Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ

Qanlar töküləcək: neftin alışdırdığı 5 MÜNAQİŞƏ
12:52 3 Dekabr 2015
22 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Evə gələn ana qızını hamamda qanlar içində gördü - FOTO (01 Mart 2017 11:22)

Moskva Türkiyəni Rusiyanın hərbi təyyarəsini vurmaqla özünün neft təchizatı xəttini "İslam dövləti" qruplaşmasından qorumaq cəhdində ittiham etdikdən sonra, neft bir daha müharibə səhnəsində peyda olub. Biz neftin bu və İkinci Dünya Müharibəsinədək başqa münaqişələrdə oynadığı rola nəzər yetirmişik.

Suriya və İraq. 2011-ci ildən indiyədək

"İslam dövləti" adlanan qruplaşmanın iştirakı ilə İraq və Suriyada davam edən münaqişədə neft amili böyük rol oynayıb.
Neft satışı yaraqlılar üçün başlıca gəlir mənbəyidir. Bu gəlir 2014-cü ilin ortalarında günə 2 milyon dollar təşkil edib.
"İslam dövləti" qrupu Suriyanın neft istehsal edən əksər regionlarına nəzarət edir və təşkilat, həmçinin 2014-cü ildə İraqda, Mosul yaxınlığındakı neft mədənlərini zəbt edib.

Əsəd hökumətinin özü də daxil, bu neft bir neçə alıcıya və Türkiyə sərhədindəki qaçaqmalçılara satılır.
İndi Rusiya iddia edir ki, Türkiyə onun Su-24 təyyarəsini məhz bu neft alış-verişini qorumaq üçün vurub. Türkiyə "İslam dövləti"ndən neft aldığı barədə iddiaları daim danıb.
BBC-nin müdafiə məsələləri üzrə müxbiri Frank Qardner isə deyir ki, Türkiyə hökumətinin bu işə qarışacağını göstərən sübut olmasa da, belə bir alverin həqiqətdə baş verməsinin çoxsaylı dəlilləri vardır.

2003-cü ilin İraq müdaxiləsi

2002-ci ildə İraqın baş naziri Tariq Əziz demişdi ki, İraqa qarşı hərbi hərəkət təhlükəsinin səbəbi neftdir. O zamanlar bu, bütün Ərəb dünyasında geniş yayılmış inanc idi. İraq dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarından birinə malikdir və əksər ekspertlər inanırlar ki, neft bu münaqişədə, şübhəsiz, faktor olub. Hərçənd onun bəlkə də əsas faktor olmadığı söylənir.

Səddama heç də dost münasibəti olmayan "The Economist" jurnalı 2002-ci ildə belə bir nəticəyə gəlmişdi ki, Səddam Hüseynin devrilməsinə yönəlmiş müdaxilədə ABŞ-ın əsas motivi onun həqiqətən və ya potensial olaraq kütləvi qırğın silahlarına malik olması olsa da, ölkənin nəhəng neft yataqlarının açılması da öz mühüm rolunu oynamışdı.
Səddam Hüseynin neft gəlirlərindən istifadə edərək öz strateji nüfuzunu artıracağına şübhələr də faktor sayıla bilər.
ABŞ-ın o vaxtkı vise-prezidenti Dik Çeyni 2002-ci ildə İraqın ambisiyaları barədə xəbardarlıq edərkən demişdi: "Gözləmək olar ki, bundan sonra Səddam Hüseyn bütün Yaxın Şərqdə hegemonluq fikrinə düşsün və dünya neft təchizatının böyük bir hissəsini öz nəzarəti altına alsın".

1991-ci ilin Birinci Körfəz müharibəsi

1991-ci ilin müharibəsi ərəfəsində başlıca antihərb şüarı "Neft üçün qan tökməyin!" idi.
Neftin bu münaqişədəki rolu danılmazdır.

Münaqişə İraqın neftlə zəngin Küveytə müdaxiləsindən sonra başlanmışdı. Səddam Hüseyn bu ölkəni İraqın bir əyaləti hesab edirdi.
Birləşmiş Ştatların və onun müttəfiqlərinin bu münaqişəyə müdaxiləsinin əsas motivi Küveyt neftinin təhlükəsizliyini təmin etmək və həmçinin Səddan Hüseynin bu neftə sahiblənməsinin qarşısını almaq idi.

1953-cü il İran çevrilişi

Neft 1953-cü ildə İranda ABŞ və Britaniyanın təşkil etdiyi hökumət çevrilişində əsas rol oynayıb. Bu iki ölkə seçilmiş baş nazir Məhəmməd Müssədiqi devirməklə, Rza şah Pəhləvinin hakimiyyətini bərqərar edib. Şahın hakimiyyətinə isə 1979-cu ildə İslam təməlçilərinin əli ilə son qoyulub.
Cənab Müssədiqin əsas "günahı" Britaniyanın Anqlo-İran Neft Şirkətini (AİNŞ) milliləşdirmək cəhdi olub. AİNŞ sonralar British Petroleum (BP) adlandırılıb.
İranın, Qərbə daim şübhə ilə baxması bu müdaxilələrdən qaynaqlanır.

İkinci Dünya Müharibəsi

Adətən, İkinci Dünya Müharibəsinin faşizm əleyhinə mübarizə olduğu düşünülür, lakin dünyanın ən qanlı çarpışması olan bu münaqişədə də neft öz rolunu oynayıb.
Yaponların Perl Harbora hücumunun kökündə, ən azı qismən, Birləşmiş Ştatların 1941-ci ildə Tokionun Çinə müdaxiləsinə cavab olaraq, Yaponiyanın neft idxalını məhdudlaşdırmaq qərarı durur.

Yaponiya, demək olar, tamamilə idxal olunan neftdən, ələlxüsus da ABŞ neftindən asılı idi. Neft ona dəniz donanmasının yanacağı üçün lazım idi.
Müharibənin Avropa səhnəsində, o zaman Sovet İttifaqının tərkibində olan neftlə zəngin Azərbaycan, Almaniya müdaxiləsinin məqsədlərindən biri idi.
Məhz bu istək almanların cənuba üz tutaraq Stalinqradda mühasirəyə düşmələrinə səbəb oldu.
Stalinqrad döyüşü bütünlükdə müharibənin dönüş nöqtəsi oldu.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Dünyanın seks xəritəsi: ən şəhvətli millət haradadır? - FOTO

30 Aprel 2017 22:57

Mömin qadının ailəsi cahildirsə, onların təsirindən necə qorunsun?

30 Aprel 2017 22:57

Bu bürcləri fəlakət gözləyir - astroloqdan proqnoz

30 Aprel 2017 22:57

Səudiyyə Ərəbistanının iqtisadiyyat nazirinin müavini: "Merkel "bütün səudiyyə qadınları üçün örnəkdir"

30 Aprel 2017 22:57

Bu görüntülər dünyanı heyrətə saldı

30 Aprel 2017 22:53

Adlar taleyə təsir edir?

30 Aprel 2017 22:52

Tramp 100 illik ənənəni pozub

30 Aprel 2017 22:50

Türkiyədə zəlzələ

30 Aprel 2017 22:49

İmmun sistemini necə gücləndirək?

30 Aprel 2017 22:47

Yumurta sarısının üstündəki ağ selik nədir?

30 Aprel 2017 22:42

Bu qız dodaqları ilə insanları təəccübləndirir - FOTO

30 Aprel 2017 22:42

"Avtoşluq" etmək istədi, qəza törətdi

30 Aprel 2017 22:38

Goranboyda qəza: 1 yaralı

30 Aprel 2017 22:37

Peyğəmbərin risaləti və Quran cinlərə də şamil edilir?

30 Aprel 2017 22:37

Ölüb dirilən uşağın İNANILMAZ NİTQİ: "İsanın ovucunda qırmızı..."

30 Aprel 2017 22:34

Castin Biberin sabiq sevgilisi çimərlikdə - FOTO

30 Aprel 2017 22:32

Liftdə qalan Bakı sakini

30 Aprel 2017 22:28

Brabus kabrioletin yeni versiyası - FOTO

30 Aprel 2017 22:27

Hadisə bir həftəyə 800 min xərclədi - FOTO

30 Aprel 2017 22:22

Kənan vilasını 5 dəfə baha satdı - FOTO

30 Aprel 2017 22:22

Radiasiyadan qoruyan qidalar

30 Aprel 2017 22:22

Kibariye Bakıda - FOTO

30 Aprel 2017 22:22

Ukraynada atışma: 1 hərbçi öldü, 6-sı yaralandı

30 Aprel 2017 22:18

Özünü digər insanlardan böyük görən xar olar

30 Aprel 2017 22:17

“Azərbaycan xalçaları” jurnalının 22-ci sayı nəşr olunub

30 Aprel 2017 22:12

Yeni Lexus LS - FOTO

30 Aprel 2017 22:12

Bakıda mənzildə meyit tapılıb

30 Aprel 2017 22:12

Gəncədə qadın yolda vuruldu

30 Aprel 2017 22:12

Çuğundur şirəsi beyin üçün cavanlıq iksiridir

30 Aprel 2017 22:12

Zərdabda 32 yaşlı kişi bıçaqlanıb

30 Aprel 2017 22:12

Bakı sakini toyda bıçaqlandı

30 Aprel 2017 22:09

Televiziya rəhbəri öldürüldü

30 Aprel 2017 22:08

“Türk milləti bu kağız parçasını qəbul etməz" - Musa Qasımlı

30 Aprel 2017 22:05

Çimərlikdə də papağı başından çıxarmadı - FOTO

30 Aprel 2017 22:05

Qazaxda qəza - 9 yaşlı uşaq xəsarət aldı

30 Aprel 2017 22:04

Bakıda bəy toy günü faciəvi şəkildə öldü

30 Aprel 2017 22:04

Qadın sürücü qəza törətdi, qəsəbə işıqsız qaldı - FOTOLAR

30 Aprel 2017 22:03

Şəhriyar Məmmədyarov ardıcıl ikinci dəfə "ShamkirChess"in qalibi olub

30 Aprel 2017 22:02

Quran kitabını oxuyarkən dəstəmaz almalıyıqmı?

30 Aprel 2017 21:57

Mənzildə meyit tapılıb

30 Aprel 2017 21:55

Sevgilisi tərəfindən döyüldü, bütün görüntüləri çəkdi

30 Aprel 2017 21:54

Uşağa Allahın adlarını qoymaq olar?

30 Aprel 2017 21:52

Bakıda lift qırıldı - Bəy toy günü öldü - VİDEO

30 Aprel 2017 21:48

Quranın xeyməsi sayılan surə

30 Aprel 2017 21:47

Gəncədə maşın piyadanı vurdu

30 Aprel 2017 21:44

Qazaxda "avtoşluq" etmək istədi, maşını divara çırpdı

30 Aprel 2017 21:42

Hıçqırığı necə dayandırmaq olar?

30 Aprel 2017 21:42

“Şeytan” adını alan İblis vaxtilə mələk idi?

30 Aprel 2017 21:37

Ərdoğanın keçmiş komandası peşəkar liqada

30 Aprel 2017 21:34

Bu bürcləri fəlakət gözləyir

30 Aprel 2017 21:33