Transxəzər layihəsi aktuallaşır

Transxəzər layihəsi aktuallaşır
16:47 14 Yanvar 2016
27 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Astanada Transxəzər Nəqliyyat Assosiasiyasının iclası keçiriləcək (12 İyun 2017 16:07)
Astanada "Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu" Beynəlxalq Assosiasiyasının təsisçilərinin iclası keçiriləcək (12 İyun 2017 15:43)
Özbəkistan “TransXəzər” Beynəlxlaq nəqliyyat marşrutuna qoşula bilər (24 Fevral 2017 19:32)

Bakı. 14 yanvar. REPORT.AZ/ Rusiyanın “Qazprom” şirkətinin Türkmənistan qazından imtina etməsi gözlənilən idi. Çünki, neft və qaz bazarı getdikcə daralır. Rusiyanın öz qazını satmaq üçün bazar axtardığı bir vaxtda idxal etdiyi Türkmənistan qazını hara və necəyə satacağı “Qazprom”un başağrısına çevrilmişdi.
Rusiya 1990-cı illərin sonunda Türkmənistan qazının tamamına iddialı idi. O illərdə “Qazprom” şirkəti Türkmənistandan hətta 70-80 milyard kubmetr qaz ala biləcəyini açıqlayırdı. Ancaq daha sonra 50-55 milyard kubmetrlə kifayətləndi. Zaman keçdikcə bəlli oldu ki, “Qazprom” şirkəti heç bu qədər qazı da almaq iqtidarında deyil.
Məsələ burasında idi ki, “Qazprom” şirkəti Türkmənistandan qazı alıb Avropaya satmalıdır. “Qazprom”un məqsədi isə qazı Türkmənistandan ucuz alıb Avropaya baha satmaqdır. Ancaq zaman keçdikcə “Qazprom” iki maneə ilə üzləşdi.

Birinci maneə odur ki, “Qazprom” özü də Rusiya ərazisində kifayət qədər qaz tədarük edir və istehsal edilən “mavi yanacaq” üçün xarici bazar tapmalıdır. Avropa isə Rusiyadan hazırki miqyasdan daha çox qaz almağa o qədər də maraq göstərmir. Avropa Birliyinin yeni strategiyası köhnə qitəni Rusiyanın qaz asılığından qurtarmaqdır. Belə olan halda Rusiya ancaq öz qazı haqqında düşünmək məcburiyyətindədir.
İkinci maneə odur ki, Türkmənistan “Qazprom”un ucuz qiymətlərindən narazı idi və qiymətlərə yenidən baxılmasını tələb edirdi. “Qazprom” isə 2000-ci illərin ortalarında dünyanı və Rusiyanı bürüyən ağır iqtisadi böhran illərində Türkmənistandan aldığı qazın qiymətinin qaldırılmasında maraqlı deyildi.
Belə bir vaxtda Türkmənistanla Rusiyanı birləşdirən qaz boru xəttində müəammalı partlayış baş verdi və bir neçə ay iki ölkə arasında qazın idxal-ixrac əməliyyatı dayandı. Bu Rusiyanın xeyrinə idi. Çünki Rusiya bir müddət Türkmənistan qazından qurtulmuşdu, əlavə pul xərcləməyə və yeni bazar tapmağa ehtiyac yox idi.
Hadisələrin bu iqtiqamətdə inkişafı Türkmənistan hakimiyyətini öz qazı üçün alternativ bazarlar axtarmağa məcbur etdi. Rəsmi Aşqabad anladı ki, yalnız Rusiyadan asılı olmaq Türkmənistanı gəlirlərdən məhrum edir. Ona görə də rəsmi Aşqabad Çinlə razılaşdı və bu böyük bazara yol tapdı.

Aşqabad növbəti mərhələdə Hindistan bazarını hədəf seçdi və bu məqsədlə yeni saziş imzalandı. Bu sazişə görə Türkmənistandan başlayan boru xətti Əfqanıstan və Pakistandan keçməklə Hindistana çatmalıdır. Boru xəttinin uzunluğu 1.800 kilometrdir. Ancaq hazırki geosiyasi şərtlər daxilində bu layihənin reallaşması asan görünmür. Birincisi, Əfqanıstan hakimiyyəti ərazinin tamamına nəzarət etmir, Taliban qruplaşması boru xəttinin çəkilişinə mane ola bilər. İkincisi, Əqfanıstanın dağlıq ərazisi boru xəttinin çəkilişində cidd maneələr yaradacaq. Üçüncüsü, Pakistanla Hindistan arasında münasibətlər hamar deyil.
Buna baxmayaraq, Türkmənistanın yeni bazarlar axtarışı təqdirəlayiqdir. Rəsmi Aşqabadın əsas hədəflərindən biri də Avropa bazarına çıxış əldə etməkdir. Bunda bir çox dövlət – Avropa Birliyi ölkələri, ABŞ, Türkiyə və Azərbaycan maraqlıdırlar. Türkmənistan qazının Avropaya çatdırılması üçün Xəzərin dibi ilə boru xətti çəkilməlidir. Başqa sözlə illərdir haqqında çox danışılan Transxəzər layihəsi reallaşmalıdır.
Rusiyanın Türkmənistdan qaz alışını dayandırmasından sonra Transxəzər layihəsi yenidən aktuallaşıb. Moskvanın bu layihəni əngəlləməsi də əvvəlki illərdən fərqli olaraq çətindir. Aşqabadın indiki halda arqumenti bundan ibarət ola bilər: “Siz (oxu: Rusiya) məndən qaz almırsınızsa, mən bu qazı harasa satmalıyam və mən Sizə sata bilmədiyim “mavi yanacağı” Avropaya satmaq istəyirəm”.

Transxəzər layihəsinin reallaşması üçün Türkmənistana və Azərbaycana Avropa Birliyinin dəstəyini artırması vacibdir. Əgər Brüssel Türkmənistan qazının Azərbaycan və Türkiyə üzərindən Avropaya çatdırılmasını istəyirsə Rusiyanın təzyiqlərini neytrallaşdırmaq barədə düşünməlidir.
Türkmənistan qazının Avropaya çatdırılması Azərbaycan üçün də iki baxımdan vacibdir.
Birincisi, bu Azərbaycanın bölgədəki geosiyası ağırlığını artıracaq;
İkincisi, TANAP və TAP boru xətləri ilə Avropaya daha çox qazın ixrac edilməsi Azərbaycanın gəlirlərini artıracaq.
Elxan Şahinoğlu, xüsusi olaraq “Report” üçün.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

ABŞ və Çin arasında bu ölkəyə qarşı TARİXİ RAZILAŞMA

24 İyun 2017 16:38

Elçin Sanqu yeni serialla qayıdır

24 İyun 2017 16:32

Aktauda islam həmrəyliyi ilə bağlı tədbir keçirilib

24 İyun 2017 16:29

İranlı azarkeş: Azərbaycan Formula 1 yarışını yüksək səviyyədə təşkil edib

24 İyun 2017 16:29

Estetik cərrahiyyədə birinci ledi dəbi

24 İyun 2017 16:28

Avropa Liqasına erkən vida

24 İyun 2017 16:27

Dibalanı yoldan çıxarırlar - SON DURUM

24 İyun 2017 16:27

Azərbaycanda gizli at əti BİZNESİ - İNANILMAZ FAKTLAR

24 İyun 2017 16:23

Rusiyanın ən məşhur qanuni oğrusunun bakılı qızının GƏNCƏ MACƏRASI - FOTO

24 İyun 2017 16:22

Şarl Lekler Bakıdakı qələbəsini üç gün əvvəl vəfat edən atasına həsr edib

24 İyun 2017 16:22

"Cəhənnəmin qapılarını bağladı" -

24 İyun 2017 16:21

Nəfəs aparatına qoşulu yaşayan xalq artistinin SON DURUMU - ÖLÜM TƏHLÜKƏSİ

24 İyun 2017 16:19

Berluskoni: "Trampın arvadından xoşum gəlir" - FOTO

24 İyun 2017 16:17

UNEC-də millət vəkillərinin iştirakı ilə “Açıq qapı” (FOTO)

24 İyun 2017 16:15

Bakıda konsert verməyə hazırlaşan Meray Keri kökəlib bu hala düşdü - FOTO

24 İyun 2017 16:13

Daha bir "Qarabağ"lı "Adanaspor"la anlaşdı

24 İyun 2017 16:07

Məşhur azərbaycanlı reperin ölümünün TƏFƏRRÜATLARI - VİDEO - FOTO

24 İyun 2017 16:05

Azərbaycan Ordusunun bir qrup hərbi qulluqçusuna növbəti “polkovnik” hərbi rütbəsi verilib

24 İyun 2017 16:02

Lütlənib oğlanla dağa çıxdı, sonra... - ANBAAN VİDEO

24 İyun 2017 15:58

Qazaxıstanlı turistlər: Azərbaycanda insanlar çox mehribandır

24 İyun 2017 15:55

Ərdoğanla Putin arasında telefon danışığı -

24 İyun 2017 15:53

Terrorçuların Məkkə planında ŞOK DETAL

24 İyun 2017 15:48

Rəqsanənin qızı gəlinlik geyindi - FOTOLAR

24 İyun 2017 15:44

Almaniyalı turist: Bakı çox gözəl şəhərdir

24 İyun 2017 15:43

Luis Hemilton bulvarda avtoqraf paylayıb

24 İyun 2017 15:42

Həmkəndlisini öldürən şəxsin şikayəti əsasında məhkəmə başlayıb

24 İyun 2017 15:42

"Danışsam, qan düşəcək" - Tolik əsəbləşdi

24 İyun 2017 15:42

Bakıda əl qumbarası satmaq istəyən şəxs ələ keçdi

24 İyun 2017 15:39

Anadan DƏHŞƏTLİ ADDIM: 6 aylıq körpəsinə BUNU ETDİ - FOTO

24 İyun 2017 15:38

Messi 30 yaşında

24 İyun 2017 15:37

Saçınız soda ilə yusanız...

24 İyun 2017 15:33

Azərbaycanda günəş enerjisi istehsalı azalıb

24 İyun 2017 15:27

Pirallahıda piyadanı vurub qaçan sürücü saxlanılıb

24 İyun 2017 15:27

Bakı klubunun rumın legioneri gəldi - SON DURUM

24 İyun 2017 15:27

Pakistanda tələfat sayı artdı -

24 İyun 2017 15:26

Amerikalı zənginlərdən Trampa TƏRS ŞİLLƏ

24 İyun 2017 15:23

Qumbara satmaq istəyən tutuldu, narkotik mənbəyi tapıldı

24 İyun 2017 15:22

Naxçıvanda oftalmologiya ilə bağlı elmi araşdırmlar aparılacaq

24 İyun 2017 15:15

Azərbaycana qızıl qaçaqmalçıları yaxalanıb

24 İyun 2017 15:14

Ən uzaq məsafədən terrorçunu vuraraq REKORDU QIRDI

24 İyun 2017 15:13

Milyarderlər axirət gününə hazırlaşır - Onlar nəsə bilir?

24 İyun 2017 15:12

Formula 1: Ferstappen yarışı tərk etdi

24 İyun 2017 15:08

Samirə və ərinin qolf sevgisi - FOTO

24 İyun 2017 15:05

“Səhvən” atılmış raketin Kəbəyə düşməsi...” – QİYAMƏT SSENARİSİ

24 İyun 2017 15:03

Qaçırılan jurnalistlər azad edildi

24 İyun 2017 14:59

Azərbaycana qanunsuz qızıl keçirmək istədilər

24 İyun 2017 14:57

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisinin azarkeşləri (FOTO)

24 İyun 2017 14:55

Təhlükəsizlik işçisi xanım vəkilə TƏCAVÜZ ETDİ

24 İyun 2017 14:53

Sevdadan ərinə: "Səninlər hüzur tapıram"

24 İyun 2017 14:52

Prezident İlham Əliyev Fransada Azərbaycanın Dostları Assosiasiyasının prezidentini qəbul edib

24 İyun 2017 14:50