Transxəzər layihəsi aktuallaşır

Transxəzər layihəsi aktuallaşır
16:47 14 Yanvar 2016
27 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Özbəkistan “TransXəzər” Beynəlxlaq nəqliyyat marşrutuna qoşula bilər (24 Fevral 2017 19:32)

Bakı. 14 yanvar. REPORT.AZ/ Rusiyanın “Qazprom” şirkətinin Türkmənistan qazından imtina etməsi gözlənilən idi. Çünki, neft və qaz bazarı getdikcə daralır. Rusiyanın öz qazını satmaq üçün bazar axtardığı bir vaxtda idxal etdiyi Türkmənistan qazını hara və necəyə satacağı “Qazprom”un başağrısına çevrilmişdi.
Rusiya 1990-cı illərin sonunda Türkmənistan qazının tamamına iddialı idi. O illərdə “Qazprom” şirkəti Türkmənistandan hətta 70-80 milyard kubmetr qaz ala biləcəyini açıqlayırdı. Ancaq daha sonra 50-55 milyard kubmetrlə kifayətləndi. Zaman keçdikcə bəlli oldu ki, “Qazprom” şirkəti heç bu qədər qazı da almaq iqtidarında deyil.
Məsələ burasında idi ki, “Qazprom” şirkəti Türkmənistandan qazı alıb Avropaya satmalıdır. “Qazprom”un məqsədi isə qazı Türkmənistandan ucuz alıb Avropaya baha satmaqdır. Ancaq zaman keçdikcə “Qazprom” iki maneə ilə üzləşdi.

Birinci maneə odur ki, “Qazprom” özü də Rusiya ərazisində kifayət qədər qaz tədarük edir və istehsal edilən “mavi yanacaq” üçün xarici bazar tapmalıdır. Avropa isə Rusiyadan hazırki miqyasdan daha çox qaz almağa o qədər də maraq göstərmir. Avropa Birliyinin yeni strategiyası köhnə qitəni Rusiyanın qaz asılığından qurtarmaqdır. Belə olan halda Rusiya ancaq öz qazı haqqında düşünmək məcburiyyətindədir.
İkinci maneə odur ki, Türkmənistan “Qazprom”un ucuz qiymətlərindən narazı idi və qiymətlərə yenidən baxılmasını tələb edirdi. “Qazprom” isə 2000-ci illərin ortalarında dünyanı və Rusiyanı bürüyən ağır iqtisadi böhran illərində Türkmənistandan aldığı qazın qiymətinin qaldırılmasında maraqlı deyildi.
Belə bir vaxtda Türkmənistanla Rusiyanı birləşdirən qaz boru xəttində müəammalı partlayış baş verdi və bir neçə ay iki ölkə arasında qazın idxal-ixrac əməliyyatı dayandı. Bu Rusiyanın xeyrinə idi. Çünki Rusiya bir müddət Türkmənistan qazından qurtulmuşdu, əlavə pul xərcləməyə və yeni bazar tapmağa ehtiyac yox idi.
Hadisələrin bu iqtiqamətdə inkişafı Türkmənistan hakimiyyətini öz qazı üçün alternativ bazarlar axtarmağa məcbur etdi. Rəsmi Aşqabad anladı ki, yalnız Rusiyadan asılı olmaq Türkmənistanı gəlirlərdən məhrum edir. Ona görə də rəsmi Aşqabad Çinlə razılaşdı və bu böyük bazara yol tapdı.

Aşqabad növbəti mərhələdə Hindistan bazarını hədəf seçdi və bu məqsədlə yeni saziş imzalandı. Bu sazişə görə Türkmənistandan başlayan boru xətti Əfqanıstan və Pakistandan keçməklə Hindistana çatmalıdır. Boru xəttinin uzunluğu 1.800 kilometrdir. Ancaq hazırki geosiyasi şərtlər daxilində bu layihənin reallaşması asan görünmür. Birincisi, Əfqanıstan hakimiyyəti ərazinin tamamına nəzarət etmir, Taliban qruplaşması boru xəttinin çəkilişinə mane ola bilər. İkincisi, Əqfanıstanın dağlıq ərazisi boru xəttinin çəkilişində cidd maneələr yaradacaq. Üçüncüsü, Pakistanla Hindistan arasında münasibətlər hamar deyil.
Buna baxmayaraq, Türkmənistanın yeni bazarlar axtarışı təqdirəlayiqdir. Rəsmi Aşqabadın əsas hədəflərindən biri də Avropa bazarına çıxış əldə etməkdir. Bunda bir çox dövlət – Avropa Birliyi ölkələri, ABŞ, Türkiyə və Azərbaycan maraqlıdırlar. Türkmənistan qazının Avropaya çatdırılması üçün Xəzərin dibi ilə boru xətti çəkilməlidir. Başqa sözlə illərdir haqqında çox danışılan Transxəzər layihəsi reallaşmalıdır.
Rusiyanın Türkmənistdan qaz alışını dayandırmasından sonra Transxəzər layihəsi yenidən aktuallaşıb. Moskvanın bu layihəni əngəlləməsi də əvvəlki illərdən fərqli olaraq çətindir. Aşqabadın indiki halda arqumenti bundan ibarət ola bilər: “Siz (oxu: Rusiya) məndən qaz almırsınızsa, mən bu qazı harasa satmalıyam və mən Sizə sata bilmədiyim “mavi yanacağı” Avropaya satmaq istəyirəm”.

Transxəzər layihəsinin reallaşması üçün Türkmənistana və Azərbaycana Avropa Birliyinin dəstəyini artırması vacibdir. Əgər Brüssel Türkmənistan qazının Azərbaycan və Türkiyə üzərindən Avropaya çatdırılmasını istəyirsə Rusiyanın təzyiqlərini neytrallaşdırmaq barədə düşünməlidir.
Türkmənistan qazının Avropaya çatdırılması Azərbaycan üçün də iki baxımdan vacibdir.
Birincisi, bu Azərbaycanın bölgədəki geosiyası ağırlığını artıracaq;
İkincisi, TANAP və TAP boru xətləri ilə Avropaya daha çox qazın ixrac edilməsi Azərbaycanın gəlirlərini artıracaq.
Elxan Şahinoğlu, xüsusi olaraq “Report” üçün.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Məktəb sayı ən çox və ən az olan rayonların ADI AÇIQLANDI

29 Aprel 2017 15:32

Polisin rezin güllələrinə əhali nizə və oxlarla cavab verdi

29 Aprel 2017 15:32

Torpağa yumurta əkin, MÖCÜZƏYƏ İNANMAYACAQSINIZ... - VİDEO

29 Aprel 2017 15:28

Azərbaycanın turizm imkanları Daşqənddə təqdim olunub

29 Aprel 2017 15:27

124 məktəbdə təhsil təmayüllər üzrə təşkil olunur

29 Aprel 2017 15:19

ABŞ Şimali Koreyanı bu gün vuracaq? – Rusiyadan XƏBƏRDARLIQ

29 Aprel 2017 15:18

35 "Viaqra" atıb arvadının yanına getdi

29 Aprel 2017 15:17

Hərbi ekspert: "Ermənistan hərbçilərinin atdığı 3 raketin hamısı boşa çıxıb”

29 Aprel 2017 15:13

"Sən murdar əti öz doğma bacı-qardaşına satırsan axı!"

29 Aprel 2017 15:13

İslamiada: VIII yarış günündə Azərbaycan və Fələstin yığmaları üz-üzə gələcək

29 Aprel 2017 15:07

Elmi-tədqiqat işlərinin maliyyələşdirilməsi qrantlar, ianələr hesabına həyata keçiriləcək

29 Aprel 2017 15:03

İnternetdə bu sözləri əsla yazmayın, ölə bilərsiniz!

29 Aprel 2017 15:01

Türkiyə prezidenti Hindistana səfər edəcək

29 Aprel 2017 14:59

Rusiyalı gimnast: Milli Gimnastika Arenasında gözəl mühit var

29 Aprel 2017 14:55

Lavrov: “ABŞ-la əməkdaşlıq etməyə tam hazırıq”

29 Aprel 2017 14:53

Hərbi ekspertlər: "Ermənilərin raketləri istifadə müddəti bitmiş, anbarlarda pas atmış sınıq-salxaq qurğulardır"

29 Aprel 2017 14:52

Telefondan silinən şəkilləri yenidən necə qaytarmaq olar?

29 Aprel 2017 14:46

Tramp:" Sizin artıq Ağ evdə gerçək dostunuz və sponsorunuz var"

29 Aprel 2017 14:43

Türkiyədə "Wikipedia" saytına giriş bağlanıb

29 Aprel 2017 14:42

Raketlərin heç biri hədəfə dəyməyib - "Ermənilərin təriflədiyi ordu budur?"

29 Aprel 2017 14:42

Ötən gün baş verən yol qəzaları

29 Aprel 2017 14:41

Ekspert: Ermənistan hərbçilərinin buraxdığı 3 raket boşa çıxdı

29 Aprel 2017 14:36

“QRU” Moskvadakı Amerika casusunu dir-diri yandırdı – “BUMERANQ” ƏMƏLİYYATI – FOTO

29 Aprel 2017 14:33

Mərkəzi Bankın qısamüddətli notları qeydiyyata alınıb

29 Aprel 2017 14:33

Ramil Usubov Göyçayda vətəndaşları qəbul edib

29 Aprel 2017 14:32

“CinemaPlus Xəmsə” 1 yaşını qeyd edəcək

29 Aprel 2017 14:27

"2.70 əvəzinə 4 manat alır" - Sərnişinləri ölümə daşıyan mikroavtobuslar - VİDEO - FOTO

29 Aprel 2017 14:22

Türkiyədə məscid tikintisində çökmə

29 Aprel 2017 14:21

Azərbaycanlı şairə oğlu ilə Qubada istirahətdə

29 Aprel 2017 14:17

Fransanın yeni "Napoleon"u

29 Aprel 2017 14:15

Türkiyədə məscid tikintisində çökmə - ölən və yaralananlar var

29 Aprel 2017 14:15

Dondurulmuş limon XƏRÇƏNGİN qarşısını alır

29 Aprel 2017 14:13

Qaradağda akademik Zərifə Əliyevanın 94 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTO

29 Aprel 2017 14:12

General Mirvətova "Bildiyimə görə, onun qardaşının Kərəm Həsənovla hansısa problemi olub"

29 Aprel 2017 14:12

"Azersun Holding" Azərbaycan dərman bazarında 20-30% paya sahib olmaq niyyətindədir

29 Aprel 2017 14:12

Bu fotolar hər yerdən silinir, silinməmiş siz də baxın

29 Aprel 2017 14:12

Tanınmış müğənninin azadlığa çıxacağı gün bilindi

29 Aprel 2017 14:09

Polkovnik Hüseynov: "Ermənilər köhnəlmiş raketləri ilə öz PUA-sını vurublar"

29 Aprel 2017 14:05

Nasistlərin nifrət etdiyi DAHİLƏR: faşistlər onlardan niyə qorxurdu?

29 Aprel 2017 14:03

Gömrükdə əl arabasından 129 qram qızıl tapıldı

29 Aprel 2017 13:59

Gənclər üçün Təhsil Mərkəzi “Hüquqi yardım və hüquqi təmsilçilik xidmətlərinin göstərilməsi” mövzusunda konfrans keçirib

29 Aprel 2017 13:57

MTN əməkdaşı özünü qarajda asıb - "MTN işi"

29 Aprel 2017 13:52

Səbrsiz bəy ehtirasının qurbanı oldu - FOTO

29 Aprel 2017 13:52

FİFA prezidenti ilə bağlı araşdırma aparılır

29 Aprel 2017 13:49

Qardaşı tutulan MTN əməkdaşı özünü niyə asdı? - İLGİNC FAKTLAR

29 Aprel 2017 13:44

Dünya məşhurlarının DƏBDƏBƏLİ EVLƏRİ

29 Aprel 2017 13:43

Ötən gündə 2 qəza - 1 ölü, 2 yaralı

29 Aprel 2017 13:43

"Arka Sokaklar" ın yeni bölümünün anonsu yayıldı

29 Aprel 2017 13:43

Avni Demirçi: "Banklar investisiyalara kredit ayırmalıdır"

29 Aprel 2017 13:42

Messidən Zidanla bağlı maralı ETİRAF

29 Aprel 2017 13:38