Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür

Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür
07:47 15 Dekabr 2015
21 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarı Ağabacı Rzayevanın ad günüdür. 

Milli.Az axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, Ağabacı İsmayıl qızı Rzayeva 15 dekabr 1912-ci ildə Bakıda musiqiyə dərin hörmət bəslənilən ziyalı ailəsində anadan olub. Atası İsmayıl ixtisasca iqtisadçı olsa da, muğamların sirlərinə yiyələnmiş, onları tarda çalmağı öz atası. məşhur tarzən Mirzə Fərəcdən (15 mart, 1847-26 mart, 1927) öyrənib. 

Ağabacı babasının vəfatından sonra əvvəlcə Pedaqoji texnikumu bitirib (1929), bir neçə il Saray, Kürdəxanı və Maştağa kəndlərində müəllimlik edir. Lakin o, uşaqlıqdan sevdiyi musiqidən heç cür ayrıla bilmirdi. Yaxşı səsi olan qızları başına yığıb xor yaradır, özü də onları tarda müşayiət edirdi. Maştağada yerli radio qovşağı yaradılarkən gənc müəllimənin təşəbbüsü və yaxından iştirakı ilə xəbərlər arasında musiqi nömrələri də verilərdi. 

A. Rzayeva musiqi-maarifçilik işini ömrünün sonuna kimi davam etdirmişdi. 1934-cü ildə əvvəlcə konservatoriyanın nəzdində xalq musiqisi şöbəsi təşkil olunarkən Üzeyir bəy Ağabacı ilə bacısı Ruqiyyəni öz yanına çağırtdırıb, adəti üzrə bığlarını tumarlaya-tumarlaya deyir: "Qoçaq qızlarsız, heç kəs öz qızını tar çalmağa qoymur, özümüzünkülər gəlsə, başqaları da baxıb həvəsə düşərlər". Ağabacı xanım not çalğısı üzrə ali təhsilli tarzən və bəstəkar Səid Rüstəmovdan, muğam üzrə Mirzə Mənsur Mənsurovdan dərs alır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Üzeyir Hacıbəyovun kompozisiya sinifində təhsil almış, onun ən sevimli tələbələrindən biri olub. Musiqi-nəzəri fənlərdən isə ona Ü.Hacıbəyov, Ə.Bədəlbəyli və C.Hacıyev dərs deyirlər. Bir il sonra o, Üzeyir Hacıbəyovun yaratdığı ilk notlu xalq çalğı alətləri orkestrinə qəbul olunur, 1938-ci ildə isə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti dekadasında iştirak edir. O, həm Azərbaycanda, həm də bütün Şərqdə peşəkar musiqi təhsilini almış ilk qadın-bəstəkardır. Onun ardınca digər istedadlı qızlar da (Ədilə Hüseynzadə, Hökümə Nəcəfova, Şəfiqə Axundova) bəstəkarlıq sahəsinə gəlirlər. 

Onun bəstələdiyi ilk əsər "Gənc vətənpərvərlər marşı" olmuşdur. Mahnı və romans A.Rzayeva yaradıcılığının aparıcı sahəsinə çevrilir. İlk qadın bəstəkarımız klassik və müasir şairlərimizin, aşıqların və digər xalqlara məxsus şer ustalarının yaradıcılığına müraciət etmişdir. Bunlar arasında Nizami, Nəsimi, Füzuli, M.Ş.Vazeh, M.Ə.Sabir, Aşıq Hüseyn, Qaracaoğlan, Əşrəfoğlu, N.Rəfibəyli, İ.Səfərli, Ş.Qurbanov, M.Rahim, Z.Cabbarzadə, Z.Xəlil, M.Dilbazi, T.Elçin, M.Araz, T.Mütəllimov və başqalarının şeirləri onun bəstəkar qəlbini ilhamlandırmışdı. Bundan başqa, bəzən Ağabacı Rzayeva özü də şairliyə meyl etmiş, bəzi mahnıları öz sözlərinə bəstələmişdir - "Durna qatarlı qızlar". A.Rzayeva başqa həmkarlarından fərqli olaraq, Üzeyir Hacıbəyovun ölümünün ildönümü ilə əlaqədar Hüseyn Abbaszadənin sözlərinə "Sənin xatirən" adlı qəzəl-romans yazır və unudulmaz müəlliminin əziz xatirəsini əməli yaradıcılıq işilə anaraq, ona qarşı bəslədiyi səmimi hisslərini ifadə edir. 

Böyük Vətən müharibəsi illərində sənətkarın rübabı susmamış, xalqımızın qəhrəmanlıq şücaətini və vətənpərvərlik hisslərini tərənnüm etmişdir; "Vətən", "Partizan oğlu", "Qəhrəman ananın qəhrəman oğlu", "Sevgilim əsgər gedir", "Gözləyəcəyəm, sevgilim" doğma Vətənə dərin məhəbbət hissləri ilə aşılanmışdır. 

Bəstəkarın qəhrəman neftçilərimizin əmək şücaətini tərənnüm edən "Neftçi Qurban", ata-anaların gözlərini sevincdən yaşardan "Evimizə gəlin gəlir", "Oxuma gözəl", "Çoban Qara", balaca qızların gözləri qarşısında şirin və möcüzəli bir aləm açan "Kukla", "Qaranquş", "Ağ göyərçinim", "Sabahın ustaları", "Balaca kapitan", "Qərənfiləm mən" və s. əsərləri milli mədəniyyətimizdə layiqli yer tutur. İlk dəfə Moskvada oxunan "Kukla" mahnısı ona xalqın rəğbətini qazandırmışdır. Ağabacı Rzayeva bir çox mahnı və romansların, həmçinin "Höcət eləmə" (1965, İsmayıl Quliyevlə birgə) musiqili komediyasının, "Ögey ana" dramı, Xalq Çalğı Alətləri Orkestri, simli kvartet üçün pyeslərin, simfonik əsərlərin,Nəsiminin sözlərinə 7 romansın və s. əsərlərin müəllifidir. İfa olunmamış əsərləri İncəsənət Arxivində saxlanılır. 

A.Rzayevanın könül təranələrini ifa etmiş müğənniləri sadalamaqla bitməz - Bülbül, R.Behbudov, Ş.Ələkbərova, R.Muradova, G.Məmmədov, F.Mehrəliyeva, M.Salmanov, T.Əliyeva, T.İsmayılova, L.İmanov və b. O, geniş kütlələrə ünvanlanan bir sıra əsərlərini xor üçün bəstələmişdi ("Çiçəklənən yurdum", "Azərbaycan", "Bəxtiyar ellər", "Dilbərim"). Azərbaycan caz-muğam sənətinin əsasını qoymuş unudulmaz pianoçu Vaqif Mustafazadə də zaman-zaman bəstəkarın mahnılarına müraciət etmiş, məsələn, "Ey pəri" və "Evimizə gəlin gəlir" kimi məşhur mahnılarına bənzərsiz möhür vurub. 

A.Rzayeva öz yaradıcılığının janr diapazonunu genişləndirməyə də can atmışdır. Bu mənada onun musiqili səhnə əsərlərini ("Günəş eşqi", "Höcət eləmə"), variasiyalarını, iki sonatasını, qaboy, tar və kamança alətləri üçün yazdığı pyesləri, xalq çalğı alətləri üçün "Şənlik" süitasını da qeyd etmək olar. Xalq çalğı alətləri orkestrinin tərkibinə klarnet alətinin salınması da Ağabacı Rzayevanın adı ilə bağlıdır. Ağabacı Rzayeva respublikanın içtimai həyatında da fəal iştirak etmişdir. 

O, bir neçə çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuş, 2 dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Şərəf Nişanı" ordeni və müxtəlif medallarla təltif olunub. 1960-cı ildə ona əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilib. 5 iyul 1975-ci ildə (63 yaşında) Bakıda vəfat etmiş bəstəkar 2-ci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılıb.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Yunanıstanın İstanbuldakı baş konsulluğunun binasında yanğın olub

18 Avqust 2017 12:57

Yaşadığınız ərazidə sahibsiz itlər varsa, bu nömrəyə ZƏNG EDİN

18 Avqust 2017 12:53

Kosta-Rikanın müvəqqəti işlər vəkili: "Bakıda özümü evdəki kimi hiss edirəm"

18 Avqust 2017 12:52

Şahinləri qanunsuz saxlayan şəxs cərimələndi

18 Avqust 2017 12:49

Bakıda 35, rayonlarda 37 dərəcə isti olacaq

18 Avqust 2017 12:48

“Top ulduzlar” realiti şousunda nələr yaşandı? - FOTOREPORTAJ

18 Avqust 2017 12:48

"Səbail"in legioneri Azərbaycanı təriflədi

18 Avqust 2017 12:47

Avtomobil oğurlayan yeniyetmələr saxlanılıb

18 Avqust 2017 12:45

Kənan MM-dən həyat yoldaşına JEST: “Bir könül sındırmışam” – VİDEO

18 Avqust 2017 12:43

SOCAR prezidenti Etilen-Polietilen Zavodundakı təmir və modernizasiya işlərinin gedişi ilə tanış olub

18 Avqust 2017 12:42

37 yaşlı kişi həmkəndlisini baltaladı - Qubada

18 Avqust 2017 12:39

Qırğızıstan DMTK: Ölkədə terror hücumları təşkil etməyə çalışırlar

18 Avqust 2017 12:37

Qurban Qurbanov: "Oyunçulardan tələbim bu idi ki…"

18 Avqust 2017 12:37

Ukrayna universitetlərində təhsil imkanı

18 Avqust 2017 12:37

Pedalların əvəzinə "Go" və "Stop now" düymələrinə malik avtomobil patentlənib

18 Avqust 2017 12:35

“Samsung” 10 mindən çox akkumulyatoru geri çağırıb

18 Avqust 2017 12:35

Şənbə günü hava necə olacaq? - PROQNOZ

18 Avqust 2017 12:34

“Bu, Qarabağda gec-tez baş verəcək” - Moskvanın planı erməniləri ŞOKA SALDI

18 Avqust 2017 12:33

Sumqayıtda qadının çantasını soyğunçuluq yolu ilə alan şəxs hadisə yerində tutulub

18 Avqust 2017 12:32

Bakıda “Qırmızı kitabı”a daxil edilən şahin quşları saxlayan şəxs cərimələnib

18 Avqust 2017 12:27

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

18 Avqust 2017 12:27

Barselona terroru haqqında yeni TƏFƏRRÜATLAR

18 Avqust 2017 12:23

NÖMRƏLƏR: Azərbaycanda oğurlanan 2628 avtomobil

18 Avqust 2017 12:20

Evdə sevgilisi ilə yaxalanan qızdan atasına qarşı İNANILMAZ HƏRƏKƏT - VİDEO

18 Avqust 2017 12:18

Adrina Lima yeni FOTOLARI İLƏ HƏYƏCANLANDIRDI

18 Avqust 2017 12:18

Avtomobil qaçıran yeniyetmələr ələ keçdi

18 Avqust 2017 12:14

İspaniyanın Azərbaycandakı səfirliyində dövlət bayrağı endirilib

18 Avqust 2017 12:12

DİN Göygöldə iki qadının qətlə yetirilməsi ilə bağlı rəsmi məlumat yayıb

18 Avqust 2017 12:07

Əflatun Amaşov "Turan"dakı yoxlamadan yazdı: "Yaradıcılıq dəst-xətti nəzərə çarpmır"

18 Avqust 2017 12:03

"Qamburger kabusu" uşağı bu hala saldı

18 Avqust 2017 12:00

Müəllim olmaq istəyən 5225 namizəd müsahibəyə buraxılıb

18 Avqust 2017 11:59

Xaçmazda avtomobil qaçıran 2 yeniyetmə saxlanılıb

18 Avqust 2017 11:57

İrana səfər edən azərbaycanlıların sayı məlum olub

18 Avqust 2017 11:57

"Pobeda" aviaşirkəti Bakıya aviareysləri bərpa etməyəcək

18 Avqust 2017 11:57

Küçələrdə gəzən sahibsiz ölüm: quduz itlər həyati təhlükəyə çevrildi - RƏQƏMLƏR, QORUNMA YOLLARI

18 Avqust 2017 11:49

"Çelsi"nin ŞOK TRANSFER SİYAHISI

18 Avqust 2017 11:48

"Fənər" Makedoniyada söndü, "Milan" evdə coşdu - AVROLİQA

18 Avqust 2017 11:47

Ağacda yaşayan qəbilə: Paltar geyinmirlər və...

18 Avqust 2017 11:44

5 yaşlı Zeynəbi quduzluqdan niyə xilas etmək olmadı? - NAZİRLİKDƏN AÇIQLAMA

18 Avqust 2017 11:43

Azərbaycan komandası beynəlxalq atəşfəşanlıq festivalında iştirak edəcək

18 Avqust 2017 11:42

Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin vakansiya seçiminin nəticələri açıqlanıb

18 Avqust 2017 11:42

Mahirin atası: "Kömək olduğum məşhurlar zəng etmədi"

18 Avqust 2017 11:37

Şöbə müdiri: "Bu il Azərbaycanda 6500 insanı heyvan dişləyib"

18 Avqust 2017 11:37

Son iki ildə kibercinayətlərın sayı təxminən iki dəfə artıb

18 Avqust 2017 11:35

Sumqayıtda küçə itləri zərərsizləşdirilir - ƏMƏLİYYAT BAŞLADI

18 Avqust 2017 11:34

Çətənə topladı, sonra qətlə yetirildi

18 Avqust 2017 11:33

Naftalanda avtomobil aşdı: deputatın bacısı xəsarət aldı

18 Avqust 2017 11:33

Bakıda evdən pul və qızıl üzük oğurlayan qrupun digər üzvləri tutulub

18 Avqust 2017 11:32

“Səbail”in litvalı futbolçusu: “Azərbaycanda inkişaf üçün şərait var”

18 Avqust 2017 11:32

Bakıda təcili tibbi yardım xidmətinin işində ciddi nöqsanlar aşkar olunur

18 Avqust 2017 11:32