Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ

Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ
12:52 3 Dekabr 2015
22 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Moskva Türkiyəni Rusiyanın hərbi təyyarəsini vurmaqla özünün neft təchizatı xəttini "İslam dövləti" qruplaşmasından qorumaq cəhdində ittiham etdikdən sonra, neft bir daha müharibə səhnəsində peyda olub. Biz neftin bu və İkinci Dünya Müharibəsinədək başqa münaqişələrdə oynadığı rola nəzər yetirmişik.

Suriya və İraq. 2011-ci ildən indiyədək

"İslam dövləti" adlanan qruplaşmanın iştirakı ilə İraq və Suriyada davam edən münaqişədə neft amili böyük rol oynayıb.
Neft satışı yaraqlılar üçün başlıca gəlir mənbəyidir. Bu gəlir 2014-cü ilin ortalarında günə 2 milyon dollar təşkil edib.
"İslam dövləti" qrupu Suriyanın neft istehsal edən əksər regionlarına nəzarət edir və təşkilat, həmçinin 2014-cü ildə İraqda, Mosul yaxınlığındakı neft mədənlərini zəbt edib.

Əsəd hökumətinin özü də daxil, bu neft bir neçə alıcıya və Türkiyə sərhədindəki qaçaqmalçılara satılır.
İndi Rusiya iddia edir ki, Türkiyə onun Su-24 təyyarəsini məhz bu neft alış-verişini qorumaq üçün vurub. Türkiyə "İslam dövləti"ndən neft aldığı barədə iddiaları daim danıb.
BBC-nin müdafiə məsələləri üzrə müxbiri Frank Qardner isə deyir ki, Türkiyə hökumətinin bu işə qarışacağını göstərən sübut olmasa da, belə bir alverin həqiqətdə baş verməsinin çoxsaylı dəlilləri vardır.

2003-cü ilin İraq müdaxiləsi

2002-ci ildə İraqın baş naziri Tariq Əziz demişdi ki, İraqa qarşı hərbi hərəkət təhlükəsinin səbəbi neftdir. O zamanlar bu, bütün Ərəb dünyasında geniş yayılmış inanc idi. İraq dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarından birinə malikdir və əksər ekspertlər inanırlar ki, neft bu münaqişədə, şübhəsiz, faktor olub. Hərçənd onun bəlkə də əsas faktor olmadığı söylənir.

Səddama heç də dost münasibəti olmayan "The Economist" jurnalı 2002-ci ildə belə bir nəticəyə gəlmişdi ki, Səddam Hüseynin devrilməsinə yönəlmiş müdaxilədə ABŞ-ın əsas motivi onun həqiqətən və ya potensial olaraq kütləvi qırğın silahlarına malik olması olsa da, ölkənin nəhəng neft yataqlarının açılması da öz mühüm rolunu oynamışdı.
Səddam Hüseynin neft gəlirlərindən istifadə edərək öz strateji nüfuzunu artıracağına şübhələr də faktor sayıla bilər.
ABŞ-ın o vaxtkı vise-prezidenti Dik Çeyni 2002-ci ildə İraqın ambisiyaları barədə xəbardarlıq edərkən demişdi: "Gözləmək olar ki, bundan sonra Səddam Hüseyn bütün Yaxın Şərqdə hegemonluq fikrinə düşsün və dünya neft təchizatının böyük bir hissəsini öz nəzarəti altına alsın".

1991-ci ilin Birinci Körfəz müharibəsi

1991-ci ilin müharibəsi ərəfəsində başlıca antihərb şüarı "Neft üçün qan tökməyin!" idi.
Neftin bu münaqişədəki rolu danılmazdır.

Münaqişə İraqın neftlə zəngin Küveytə müdaxiləsindən sonra başlanmışdı. Səddam Hüseyn bu ölkəni İraqın bir əyaləti hesab edirdi.
Birləşmiş Ştatların və onun müttəfiqlərinin bu münaqişəyə müdaxiləsinin əsas motivi Küveyt neftinin təhlükəsizliyini təmin etmək və həmçinin Səddan Hüseynin bu neftə sahiblənməsinin qarşısını almaq idi.

1953-cü il İran çevrilişi

Neft 1953-cü ildə İranda ABŞ və Britaniyanın təşkil etdiyi hökumət çevrilişində əsas rol oynayıb. Bu iki ölkə seçilmiş baş nazir Məhəmməd Müssədiqi devirməklə, Rza şah Pəhləvinin hakimiyyətini bərqərar edib. Şahın hakimiyyətinə isə 1979-cu ildə İslam təməlçilərinin əli ilə son qoyulub.
Cənab Müssədiqin əsas "günahı" Britaniyanın Anqlo-İran Neft Şirkətini (AİNŞ) milliləşdirmək cəhdi olub. AİNŞ sonralar British Petroleum (BP) adlandırılıb.
İranın, Qərbə daim şübhə ilə baxması bu müdaxilələrdən qaynaqlanır.

İkinci Dünya Müharibəsi

Adətən, İkinci Dünya Müharibəsinin faşizm əleyhinə mübarizə olduğu düşünülür, lakin dünyanın ən qanlı çarpışması olan bu münaqişədə də neft öz rolunu oynayıb.
Yaponların Perl Harbora hücumunun kökündə, ən azı qismən, Birləşmiş Ştatların 1941-ci ildə Tokionun Çinə müdaxiləsinə cavab olaraq, Yaponiyanın neft idxalını məhdudlaşdırmaq qərarı durur.

Yaponiya, demək olar, tamamilə idxal olunan neftdən, ələlxüsus da ABŞ neftindən asılı idi. Neft ona dəniz donanmasının yanacağı üçün lazım idi.
Müharibənin Avropa səhnəsində, o zaman Sovet İttifaqının tərkibində olan neftlə zəngin Azərbaycan, Almaniya müdaxiləsinin məqsədlərindən biri idi.
Məhz bu istək almanların cənuba üz tutaraq Stalinqradda mühasirəyə düşmələrinə səbəb oldu.
Stalinqrad döyüşü bütünlükdə müharibənin dönüş nöqtəsi oldu.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

BƏXTSİZ TURİST: hər səfərində terror aktını yaşadı

18 Avqust 2017 20:28

"Kopenhagen" - "Qarabağ" oyununda anşlaq

18 Avqust 2017 20:28

Hər kəs vegetarian olsa, dünya necə olardı?

18 Avqust 2017 20:13

"Apple" yol qəzalarının qarşısını alacaq yeni layihə hazırlayıb

18 Avqust 2017 20:07

Moskvanın Qarabağ PLANI, gizli danışıqların DETALLARI... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

18 Avqust 2017 20:03

Finlandiyada bıçaqlı hücum -

18 Avqust 2017 20:02

Boris Yeltsinin avtomobili satışa çıxarıldı - 300 MİN DOLLAR

18 Avqust 2017 19:53

Cinsi azlıqların nümayəndələrinin məhkəmə prosesi davam edir

18 Avqust 2017 19:52

Bakı İslam Universitetində təşkil olunan Komissiyanın işi bir gün daha uzadılıb

18 Avqust 2017 19:47

AYGÜN TV-nin rəhbərinin oğlu çayda boğulub

18 Avqust 2017 19:38

Suriyada hökumət qüvvələri kimyəvi silahlarla hücuma keçdi -

18 Avqust 2017 19:38

Rusiyanın ilk prezidentinin avtomobili satışa çıxarılıb

18 Avqust 2017 19:37

Sobanı təmizləməyin ƏN SADƏ ÜSULU

18 Avqust 2017 19:23

Keçmiş televiziya sahibinin oğlu faciəvi şəkildə öldü - AZƏRBAYCANDA

18 Avqust 2017 19:19

Eyni mənzili müxtəlif şəxslərə satan tikinti şirkətinin rəhbəri HƏBS OLUNDU

18 Avqust 2017 19:18

Türkiyədə traktor aşdı -

18 Avqust 2017 19:15

Batumidə baş vermis hadisədə xəsarət alanlar arasında azərbaycanlılar yoxdur

18 Avqust 2017 19:12

Rəqqasə Aytəndən cazibədar FOTOLAR

18 Avqust 2017 19:09

Tikinti təşkilatının mənzilləri bir neçə nəfərə satan rəhbəri həbs edilib

18 Avqust 2017 19:07

Azərbaycanda daha bir uşaq it dişlədiyinə görə öldü - TƏHLÜKƏ

18 Avqust 2017 19:04

Daha bir uşaq it dişləməsindən DÜNYASINI DƏYİŞDİ - 7 yaşlı

18 Avqust 2017 18:53

ABŞ Guamdakı hərbi bazasını açıq elan etdi

18 Avqust 2017 18:45

Dəridəki "ət xalları" yox etməyin ən sadə və ucuz üsulu

18 Avqust 2017 18:43

Bərdə rayonunda 7 yaşlı uşaq it dişləməsi nəticəsində dünyasını dəyişib

18 Avqust 2017 18:42

Ermənistan ordusunda növbəti intihar dalğası: "Qarabağ bizim deyil"

18 Avqust 2017 18:38

Dünya bu 22 yaşlı azərbaycanlını axtarır

18 Avqust 2017 18:30

“Unibank”ın 5 filialı şənbə günlərinə işi bərpa edib

18 Avqust 2017 18:27

Zərərçəkmiş: "Bu işdə Arif Əsgərovun oğlu da əsas günahkardır"

18 Avqust 2017 18:27

Daha bir Avropa ölkəsində TERROR: Yaralılar var

18 Avqust 2017 18:23

Arıqlamaq üçün ən təbii üsul

18 Avqust 2017 18:15

Bu tərəvəz bədəni zəhərdən təmizləyib immuniteti gücləndirir

18 Avqust 2017 18:13

Finlandiyada naməlum şəxs insanların üzərinə bıçaqla hücum edib, xeyli sayda yaralı var

18 Avqust 2017 18:12

ABŞ “Əş-Şəbab”-a zərbə endirdi

18 Avqust 2017 18:05

Hüquq müdafiəçisindən Saakaşvili barədə: “Gözləri qarşısında arvadı və qızı zorladılar”

18 Avqust 2017 18:03

Nazirlik küçəyə zibil atan şəxslərin müəyyən olunması üçün polisə müraciət edib

18 Avqust 2017 18:02

Azərbaycan Premyer Liqasında II turun təyinatları açıqlanıb

18 Avqust 2017 18:02

Aeroport yolunda sürət həddi endirilib

18 Avqust 2017 18:02

Əli Kərimlinin keçmiş mühafizəçisindən sensasion açıqlamalar

18 Avqust 2017 17:59

Baş Prokurorluq bu saytlara XƏBƏRDARLIQ etdi

18 Avqust 2017 17:58

“Qarabağ” - "İnter" oyununu kim idarə edəcək?

18 Avqust 2017 17:57

"Milan"ın sabiq futbolçusu Azərbaycan yığmasının üzvü ilə eyni komandada çıxış edəcək

18 Avqust 2017 17:57

İkinci turun təyinatları açıqlandı

18 Avqust 2017 17:57

Burundidə iki gecə klubunda partlayış olub, 3 nəfər ölüb, 27 nəfər yaralanıb

18 Avqust 2017 17:52

Azərbaycan Prezidenti əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib

18 Avqust 2017 17:50

Rusiyada yandırılıb öldürülən azərbaycanlıyla bağlı ŞOK TƏFƏRRÜAT: İşgəncə də verilibmiş

18 Avqust 2017 17:49

Unibank filialları şənbə günləri də işləyir

18 Avqust 2017 17:48

Alim Qasımovun şıdırğı rəqsi – VİDEO

18 Avqust 2017 17:48

Bakının 4 qəsəbəsinin kanalizasiya xətləri yenilənəcək - SƏRƏNCAM

18 Avqust 2017 17:44

Dənizdə batan daha 4 nəfər xilas edilib

18 Avqust 2017 17:40

Daşkəsəndə sərxoş kişi çaya düşərək ölüb

18 Avqust 2017 17:37