Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür

Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarının ad günüdür
07:47 15 Dekabr 2015
21 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarı Ağabacı Rzayevanın ad günüdür. 

Milli.Az axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, Ağabacı İsmayıl qızı Rzayeva 15 dekabr 1912-ci ildə Bakıda musiqiyə dərin hörmət bəslənilən ziyalı ailəsində anadan olub. Atası İsmayıl ixtisasca iqtisadçı olsa da, muğamların sirlərinə yiyələnmiş, onları tarda çalmağı öz atası. məşhur tarzən Mirzə Fərəcdən (15 mart, 1847-26 mart, 1927) öyrənib. 

Ağabacı babasının vəfatından sonra əvvəlcə Pedaqoji texnikumu bitirib (1929), bir neçə il Saray, Kürdəxanı və Maştağa kəndlərində müəllimlik edir. Lakin o, uşaqlıqdan sevdiyi musiqidən heç cür ayrıla bilmirdi. Yaxşı səsi olan qızları başına yığıb xor yaradır, özü də onları tarda müşayiət edirdi. Maştağada yerli radio qovşağı yaradılarkən gənc müəllimənin təşəbbüsü və yaxından iştirakı ilə xəbərlər arasında musiqi nömrələri də verilərdi. 

A. Rzayeva musiqi-maarifçilik işini ömrünün sonuna kimi davam etdirmişdi. 1934-cü ildə əvvəlcə konservatoriyanın nəzdində xalq musiqisi şöbəsi təşkil olunarkən Üzeyir bəy Ağabacı ilə bacısı Ruqiyyəni öz yanına çağırtdırıb, adəti üzrə bığlarını tumarlaya-tumarlaya deyir: "Qoçaq qızlarsız, heç kəs öz qızını tar çalmağa qoymur, özümüzünkülər gəlsə, başqaları da baxıb həvəsə düşərlər". Ağabacı xanım not çalğısı üzrə ali təhsilli tarzən və bəstəkar Səid Rüstəmovdan, muğam üzrə Mirzə Mənsur Mənsurovdan dərs alır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Üzeyir Hacıbəyovun kompozisiya sinifində təhsil almış, onun ən sevimli tələbələrindən biri olub. Musiqi-nəzəri fənlərdən isə ona Ü.Hacıbəyov, Ə.Bədəlbəyli və C.Hacıyev dərs deyirlər. Bir il sonra o, Üzeyir Hacıbəyovun yaratdığı ilk notlu xalq çalğı alətləri orkestrinə qəbul olunur, 1938-ci ildə isə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti dekadasında iştirak edir. O, həm Azərbaycanda, həm də bütün Şərqdə peşəkar musiqi təhsilini almış ilk qadın-bəstəkardır. Onun ardınca digər istedadlı qızlar da (Ədilə Hüseynzadə, Hökümə Nəcəfova, Şəfiqə Axundova) bəstəkarlıq sahəsinə gəlirlər. 

Onun bəstələdiyi ilk əsər "Gənc vətənpərvərlər marşı" olmuşdur. Mahnı və romans A.Rzayeva yaradıcılığının aparıcı sahəsinə çevrilir. İlk qadın bəstəkarımız klassik və müasir şairlərimizin, aşıqların və digər xalqlara məxsus şer ustalarının yaradıcılığına müraciət etmişdir. Bunlar arasında Nizami, Nəsimi, Füzuli, M.Ş.Vazeh, M.Ə.Sabir, Aşıq Hüseyn, Qaracaoğlan, Əşrəfoğlu, N.Rəfibəyli, İ.Səfərli, Ş.Qurbanov, M.Rahim, Z.Cabbarzadə, Z.Xəlil, M.Dilbazi, T.Elçin, M.Araz, T.Mütəllimov və başqalarının şeirləri onun bəstəkar qəlbini ilhamlandırmışdı. Bundan başqa, bəzən Ağabacı Rzayeva özü də şairliyə meyl etmiş, bəzi mahnıları öz sözlərinə bəstələmişdir - "Durna qatarlı qızlar". A.Rzayeva başqa həmkarlarından fərqli olaraq, Üzeyir Hacıbəyovun ölümünün ildönümü ilə əlaqədar Hüseyn Abbaszadənin sözlərinə "Sənin xatirən" adlı qəzəl-romans yazır və unudulmaz müəlliminin əziz xatirəsini əməli yaradıcılıq işilə anaraq, ona qarşı bəslədiyi səmimi hisslərini ifadə edir. 

Böyük Vətən müharibəsi illərində sənətkarın rübabı susmamış, xalqımızın qəhrəmanlıq şücaətini və vətənpərvərlik hisslərini tərənnüm etmişdir; "Vətən", "Partizan oğlu", "Qəhrəman ananın qəhrəman oğlu", "Sevgilim əsgər gedir", "Gözləyəcəyəm, sevgilim" doğma Vətənə dərin məhəbbət hissləri ilə aşılanmışdır. 

Bəstəkarın qəhrəman neftçilərimizin əmək şücaətini tərənnüm edən "Neftçi Qurban", ata-anaların gözlərini sevincdən yaşardan "Evimizə gəlin gəlir", "Oxuma gözəl", "Çoban Qara", balaca qızların gözləri qarşısında şirin və möcüzəli bir aləm açan "Kukla", "Qaranquş", "Ağ göyərçinim", "Sabahın ustaları", "Balaca kapitan", "Qərənfiləm mən" və s. əsərləri milli mədəniyyətimizdə layiqli yer tutur. İlk dəfə Moskvada oxunan "Kukla" mahnısı ona xalqın rəğbətini qazandırmışdır. Ağabacı Rzayeva bir çox mahnı və romansların, həmçinin "Höcət eləmə" (1965, İsmayıl Quliyevlə birgə) musiqili komediyasının, "Ögey ana" dramı, Xalq Çalğı Alətləri Orkestri, simli kvartet üçün pyeslərin, simfonik əsərlərin,Nəsiminin sözlərinə 7 romansın və s. əsərlərin müəllifidir. İfa olunmamış əsərləri İncəsənət Arxivində saxlanılır. 

A.Rzayevanın könül təranələrini ifa etmiş müğənniləri sadalamaqla bitməz - Bülbül, R.Behbudov, Ş.Ələkbərova, R.Muradova, G.Məmmədov, F.Mehrəliyeva, M.Salmanov, T.Əliyeva, T.İsmayılova, L.İmanov və b. O, geniş kütlələrə ünvanlanan bir sıra əsərlərini xor üçün bəstələmişdi ("Çiçəklənən yurdum", "Azərbaycan", "Bəxtiyar ellər", "Dilbərim"). Azərbaycan caz-muğam sənətinin əsasını qoymuş unudulmaz pianoçu Vaqif Mustafazadə də zaman-zaman bəstəkarın mahnılarına müraciət etmiş, məsələn, "Ey pəri" və "Evimizə gəlin gəlir" kimi məşhur mahnılarına bənzərsiz möhür vurub. 

A.Rzayeva öz yaradıcılığının janr diapazonunu genişləndirməyə də can atmışdır. Bu mənada onun musiqili səhnə əsərlərini ("Günəş eşqi", "Höcət eləmə"), variasiyalarını, iki sonatasını, qaboy, tar və kamança alətləri üçün yazdığı pyesləri, xalq çalğı alətləri üçün "Şənlik" süitasını da qeyd etmək olar. Xalq çalğı alətləri orkestrinin tərkibinə klarnet alətinin salınması da Ağabacı Rzayevanın adı ilə bağlıdır. Ağabacı Rzayeva respublikanın içtimai həyatında da fəal iştirak etmişdir. 

O, bir neçə çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuş, 2 dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Şərəf Nişanı" ordeni və müxtəlif medallarla təltif olunub. 1960-cı ildə ona əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilib. 5 iyul 1975-ci ildə (63 yaşında) Bakıda vəfat etmiş bəstəkar 2-ci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılıb.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Məşhur aktrisadan ŞOK AÇIQLAMA: "Rejissor soyunmağımı istədi, mən də razılaşdım" - FOTO

23 İyun 2017 21:23

Suriyada İŞİD-in əsas maliyyəçilərindən biri məhv edilib

23 İyun 2017 21:22

İtaliyada birinci Azərbaycan Film Festivalı “Əli və Nino” filmi ilə açılıb

23 İyun 2017 21:22

"Bizim küçə"nin Sarası: "O sillədən sonra şok oldum, ürəyim getdi" - FOTO

23 İyun 2017 21:17

Ərdoğan: “Buna əsla icazə verməyəcəyik”

23 İyun 2017 21:13

Efirlərdən uzaq düşən məşhur azərbaycanlı aktrisa: "Məhvə doğru gedirdim" - FOTO

23 İyun 2017 21:12

Dördqat dünya çempionu: Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi yüksək səviyyədə təşkil olunub

23 İyun 2017 21:08

Kinematoqrafçılar İttifaqının İdarə heyətinin növbəti iclası keçirilib

23 İyun 2017 21:08

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

23 İyun 2017 21:05

İtaliyada birinci Azərbaycan Film Festivalının açılışı olub -

23 İyun 2017 20:58

ƏMDK maarifləndirici işgüzar forumlar keçirib

23 İyun 2017 20:57

Dərisi qatlanan, qorxulu xəstəliyi olan qadın: "Model olmaq istəyirəm" - FOTO

23 İyun 2017 20:57

Qatarın bu vaqonu yalnız qadınlar üçündür

23 İyun 2017 20:52

Zakir Həsənov: "Azərbaycan ordusu torpaqlarımızı düşməndən azad etməyə və ərazi bütövlüyümüzü təmin etməyə qadirdir"

23 İyun 2017 20:47

Sibel Canın 230 minlik tətili - FOTOLAR

23 İyun 2017 20:43

Nəhəng gəmi limana yan aldı - FOTO

23 İyun 2017 20:42

Pakistanda törədilən partlayışlar nəticəsində 40 nəfər ölüb

23 İyun 2017 20:42

Yavər Camalov: "Azərbaycanda müdafiə təyinatlı məmulatların çeşidi 1200-ə çatdırılıb"

23 İyun 2017 20:37

Əliyar Ağayev Çempionlar Liqası matçında

23 İyun 2017 20:37

Çində metroda qadınlar üçün xüsusi vaqonlar ayrılacaq

23 İyun 2017 20:36

Ramazanın 29-cu günü: dua, imsak və iftar vaxtı

23 İyun 2017 20:36

Ginnesin Rekordlar kitabına düşən azərbaycanlı "Formula 1"ə hazırlaşır - VİDEO

23 İyun 2017 20:32

Nağı Səfərov yenidən Avropa Taekvondo Birliyi İK-da

23 İyun 2017 20:29

BƏƏ-dən Qətərə TƏHDİD: “Bu, böhranı daha da uzadacaq”

23 İyun 2017 20:28

Avstraliya iqtisadiyyatı 26 ildir dayanmadan böyüyür

23 İyun 2017 20:27

Türkiyədə akvaparkda faciə - 5 nəfər öldü

23 İyun 2017 20:27

“Çelsi”nin stadionunda “Qarabağ” haqqında çəkilən filmin təqdimatı olub -

23 İyun 2017 20:24

Yenə də "Survivor All Star" olacaq

23 İyun 2017 20:22

Dərsə şortla olmaz dedilər, oğlanlar mini ətək geyindilər - FOTO

23 İyun 2017 20:17

İradə İsaq dissertasiya işi müdafiə etdi

23 İyun 2017 20:17

“Hər gün səhər 6:30-da...” - Trampın RUSİYA DƏQİQƏLƏRİ

23 İyun 2017 20:13

Bu türk serialı yenidən başlayır - Fərqli heyətlə

23 İyun 2017 20:12

Azərbaycanla Aİ ölkələri arasında ticarət dövriyyəsi artıb

23 İyun 2017 20:07

Motosikletçidən intiqam almaq istədi, xəstəxanaya düşdü - VİDEO - FOTO

23 İyun 2017 20:05

Qarabağa gətirilən ƏFQANLAR, sülh üçün 13 maddəlik PLAN… - GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

23 İyun 2017 20:03

Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı mövsümün son beynəlxalq festivalına hazırlaşır (FOTO)

23 İyun 2017 20:01

Qusma, ishal və ölüm təhlükəsi - Rotavirusdan necə qorunaq?

23 İyun 2017 19:59

Pakistanda partlayışlar: 36 ölü

23 İyun 2017 19:57

Almaniyada seçki kampaniyalarının tək hədəfi Ərdoğandır

23 İyun 2017 19:57

Fikrət Məmmədov Ukraynanın ədliyyə naziri ilə görüşüb

23 İyun 2017 19:52

Mustafa Ceceli və sevgilisi ilk dəfə birgə göründü - FOTO

23 İyun 2017 19:52

Beyin yaşınız neçədir?

23 İyun 2017 19:48

Sinan əcnəbi qızla nişanlandı? - FOTO

23 İyun 2017 19:42

Tbilisidə ''İki yad adam'' filminin təqdimat mərasimi keçirilib

23 İyun 2017 19:42

Makron: “Bu, şərəf məsələsidir”

23 İyun 2017 19:38

Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi müsabiqələr keçirir

23 İyun 2017 19:37

Mətbuat Şurasının iclasında media qurumları ilə bağlı şikayətlərə baxılıb

23 İyun 2017 19:35

"Fenerbahçe" Robin Van Persinin taleyinə aydınlıq gətirdi

23 İyun 2017 19:32

Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının iclası keçirilib

23 İyun 2017 19:29

Çağlanın ərindən etiraf: "Evləndikdən sonra..."

23 İyun 2017 19:27