Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?

Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?
14:13 11 Dekabr 2015
Ölkə mətbuatı
A- A+

Fikrət Yusifov

“Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri,
Iqtisad elmləri doktoru, professor

Azərbaycan Prezidentinin Çinə səfəri başa çatdı. Səfər zamanı Azərbaycanla Çin arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair 10 sənəd imzalandı.

Ümumiyyətlə, tarixə nəzər salsaq görərik ki, son illər ərzində Azərbaycan hökuməti Çinlə münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi istiqamətində çox ciddi addımlar atıb və bunun da əsasında hər iki ölkənin iqtisadi maraqlarının müxtəlif formalarda kəsişməsi faktı dayanır. Son 10 ildən bir qədər artıq vaxt ərzində Çinlə Azərbaycanın ticari əlaqələri 3 dəfəyə qədər artıb. Lakin potensial imkanların bundan dəfələrlə artıq olduğu hər iki tərəfə tam aydındır.

Elə bu səbəbdəndir ki, hər iki ölkənin siyasi rəhbərliyi iqtisadi əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və bundan hər iki ölkənin maksimum iqtisadi fayda götürməsi şanslarını reallaşdırmağa qərar veriblər. Bu gün Çin dünya Ümumi Daxili Məhsulunun 13%-dən çoxunu istehsal edir. Bu prizmadan yanaşıldığı halda kimsə Azərbaycan Çin iqtisadi əlaqələrinin Çin üçün əhəmiyyətini lazımınca dəyərləndirməyə də bilər. Ancaq əsl həqiqət ondan ibarətdir ki, bu münasibətlərdə fiziki həcmlər ölçü vahidi deyil.

Söhbət qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrdən hər iki tərəfin maksimum yararlana bilməsindən gedir. Ən vacib olanı da elə budur. Əslində Çinlə Azərbaycanın iqtisadi əlaqələrinin tarixı çox qədimlərə gedib çıxır. Bu əlaqələrin başlanğıcı iki min il öncə Böyük İpək Yolu vasitəsilə qoyulub. Bu gün isə tarixi bu qədər qədim olan həmin əlaqələri əsaslı şəkildə genişləndirmək şansları yarınıb.

Çinlə iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsində Azərbaycanın maraqları hər kəsə aydındır. Dünya iqtisadiyyatında bu qədər böyük rolu olan nəhənglərdən birilə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi bizə çox dividentlər verə bilər. Digər tərəfdən, bu münasibətlərdən istifadə edib Çin kapitalının Azərbaycana yönəlməsinə nail olmaq mümkündür ki, bu da az əhəmiyyət kəsb edən məsələ deyil.

Bəs Çinin Azərbaycan kimi çox da böyük olmayan bir ölkə ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirməkdə marağının böyük olması nə ilə izah edilir? Bu sualın da cavabı aydındır. Artıq illərdir ki, Çin Qərbə - Avropaya daha səmərəli nəqliyyat dəhlizinin yaradılması üzərində düşünür. Çinin 2014-cü ildə xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 2013-cü illə müqaisədə 2,3% artaraq 26,43 trilyon yuani (bu günkü kursla təxminən 4,1 trilyon dollar) həcmində olmuşdur. Lakin bu qədər böyük iqtisadi uğurlara imza atan bu ölkədə loqistika məsələsi çox ciddi problemdir. Çin rəsmi dairələri tərəfindən verilən məlumata görə, ölkənin Ümumi Daxili Məhsulunda loqistika xərclərinin xüsusi çəkisi 18-20% arasındadır. Bu, dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ən böyük ölkələrindəki anoloji göstəricidən iki dəfə çoxdur və bu Çin hökumətini ciddi düşündürür.

Aydındır ki, həcmi quru yolu ilə daşınan yüklərdən 100 dəfə çox olan və uzun dəniz yolu ilə Qərbə daşınan yüklərin iqtisadi səmərəsi getdikcə azalır. Belə yüklərin daha qısa avtomobil və dəmir yolları vasitəsilə daşınması isə daşınan malların qiymətlərinin aşagı salınması hesabına onları daha çox rəqabət qabiliyyətli və daha rentabelli edə bilər. Bu səbəbdən ən qısa marşrutla Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək həm avtomobil, həm də dəmir yollarının alternativi yoxdur. Çin bu planları coğrafi mövqeyi kifayət qədər uyğun olan Azərbaycan vasitəsilə reallaşdırmaqda olduqca maraqlıdır. Bu məqsədlə Çin hətta on milyardlarla dollar həcmində investisiya tələb edən və əsrin möcüzəsi hesab olunacaq bir layihənin - Xəzər dənizi üzərindən Qazaxıstanla Azərbaycanı birləşdirən asma avtomobil yolunun çəklişini reallaşdırmağa da təşəbbüs göstərib. Elə Prezidentin son səfəri zamanı imzalanmış “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çin Xalq Respublikası Hökuməti arasında “İpək Yolu İqtisadi Kəməri”nin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu” da artıq bu qlobal transmilli yol layihələrinə start verildiyinin rəsmi bəyan olunması deməkdir. Həcmi yüz milyardlarla dollarla ölçülən yüklərin Azərbaycan ərazisindən daşınması isə Azərbaycanın büdcəsinə milyonlarla dollar əlavə vəsaitin daxil olması deməkdir. Bu isə öz növbəsində qeyri-neft sektorunun inkişafı və iqtisadiyyatın neftdən asılılığının minimuma endirilməsi yolunda çox ciddi bir addım olacaqdır.

Çinin Azərbaycanla bağlı siyasi ambisiyaları yoxdur. Çin Azərbaycanla bərabər əsaslarla iqtisadi əməkdaşlıq etmək niyyətindədir. Bu gün Azərbaycanı öz təsir dairəsinə almaq üçün min bir oyundan çıxan Qərb ölkələri və qonşu ölkələrdən Çini bizim üçün fərqləndirən əsas məqamlardan biri də elə budur. Azərbaycan hökuməti bütün bu məqamları təhlil edib Çinlə əlaqələrin daha da genişləndirilməsi yolunu tutmağa qərar verib. Bu çox doğru və uzaqgörən bir siyasətin nəticəsidir. Bütün təhlillər göstərir ki, Azərbaycan Prezidentinin Çinə səfəri zamanı imzalanmış müqavilələr Azərbaycan iqtisadiyyatına çox ciddi tövhələr verəcək və indiki məqamda dövlət başçısının Çinlə əlaqələri daha da geniləşləndirməyə yönələn addımları olduqca yerinə düşən seçim və zəruri gedişdir.

Bizi Twitter-dən izləyin: @trend_az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Ronaldinyo bu dəfə futbol yox, PREZİDENTLƏ LƏZGİNKA OYNADI - VİDEO

20 İyul 2017 18:57

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyoru "Belarusfilm"ə dəvət alıb

20 İyul 2017 18:57

Elmar Məmmədyarov BMT Baş katibinin siyasi məsələlər üzrə köməkçisi ilə görüşüb

20 İyul 2017 18:57

QHT sədri: "Jurnalistlər üçün tikilən yeni yaşayış binasının açılışı əlamətdar hadisədir"

20 İyul 2017 18:52

Cinlər qızı zorlamaq istədi - Qorxunc hadisənin ANBAAN - VİDEO - FOTO

20 İyul 2017 18:52

DİN və Baş Prokurorluq Sabunçu rayonu ərazisində piyada ölümü ilə nəticələnən yol qəzası barədə birgə məlumat yayıb

20 İyul 2017 18:52

Elmar Məmmədyarov Miroslav Yençanı qəbul edib

20 İyul 2017 18:52

Oğlu "Porsche" ilə piyadanı tapdalayan rəis barədə araşdırma başladı - MAŞINI HANSI PULLA ALIB?

20 İyul 2017 18:49

Şahzadədənin hərəkəti hamını DƏHŞƏTƏ GƏTİRDİ - VİDEO

20 İyul 2017 18:48

"Gəncə azarkeşləri tələbkardırlar, daim nəticə istəyirlər"

20 İyul 2017 18:47

“Neftçi”dən ayrıldı, Premyer Liqa klubuna keçir

20 İyul 2017 18:47

"Zubrları təbiətimizə qaytaraq!" ekoloji yay düşərgəsi - FOTO

20 İyul 2017 18:42

Firudin Hacıyev 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib

20 İyul 2017 18:42

Kənddə yoxa çıxan 3 yaşlı uşaq 7 gün sonra tapıldı: TÜKÜRPƏDƏN HƏQİQƏTLƏR ÜZƏ ÇIXDI - FOTO

20 İyul 2017 18:42

Bakıda gecə klubunda 38 yaşlı qadını döydülər

20 İyul 2017 18:39

Alimlərdən İNANILMAZ ARAŞDIRMA: sən demə, uşaqlar ana bətnində bunu...

20 İyul 2017 18:38

"Mançester Yunayted" bu il çempionluq mübarizəsi aparacaq"

20 İyul 2017 18:37

AMEA Yüksәk Texnologiyalar Parkının Ekspertlər Şurasının iclası keçirilib

20 İyul 2017 18:37

“Lenovo” innovativ konseptləri nümayiş olunub

20 İyul 2017 18:35

Külək qısa ətəkli modeli biabır etdi - FOTO

20 İyul 2017 18:32

İlham Əliyev Belçika Kralını təbrik edib

20 İyul 2017 18:29

ABŞ-ın ikinci Quantanamo həbsxanası üzə çıxdı - Məhkumlar İŞİD terrorçularıdır? - FOTO

20 İyul 2017 18:27

“PSJ-nin Neymara ehtiyacı var” – Unai Emeri

20 İyul 2017 18:27

Elaqant işgüzar qadın obrazları - FOTO

20 İyul 2017 18:23

""İnter" əks-hücumlarda çox təhlükəlidi" - "Fola"nın baş məşqçisi

20 İyul 2017 18:22

Qohumları yaralı erməni hərbçilərinə münasibətdən şikayətçidirlər

20 İyul 2017 18:17

Qadın xəyanəti, kişi şiddəti, kasıblıq, qayınana... - AİLƏLƏR NİYƏ DAĞILIR?

20 İyul 2017 18:17

Azərbaycan Prezidenti Belçikalıların Kralına təbrik məktubu göndərib

20 İyul 2017 18:17

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

20 İyul 2017 18:17

Təranə şortikdə - FOTOlar

20 İyul 2017 18:12

Gənc taekvondoçular Bolqarıstanda məşq edəcək

20 İyul 2017 18:12

Yaralı erməni hərbçilərinin yaxınları hospitalda göstərilən münasibətdən şikayət edirlər

20 İyul 2017 18:12

Türkiyəyə TANAP ilə qazın ilk hissəsinin çatdırılma vaxtı açıqlandı

20 İyul 2017 18:12

"Bozbash picrutes"in "Şirin"i üçün xoş gün - FOTO

20 İyul 2017 18:12

Sizcə kənd çolpası hansıdır?

20 İyul 2017 18:12

BƏƏ və Şimali Koreya arasında 100 milyon dollarlıq SİLAH TİCARƏTİ

20 İyul 2017 18:08

Arzu Rəhimov Ucarda vətəndaşları qəbul edib

20 İyul 2017 18:07

"Porsche" ilə qəza edən Əhəd Kərimov: "Rəis atamın pulu ilə ayaqqabı belə almamışam" - VİDEO

20 İyul 2017 18:05

Acun Şeyma ilə toyundan danışdı

20 İyul 2017 18:05

Cənubi azərbaycanlı məşhur müğənni İrəvanda konsert verəcək - FOTO

20 İyul 2017 18:03

Kiyevdə axtarışda olan Azərbaycan vətəndaşı 20 güllə yarasından həlak olub

20 İyul 2017 18:02

"WhatsApp"-dan növbəti

20 İyul 2017 17:59

İƏT donor ölkə kimi Azərbaycanın təşkilata üzv olan ölkələrdə fəaliyyətini təqdir edib

20 İyul 2017 17:57

""Milan"dan gələn bu fikirlər bizə qarşı hörmətsizlikdir"

20 İyul 2017 17:57

Bu vitamin çatışmazlığı körpələrdə ciddi xəstəliyə səbəb olur

20 İyul 2017 17:54

Rusiyadan Qarabağda MÜHARİBƏ XƏBƏRDARLIĞI: “Azərbaycan sürətli hücuma keçəcək və...”

20 İyul 2017 17:53

Ərinə “işinlə məşğul ol” dedi və ... – Bir qətlin TƏFƏRRÜATI

20 İyul 2017 17:52

Berlində QORXULU ANLAR: hava limanı boşaldılır

20 İyul 2017 17:52

Salyan sakinini canavar yedi

20 İyul 2017 17:50

Dindarların məhkəməsində DAVA - Hakimə ayaqqabı atdılar

20 İyul 2017 17:48