Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...

Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...
17:03 10 Oktyabr 2016
79 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün hələ də ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olan bəzi qəbilələr çılpaq gəzməklə adətlərini qoruyurlar. Bizsə onlara dəhşətlə baxırıq. Amma unutmayaq ki, özümüz də əvvəllər belə geyinmişik.

Publika.az-ın “Ditdili”si məhz o zamanlara “uçaraq” əcdadlarımızın qədim geyimlərinə və onların necə bu günə gəlib çıxmasına nəzər yetirdi.

İnsan nasıl giyinmeye başladı?

Beləliklə, “Ditdili” layihəsində bu dəfə insanların geyimlərinin necə dəyişməsinə nəzər yetirəcəyik.

Hamımız çılpaq doğulsaq da, ictimaiyyət arasında bədənimizi örtmə ehtiyacı hiss edirik. Bunun səbəbləri var: Soyuq iqlimlərdə geyimlər bizi donmaqdan, yayın qızmarın da isə istidən qoruyur.

Antropoloqlar geyimin tarixi müxtəlif üsullarla təyin etməyə çalışır. 2011-ci ildə bitlər üzərinə edilən bir araşdırma geyimlərin mənşəyinin 170 min il əvvələ söykəndiyini ortaya qoyub.

Tüksüz insanlar

O zamanlar insanın atası Homo sapienslər (Ağıllı insan) Afrikada ortaya çıxıb. Bədənlərində çox tük olmadığından mütəxəssislər tüksüzlüyü kompensasiya etmək üçün onların geyim geyməyə başladığını düşünürlər.

İndiki vaxtda hələ də ovçuluq və yığıcılıq edən Sudandakı Nuer kimi bəzi qəbilə üzvlərinin az geyinməsi, geyimin qorunma məqsədli olmadığını, utanma hissindən irəli gəldiyini demək olar.

Cənubi Amerikadakı Fuegian qəbiləsi kimi digər ovçu-yığıcı birliklərin da bəzi zamanlar sadə geyimlər geydiyini, amma çılpaq da gəzdiyini göstərən tarixi məlumatlar var. Buna görə, ilk insanların yalnız üşüdükləri vaxt geyindiklərini söyləmək olar.

Afrika xaricindəki bölgələrdə isə geyimin soyuğa qarşı qorunmaq üçün zəruri ehtiyac olduğunu anlamaq çətin deyil. Başqa bir insan növü olan Neandertallar isə daha çox soyuq iqlim yaşadığı üçün geyinmə ehtiyacı olduğu aydındır.

Neandertal dərisi

Neandertallar Avropada müasir insandan əvvəl yaşayıb. Hər iki növün də Homo heidelbergensis adı verilən eyni ortaq atadan ortaya çıxdığı güman edilir. Mütəxəssislər neandertalların yaşadıqları yerlərə baxaraq qışda bədənlərinin 70-80 faizinin örtülmüş olduğunu yəqin ki, arxalarına sadə bir heyvan dərisi aldıqları təxmin edirlər.

Müasir insanlar isə bir neçə parçanı birləşdirərək daha kompleks geyimlər tikirdi. Bədəni daha isti saxlayan heyvan dəriləri üçün xəzli heyvanları ovladıqları güman olunur. Bu gün Eskimoslar belə heyvanların dərisindən çox geniş istifadə edirlər.

Modern insanın texnologiya avantajı

Bəzi Antropoloqlar müasir insanın soyuq iqlimlərdə yaşamağa öyrəşmək yerinə, daha uyğun geyimlər tikərək oralara uyğunlaşdığını söyləyir.

Neandertallar daha qısa quruluşlu bədənləriylə Avropanın soyuq iqliminə müasir insandan daha yaxşı adaptasiya olub. Müasir insanlar tarixlərinin bir qismini tropik Afrikada yaşayanda Neandertallar Avropaya çox daha əvvəl gəliblər. Lakin onların soyuğa daha yaxşı uyğunlaşması həm də çöküşlərinə səbəb olub.

30 min il əvvəl dünya get-gedə soyuduğunda zəif bədənləriylə soyuğa qarşı çox daha həssas olan müasir insanlar, bunun qarşısını almaq üçün əlavə texnoloji yeniliklər inkişaf etdirmək məcburiyyətində qalıblar. Müxtəlif kəsici alətlər və iynəylə daha kompleks geyimlər yaradıblar.

Sümük alətlər

Araşdırmalar müasir insanın Neandertallardan bəzi şeylər öyrəndiyini göstərir. Belə ki, 40 min ilə 60 min il əvvəl daş yerinə sümükdən alətləri ilk istifadə edən onlar idi.

Neandertallar yox olduqdan sonra bənzər alətləri Homo sapienslər istifadə etməyə başlayıb. Bu ötürmə, birbaşa qarşılaşma şəklində deyil, müasir insanın Neandertalların sümük alətlərinə rast gəlməsi şəklində olduğu qənaətindəyik.

Geyim ictimai xüsusiyyət qazanır

30 min il əvvəl Daş dövrü geyimləri daha çox inkişaf edib. Gürcüstanda Dzudzuana mağarasında o dövrə aid boyalı kətan lifləri tapılıb. Geyimlər həmçinin bəzəmə və simvolik məqsədlə istifadə edilirdi. Əslində bədənə boyalarla naxışlar etmək geyimlərdən çox daha əvvəl başlayıb.

Neandertalların 200 min il əvvəl bədənlərini qırmızı torpaq boyasıyla boyadığını göstərən məlumatlar var. Bu boya habelə heyvan pusquları rəngləməkdə, mağaralara həkk olunan şəkillərdə və məzarların bəzədilməsində istifadə edilirdi.

Mütəxəssislərin fikrincə, soyuqlaşma dövrü gəldikdə insanlar boya və bəzəkləri geyimlərin üzərindən vururdular. Bu da geyimin təkcə soyuqdan qorunmaq üçün deyil, həm də fərqlənmək üçün istifadə edildiyini göstərir.

Geyimlər şəxsiyyətin, mədəniyyətin və ictimai normaların bir hissəsidir. Bizi digər canlı növlərindən ayıran xüsusiyyətdir. Həmçinin, geyim müəyyən ictimai və ya siyasi qrupa aid olduğumuzu göstərərək bizi bir-birimizdən ayırır.

Mənbə: BBC Earth

Dilrubə Vaqifzadə

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çiçək açan krossovkalar - FOTO

26 İyul 2017 02:32

"Opel” və VAZ toqquşdu: 1 ölü, 2 yaralı

26 İyul 2017 02:24

Hamiləlik dövründə cinsi əlaqə

26 İyul 2017 02:10

Frandsada vağzalda 150-dən çox mühacir tutuldu

26 İyul 2017 02:09

Bakıda qadını maşın vuraraq ağır yaralayıb

26 İyul 2017 01:37

ŞƏMKİRDƏ DƏHŞƏT: Ana iki övladı ilə birgə özünü qatarın altına atdı

26 İyul 2017 01:34

Şəhər mərkəzində orta əsr qülləsi - FOTO

26 İyul 2017 01:32

Bakıda 6 otaqlı evdə yanğın

26 İyul 2017 01:26

Bakıda qadın evində tanışı tərəfindən bıçaqlanıb

26 İyul 2017 01:17

Çavuşoğlu: ““Amnesty"-nin Türkiyə üzrə rəhbəri FETÖ üzvüdür”

26 İyul 2017 01:14

Həbsxanadan qaçan erməni yazıçı: “2 il plan qurdum, ancaq heç biri...”

26 İyul 2017 01:03

Çempionlar Liqasında III təsnifat mərhələsinə start verilib

26 İyul 2017 01:02

“Qarabağ” - "Şerif" matçından

26 İyul 2017 00:32

Tehran və Moskva nüvə əməkdaşlığını müzakirə etdilər

26 İyul 2017 00:29

Məşhur müğənni Mayamidə səhnəyə çıxdı - FOTO

26 İyul 2017 00:05

“Facebook” Azərbaycan kəndini “Şaumyan” adı ilə təqdim edir

26 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: ciddi dəyişikliklər mümkündür

26 İyul 2017 00:05

Azərbaycanlı hakimlərin idarə etdiyi ÇL oyununda 4 qol, 8 sarı vərəqə qeydə alınıb

26 İyul 2017 00:02

Oğuza gəzintiyə gedən müəllim qəfil öldü

25 İyul 2017 23:59

Yeniyetmələrdə fiziki və psixoloji dəyişikliklər

25 İyul 2017 23:57

Yaralı hərbçiləri müalicə edən həkimlər tutuldu

25 İyul 2017 23:52

Serotonin nədir?

25 İyul 2017 23:52

"Onu gözüm çox axtardı" Tahir Gözəl

25 İyul 2017 23:52

MARAQLI YARIŞ: Ərlər arvadlarını 500 metr boynunda daşıdı - VİDEO

25 İyul 2017 23:48

"Şerif"in baş məşqçisi: "Öz qapımızı daha çox qorumalı olduq"

25 İyul 2017 23:47

Qurban Qurbanov: 0:0 hesabı da pis nəticə deyil

25 İyul 2017 23:47

“Fərəc” duası şeytanı niyə əsəbiləşdirir?

25 İyul 2017 23:47

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ

25 İyul 2017 23:42

Zoofiliya və sadomiya nədir?

25 İyul 2017 23:42

"Başqa cür oynaya bilməzdik"

25 İyul 2017 23:38

"Oyunumuzda mütləq dəyişiklik olacaq" - Qurban Qurbanov

25 İyul 2017 23:37

“Onlar istədiklərini ala bildilər” - Qurban Qurbanov

25 İyul 2017 23:37

Kürdəmirdə 7 otaqlı ev, 20 ton ot və “QAZ” kül oldu

25 İyul 2017 23:34

İran və Rusiyanı bir araya gətirən CİDDİ SƏBƏB

25 İyul 2017 23:33

Braziliyalı gözəl okean sahilində - FOTO

25 İyul 2017 23:32

Xidmətçinin ruhu kameraya düşdü - VİDEO

25 İyul 2017 23:32

"Başqa cür oynaya bilməzdik" - "Şerif"in baş məşqçisi

25 İyul 2017 23:27

"Yunanıstana miqrant axını 99 faiz azalıb" - Çavuşoğlu

25 İyul 2017 23:27

İmicinizi dəyişmək istəyirsiniz?

25 İyul 2017 23:24

“Bundan da yaxşısını bacararıq” – “Şerif”in baş məşqçisi

25 İyul 2017 23:22

Kann vağzalında 156 mühacir saxlanıldı

25 İyul 2017 23:22

Qara turp və balın faydaları

25 İyul 2017 23:22

Tbilisidə “Gürcüstan-Azərbaycan: gənclər və ortaq dəyərlər” mövzusunda tədbir keçirilib

25 İyul 2017 23:22

Mingəçevir sakini 89 növ dərman içib ölmək istədi

25 İyul 2017 23:22

İmam Cəfər Sadiq niyə xilafəti ələ keçirmədi?

25 İyul 2017 23:17

Baş katib "Qarabağ"ın fan-şopundan nə aldı? - FOTO

25 İyul 2017 23:17

Məşhurlarımız istirahətə nə qədər pul xərcləyir?

25 İyul 2017 23:12

Sarımsaq yağının faydaları

25 İyul 2017 23:12

Sosial şəbəkələrdən telefon alanlar

25 İyul 2017 23:10

“Qarabağ” “Şerif”lə bacarmadı

25 İyul 2017 23:09