Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...

Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...
17:03 10 Oktyabr 2016
79 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bura gələn insanlar qarın üzərində çılpaq gəzirlər - FOTOLAR (24 Aprel 2017 13:08)
Burada kişili-qadınlı hamı LÜT DƏRS ALIR: çılpaq insanlar bir-birinə... - FOTOLAR (18+) (07 Aprel 2017 18:13)

Bu gün hələ də ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olan bəzi qəbilələr çılpaq gəzməklə adətlərini qoruyurlar. Bizsə onlara dəhşətlə baxırıq. Amma unutmayaq ki, özümüz də əvvəllər belə geyinmişik.

Publika.az-ın “Ditdili”si məhz o zamanlara “uçaraq” əcdadlarımızın qədim geyimlərinə və onların necə bu günə gəlib çıxmasına nəzər yetirdi.

İnsan nasıl giyinmeye başladı?

Beləliklə, “Ditdili” layihəsində bu dəfə insanların geyimlərinin necə dəyişməsinə nəzər yetirəcəyik.

Hamımız çılpaq doğulsaq da, ictimaiyyət arasında bədənimizi örtmə ehtiyacı hiss edirik. Bunun səbəbləri var: Soyuq iqlimlərdə geyimlər bizi donmaqdan, yayın qızmarın da isə istidən qoruyur.

Antropoloqlar geyimin tarixi müxtəlif üsullarla təyin etməyə çalışır. 2011-ci ildə bitlər üzərinə edilən bir araşdırma geyimlərin mənşəyinin 170 min il əvvələ söykəndiyini ortaya qoyub.

Tüksüz insanlar

O zamanlar insanın atası Homo sapienslər (Ağıllı insan) Afrikada ortaya çıxıb. Bədənlərində çox tük olmadığından mütəxəssislər tüksüzlüyü kompensasiya etmək üçün onların geyim geyməyə başladığını düşünürlər.

İndiki vaxtda hələ də ovçuluq və yığıcılıq edən Sudandakı Nuer kimi bəzi qəbilə üzvlərinin az geyinməsi, geyimin qorunma məqsədli olmadığını, utanma hissindən irəli gəldiyini demək olar.

Cənubi Amerikadakı Fuegian qəbiləsi kimi digər ovçu-yığıcı birliklərin da bəzi zamanlar sadə geyimlər geydiyini, amma çılpaq da gəzdiyini göstərən tarixi məlumatlar var. Buna görə, ilk insanların yalnız üşüdükləri vaxt geyindiklərini söyləmək olar.

Afrika xaricindəki bölgələrdə isə geyimin soyuğa qarşı qorunmaq üçün zəruri ehtiyac olduğunu anlamaq çətin deyil. Başqa bir insan növü olan Neandertallar isə daha çox soyuq iqlim yaşadığı üçün geyinmə ehtiyacı olduğu aydındır.

Neandertal dərisi

Neandertallar Avropada müasir insandan əvvəl yaşayıb. Hər iki növün də Homo heidelbergensis adı verilən eyni ortaq atadan ortaya çıxdığı güman edilir. Mütəxəssislər neandertalların yaşadıqları yerlərə baxaraq qışda bədənlərinin 70-80 faizinin örtülmüş olduğunu yəqin ki, arxalarına sadə bir heyvan dərisi aldıqları təxmin edirlər.

Müasir insanlar isə bir neçə parçanı birləşdirərək daha kompleks geyimlər tikirdi. Bədəni daha isti saxlayan heyvan dəriləri üçün xəzli heyvanları ovladıqları güman olunur. Bu gün Eskimoslar belə heyvanların dərisindən çox geniş istifadə edirlər.

Modern insanın texnologiya avantajı

Bəzi Antropoloqlar müasir insanın soyuq iqlimlərdə yaşamağa öyrəşmək yerinə, daha uyğun geyimlər tikərək oralara uyğunlaşdığını söyləyir.

Neandertallar daha qısa quruluşlu bədənləriylə Avropanın soyuq iqliminə müasir insandan daha yaxşı adaptasiya olub. Müasir insanlar tarixlərinin bir qismini tropik Afrikada yaşayanda Neandertallar Avropaya çox daha əvvəl gəliblər. Lakin onların soyuğa daha yaxşı uyğunlaşması həm də çöküşlərinə səbəb olub.

30 min il əvvəl dünya get-gedə soyuduğunda zəif bədənləriylə soyuğa qarşı çox daha həssas olan müasir insanlar, bunun qarşısını almaq üçün əlavə texnoloji yeniliklər inkişaf etdirmək məcburiyyətində qalıblar. Müxtəlif kəsici alətlər və iynəylə daha kompleks geyimlər yaradıblar.

Sümük alətlər

Araşdırmalar müasir insanın Neandertallardan bəzi şeylər öyrəndiyini göstərir. Belə ki, 40 min ilə 60 min il əvvəl daş yerinə sümükdən alətləri ilk istifadə edən onlar idi.

Neandertallar yox olduqdan sonra bənzər alətləri Homo sapienslər istifadə etməyə başlayıb. Bu ötürmə, birbaşa qarşılaşma şəklində deyil, müasir insanın Neandertalların sümük alətlərinə rast gəlməsi şəklində olduğu qənaətindəyik.

Geyim ictimai xüsusiyyət qazanır

30 min il əvvəl Daş dövrü geyimləri daha çox inkişaf edib. Gürcüstanda Dzudzuana mağarasında o dövrə aid boyalı kətan lifləri tapılıb. Geyimlər həmçinin bəzəmə və simvolik məqsədlə istifadə edilirdi. Əslində bədənə boyalarla naxışlar etmək geyimlərdən çox daha əvvəl başlayıb.

Neandertalların 200 min il əvvəl bədənlərini qırmızı torpaq boyasıyla boyadığını göstərən məlumatlar var. Bu boya habelə heyvan pusquları rəngləməkdə, mağaralara həkk olunan şəkillərdə və məzarların bəzədilməsində istifadə edilirdi.

Mütəxəssislərin fikrincə, soyuqlaşma dövrü gəldikdə insanlar boya və bəzəkləri geyimlərin üzərindən vururdular. Bu da geyimin təkcə soyuqdan qorunmaq üçün deyil, həm də fərqlənmək üçün istifadə edildiyini göstərir.

Geyimlər şəxsiyyətin, mədəniyyətin və ictimai normaların bir hissəsidir. Bizi digər canlı növlərindən ayıran xüsusiyyətdir. Həmçinin, geyim müəyyən ictimai və ya siyasi qrupa aid olduğumuzu göstərərək bizi bir-birimizdən ayırır.

Mənbə: BBC Earth

Dilrubə Vaqifzadə

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

ABŞ üçün əsas təhlükəli ölkә açıqlandı

28 Aprel 2017 04:39

Rusiya bu ölkəyə 200 helikopter satacaq

28 Aprel 2017 04:14

"Türkiyə ABŞ hərbçilərinin həyatı üçün ciddi təhlükə yaradıb" -

28 Aprel 2017 03:41

Yaponiya siyasətçiləri Kurilə səfər edəcəklər

28 Aprel 2017 03:34

Mançester derbisində qol səsi çıxmadı

28 Aprel 2017 03:23

Səhv şəkil paylaşdı, cəzalanacaq

28 Aprel 2017 03:19

Şimali Karolinada vertolyot evin üzərinə düşüb, yaralananlar var

28 Aprel 2017 03:12

Reks Tillerson İranı ABŞ üçün ciddi təhlükə adlandırıb

28 Aprel 2017 03:02

Lavrov-Tillerson görüşü baş tuta bilər

28 Aprel 2017 02:49

Suriya ordusu Palmira yaxınlığındakı iri qaz yatağını azad edib

28 Aprel 2017 02:42

ŞOK QƏRAR: Antalyada alkoqollu içkilər qadağan edilir

28 Aprel 2017 02:39

Mançester derbisində qalib müəyyənləşmədi

28 Aprel 2017 02:31

Narkomafiya lideri tutuldu

28 Aprel 2017 02:19

"Mançester Siti" və "Mançester Yunayted" İngiltərə çempionatında heç-heçə edib

28 Aprel 2017 02:17

Ağacda köməksiz vəziyyətdə qalan şəxs xilas edildi

28 Aprel 2017 02:04

Uşaqda fərasətə bax:

28 Aprel 2017 01:55

Fransada 300-dən çox şagird zəhərləndi

28 Aprel 2017 01:49

Rusiyanın problemi var: rus dili müəllimləri çatışmır

28 Aprel 2017 01:43

Makedoniya parlamentinin deputatları binadan təxliyə olunur

28 Aprel 2017 01:27

Shamkir Chess 2017:

28 Aprel 2017 01:27

Makedoniya parlamentinə basqın: müxalifət lideri döyüldü

28 Aprel 2017 01:09

Meksika polisi "xaç atası"nı həbs etdi

28 Aprel 2017 01:08

Berlində həyəcanlı dəqiqələr:

28 Aprel 2017 00:58

Gözəlliklə incəsənətin inanılmaz vəhdəti - Dəyişkən ruhlu qadınlar - FOTOLAR

28 Aprel 2017 00:53

Şahmatçılar futbol oynadılar -

28 Aprel 2017 00:45

Türkiyə-Suriya sərhədində insident olub

28 Aprel 2017 00:29

İsrail Suriyadan gələn təyyarəni vurdu

28 Aprel 2017 00:26

Makedoniyada etirazçılar parlament binasına daxil olublar

28 Aprel 2017 00:22

ABŞ-dan Türkiyəyə xəbərdarlıq

28 Aprel 2017 00:18

Vaşinqton: Türkiyə zərbələri ilə ABŞ hərbçiləri üçün təhlükə yaradıb

28 Aprel 2017 00:14

Astroloji proqnoz - 28 aprel

28 Aprel 2017 00:08

İŞİD-dən ABŞ-a zərbə:

27 Aprel 2017 23:55

Dövlət Departamenti: Türkiyənin İraqdakı hərəkətləri Amerika hərbçilərinin həyatını təhlükə altında qoyub

27 Aprel 2017 23:52

Referendumun nəticələri təsdiqləndi

27 Aprel 2017 23:43

Rostropoviç festivalı başa çatdı

27 Aprel 2017 23:39

Türkiyənin Ali Seçki Şurası referendumun yekun nəticələrini təsdiq edib

27 Aprel 2017 23:37

"Kara Sevda"nın Nihanı sevgisini dodağına yazdırdı

27 Aprel 2017 23:37

"Yadplanetli" həbs olundu

27 Aprel 2017 23:34

Gənc qızın qorxunc taleyi

27 Aprel 2017 23:30

Qəbələdə su festivalı keçirildi - FOTOLAR

27 Aprel 2017 23:28

Şəhriyar Məmmədyarov Vladimir Kramniki qara fiqurlarla məğlub edib

27 Aprel 2017 23:22

"Turan Tovuz"a çempionluq kuboku təqdim olundu -

27 Aprel 2017 23:22

Fransada bir ailə lotoreyada 83 milyondan çox pul udub

27 Aprel 2017 23:17

İsrail Suriyadan gələn təyyarəni vurdu

27 Aprel 2017 23:14

Azərbaycanda ilk dəfə tamaşa işarət dili ilə tərcümə olunacaq

27 Aprel 2017 23:13

Rostropoviç festivalı başa çatdı

27 Aprel 2017 22:59

Bu müsəlman ölkəsində fahişəlik qanunidir - 12 yaşli qizlar… - ŞOK FAKTLAR - FOTOLAR

27 Aprel 2017 22:58

Mariya Zaxarova azərbaycanlı jurnalistləri təhqir etdi –

27 Aprel 2017 22:58

Mariya Zaxarovadan Azərbaycan jurnalistlərinə qarşı qeyri-adekvat davranış

27 Aprel 2017 22:54

2 yaşından siqaret çəkən uşağın indiki halı hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO

27 Aprel 2017 22:38