq dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarından birinə malikdir və əksər ekspertlər inanırlar ki, neft bu münaqişədə, şübhəsiz, faktor olub. Hərçənd onun bəlkə də əsas faktor olmadığı söylənir.

Səddama heç də dost münasibəti olmayan "The Economist" jurnalı 2002-ci ildə belə bir nəticəyə gəlmişdi ki, Səddam Hüseynin devrilməsinə yönəlmiş müdaxilədə ABŞ-ın əsas motivi onun həqiqətən və ya potensial olaraq kütləvi qırğın silahlarına malik olması olsa da, ölkənin nəhəng neft yataqlarının açılması da öz mühüm rolunu oynamışdı.
Səddam Hüseynin neft gəlirlərindən istifadə edərək öz strateji nüfuzunu artıracağına şübhələr də faktor sayıla bilər.
ABŞ-ın o vaxtkı vise-prezidenti Dik Çeyni 2002-ci ildə İraqın ambisiyaları barədə xəbardarlıq edərkən demişdi: "Gözləmək olar ki, bundan sonra Səddam Hüseyn bütün Yaxın Şərqdə hegemonluq fikrinə düşsün və dünya neft təchizatının böyük bir hissəsini öz nəzarəti altına alsın".

1991-ci ilin Birinci Körfəz müharibəsi

1991-ci ilin müharibəsi ərəfəsində başlıca antihərb şüarı "Neft üçün qan tökməyin!" idi.
Neftin bu münaqişədəki rolu danılmazdır.

Münaqişə İraqın neftlə zəngin Küveytə müdaxiləsindən sonra başlanmışdı. Səddam Hüseyn bu ölkəni İraqın bir əyaləti hesab edirdi.
Birləşmiş Ştatların və onun müttəfiqlərinin bu münaqişəyə müdaxiləsinin əsas motivi Küveyt neftinin təhlükəsizliyini təmin etmək və həmçinin Səddan Hüseynin bu neftə sahiblənməsinin qarşısını almaq idi.

1953-cü il İran çevrilişi

Neft 1953-cü ildə İranda ABŞ və Britaniyanın təşkil etdiyi hökumət çevrilişində əsas rol oynayıb. Bu iki ölkə seçilmiş baş nazir Məhəmməd Müssədiqi devirməklə, Rza şah Pəhləvinin hakimiyyətini bərqərar edib. Şahın hakimiyyətinə isə 1979-cu ildə İslam təməlçilərinin əli ilə son qoyulub.
Cənab Müssədiqin əsas "günahı" Britaniyanın Anqlo-İran Neft Şirkətini (AİNŞ) milliləşdirmək cəhdi olub. AİNŞ sonralar British Petroleum (BP) adlandırılıb.
İranın, Qərbə daim şübhə ilə baxması bu müdaxilələrdən qaynaqlanır.

İkinci Dünya Müharibəsi

Adətən, İkinci Dünya Müharibəsinin faşizm əleyhinə mübarizə olduğu düşünülür, lakin dünyanın ən qanlı çarpışması olan bu münaqişədə də neft öz rolunu oynayıb.
Yaponların Perl Harbora hücumunun kökündə, ən azı qismən, Birləşmiş Ştatların 1941-ci ildə Tokionun Çinə müdaxiləsinə cavab olaraq, Yaponiyanın neft idxalını məhdudlaşdırmaq qərarı durur.

Yaponiya, demək olar, tamamilə idxal olunan neftdən, ələlxüsus da ABŞ neftindən asılı idi. Neft ona dəniz donanmasının yanacağı üçün lazım idi.
Müharibənin Avropa səhnəsində, o zaman Sovet İttifaqının tərkibində olan neftlə zəngin Azərbaycan, Almaniya müdaxiləsinin məqsədlərindən biri idi.
Məhz bu istək almanların cənuba üz tutaraq Stalinqradda mühasirəyə düşmələrinə səbəb oldu.
Stalinqrad döyüşü bütünlükdə müharibənin dönüş nöqtəsi oldu.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Hərəkətdə olan avtomobildən yola yıxıldı - BAKIDA QORXULU ANLAR

25 İyun 2017 19:59

18 yaşlı məktəbli Bitcoinlə milyonçu oldu

25 İyun 2017 19:57

Porsche-dən ən güclü 911 Turbo - FOTO

25 İyun 2017 19:57

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi -

25 İyun 2017 19:56

Qadınlar yuxuya daha çox ehtiyac duyur

25 İyun 2017 19:52

Şəkərin 4 təhlükəli xüsusiyyəti

25 İyun 2017 19:52

Milli üzvü “Göztəpə” yolunda

25 İyun 2017 19:49

Ərdoğan ABŞ-a xəbərdarlıq etdi - NATO-ya yenidən baxıla bilər

25 İyun 2017 19:39

BMW-dən böyük hetçbək - FOTO

25 İyun 2017 19:37

Millimizin futbolçusu "Göztəpə"yə keçir - SON DURUM

25 İyun 2017 19:37

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

25 İyun 2017 19:36

Məşhur xanım Dubayda dincəlir - FOTO

25 İyun 2017 19:32

Məşhur mağara kompleksi İŞİD-dən geri alındı

25 İyun 2017 19:29

Moskvada izdiham: 250 min müsəlman bayram namazı qılıb

25 İyun 2017 19:27

İldönümü üçün Cayenne düzəltdi - FOTO

25 İyun 2017 19:27

Hər gün 15-20 dəqiqə sürətlə gəzin

25 İyun 2017 19:22

"Formula 1" Azərbaycan Qran Prisində -

25 İyun 2017 19:21

Cocuq Mərcanlıda 7960 ədəd qəlpə, 1 ədəd tank əleyhinə raket aşkarlanıb

25 İyun 2017 19:17

Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək

25 İyun 2017 19:17

"Onun milliyə yaramadığını deyənlər başdanxarablardı"

25 İyun 2017 19:17

Müğənniyə gül vermək üçün səhnəyə lüt çıxdı - FOTOLAR

25 İyun 2017 19:14

Antibiotiklər eşitmə itkisinə səbəb ola bilər

25 İyun 2017 19:12

“Toro Rosso”, “Sauber” və “Force India”nın pilotları Bakıda azarkeşlərlə görüşüblər - FOTO

25 İyun 2017 19:12

Bakıda iş qurmaq istəyən qadınlara külli miqdarda pul “atdılar”

25 İyun 2017 19:09

Dünya alimlərindən şok elmi nəticə: xoşbəxt olmağa çalışmaq insanı bədbəxt edir

25 İyun 2017 19:05

Təyyarə QƏZASI: pilot öldü

25 İyun 2017 19:05

Ramazan bayramı namazı necə qılınır?

25 İyun 2017 19:05

Attraksiondakı nasazlıq gənc qızı ölümlə üz-üzə qoydu - QORXUDOLU ANLAR - VİDEO

25 İyun 2017 19:03

"Neftçi"nin braziliyalısı nə vaxt gələcək? - SON DURUM

25 İyun 2017 18:57

Soğan qabığını atmayın -

25 İyun 2017 18:55

Terrorun iyrənc üzü: oyuncaq-partlayıcı işə düşdü, 6 uşaq pldü

25 İyun 2017 18:49

Maşını aşırdı, öldü

25 İyun 2017 18:47

Bakıda gözəllik salonlarında qadınlara qarşı CİNAYƏT

25 İyun 2017 18:44

Təyyarə QƏZASI - Pilot öldü

25 İyun 2017 18:43

Funda: "Evimdə işgəncə otağı var"

25 İyun 2017 18:42

80 yaşlı nənənin qoluna qandal vurub polis bölməsinə apardılar - FOTO

25 İyun 2017 18:42

Dmitri Kozak: “Rusiya ilə Azərbaycan dost dövlətlərdir”

25 İyun 2017 18:42

Şerzinger və “The Black Eyed Peas” in Bakı konsertindən YENİ FOTOLAR

25 İyun 2017 18:37

Formula 1: Serxio Peres və Kimi Raykonnen yarışı erkən tərk ediblər

25 İyun 2017 18:32

Səmra: "Mənim etdiklərimi kimsə edə bilməz"

25 İyun 2017 18:32

Qahirədə güclü yanğın -

25 İyun 2017 18:29

Formula 1-in Bakı finalında yarışla erkən vida

25 İyun 2017 18:17

Ataya dəfn etdiyi oğlundan zəng gəldi

25 İyun 2017 18:17

“www.esgeremektub.com” vasitəsi ilə ilk məktublar əsgərlərə çatdırıldı

25 İyun 2017 18:09

"Səbail" neçə futbolçuyla başlayacaq? - AÇIQLAMA

25 İyun 2017 18:07

Polisə 300 min təklif edən azərbaycanlı biznesmeni 12 ilədək həbs gözləyir

25 İyun 2017 18:05

Formula 1-də 3 bolid mübarizəni dayandırdı

25 İyun 2017 18:05

Formula 1: Azərbaycan Qran-prisində 3 pilot mübarizəni dayandırıb

25 İyun 2017 17:57

Bakıda Formula 1 üzrə yarışda 3 bolid mübarizəni dayandırıb

25 İyun 2017 17:55

Pakistanda bomba-oyuncaq partladı: 6 uşaq öldü

25 İyun 2017 17:52