“Bağırov tapançasını çıxarıb...” – Ukrayna prezidentindən orden alan azərbaycanlının QANDONDURAN HƏYATI

“Bağırov tapançasını çıxarıb...” – Ukrayna prezidentindən orden alan azərbaycanlının QANDONDURAN HƏYATI
15:33 14 Oktyabr 2016
57 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ukraynada 1941-1945-ci illə bağlı arxivi araşdıranlar bu ölkənin faşizmdən azad olunmasında xidmətlər göstərmiş azərbaycanlı əsgərlə bağlı bir sıra maraqlı faktlar əldə ediblər. Məlum olub ki, 1921-ci il təvəllüdlü Əlikişi Cümşüdov da minlərlə sovet əsgəri kimi bu ölkənin azadlığı uğrunda fədakarlıq göstərib. Bundan sonra Ukrayna prezidenti Pyotr Poroşenko azərbaycanlı döyüşçünün xüsusi ordenlə təltif edib.

Bu, bir faktdır ki, Böyük Vətən Müharibəsində faşizm üzərində qələbənin əldə olunmasında misilsiz xidmət göstərmiş yüz minlərlə azərbaycanlının fədakarlığı SSRİ dövründə layiqincə qiymətləndirilmədi. On minlərlə soydaşımız, o cümlədən Mehdi Hüseynzadə, Əhmədiyyə Cəbrayılov və digərləri qələbə uğrunda fədakarlıq göstərsələr də, onların bu xidmətləri onilliklər sonra, özü də təsadüflər nəticəsində üzə çıxdı.

Publika.az belə döyüşçülərdən olmuş 95 yaşlı Əlikişi Cümşüdovla müsahibəni təqdim edir:

“Qardaşlarımın hamısı cəbhədən şikəst qayıtdı”

Ailədə dörd qardaş olduqlarını deyən müsahibim bildirdi ki, qardaşlarının hamısı Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır: “Qardaşlarımdan biri Bessarabiyadakı döyüşlərdə qolunu itirib. Digər qardaşım isə qarnından ağır yaralanaraq çoxlu qan itirmişdi. Hər üçü müxtəlif medallarla təltif edilmişdilər. Təəssüf ki, hamısı cəbhədən şikəst qayıtdı. İndi onların heç biri həyatda yoxdur. Sevinirəm ki, qardaşlarım vətəndə dünyalarını dəyişdilər”.

O, ailənin kiçik övladı olduğundan cəbhəyə də hamıdan sonra gedib: “Müharibədə qolunu itirmiş qardaşımın hərbi əşya çantasını - “veş meşok”unu götürüb 1942-ci ilin yanvarında cəbhəyə yollandım. Əvvəlcə bizi Naxçıvana, xüsusi kursa göndərdilər. Altı aylıq kursdan sonra bizi Dərbəndə göndərdilər. Azərbaycan diviziyasının 700 əsgərini rus diviziyasının tabeliyinə keçirdilər.

İlk döyüşüm Mozdokda oldu. Çox ağır döyüşlər gedirdi. Bir neçə müdafiə əməliyyatında iştirak etdim. Döyüşlərdən birində çiynimdən yaralandım. Mahaçqaladakı qospitalda 3 ay müalicə olundum”.

O, müalicəsi başa çatdıqdan sonra müvəqqəti olaraq ehtiyat alaya göndərilir: “Vəziyyət olduqca pis idi. Almanlar hər gün hücum edirdilər. Bəzən gecələr uzanıb qarın üstündə yatırdıq. Ətrafda tonqal qalayırdıq ki, donub ölməyək. 1942-ci ilin şaxtalı günlərini Qroznıda keçirdik”.

“Ayağımızın altında torpaq yox, meyitlər uzanmışdı”

Əlikişi Cümşüdovun ən ağır döyüşləri Mozdokda, Novorossiyskdə olub: “Novorossiyskdə əməliyyatlara Leonid Brejnev rəhbəlik edirdi. Hər gün ağır döyüşlər gedirdi. Təsəvvür edin, ölənlərin sayı o qədər idi ki, bəzən meyitlərin üstündə addımlayırdıq. Hücum əməliyyatlardan biri xüsusi olaraq yadımda qalıb. Ayağımızın altında torpaq yox, meyitlər uzanmışdı. “İrəli” əmri verildi. Almanların mövqeləri hündürlükdə idi. Buna görə bizi çox asan hədəf seçirdilər. Onlar avtomatla, biz isə tüfənglə döyüşürdük.

Hücum zamanı xeyli əsgər itirdik. Neçə-neçə döyüş yoldaşım ağır yaralandı. Amma itkilərə baxmayaraq əməliyyatı uğurla başa çatdırdıq – yüksəkliyi ələ keçirib düşməni geri oturtduq”.

Əlikişi Cümşüdov düşmən səngərinə yaxınlaşaraq ora qumbara atır: “Partlayış zamanı bir neçə əsgər həlak oldu. Lakin özüm də yaralandım. Amma yarama baxmayaraq tüfəngimi də döyüş meydanından götürdüm. Əks təqdirdə məni ağır cəza gözləyirdi”.

“Mircəfər Bağırov olmasaydı...”

Onun sözlərinə görə, bəzən yüngül yaralananlar yaralarını özləri sarıyırdılar: “Kubanda olanda dedilər ki, Azərbaycanın Mərkəzi Komitəsinin katibi Mircəfər Bağırov “Çerekçay” adlı yerə, azərbaycanlı döyüşçülərlə görüşə gəlib. Xruşşovun qardaşı azərbaycanlı döyüşçülərin guya hərbi xidmətdən yayınmaları, fərarilik etmələri barədə mərkəzə yalan məlumatlar ötürürdü. Bağırov bu haqda eşidəndə qəzəbləndi. Dedi ki, bunlar rusca pis bilirlər, buna görə də komanda veriləndə səhv anlayırlar. İndi mən sənə komanda verirəm, irəli addımla. Komandamı başa düşə biləcəksən? O, bunu deyib tapançasıyla həmin şəxsə atəş açdı. Bağırov olmasaydı, Azərbaycan diviziyasının itkisi bundan da çox olardı”.

Hərbi xidməti ilə əlaqədar Ukrayna, Latviya, Litva, Estoniya, Belarusda olmuş müsahibim deyir ki, nümunəvi xidmətinə görə ona İrkutskda 10 günlük məzuniyyət və təzə hərbi forma veriblər: “Müharibədə 10-a yaxın faşist əsgərini məhv etdim. Nümunəvi xidmətimlə seçilirdim. Bir gün məzuniyyət verdilər. Amma yol uzaq olduğundan Laçına gələ bilmədim. Məzuniyyətimi elə orda keçirdim”.

Onun sözlərinə görə, 1942, 1943 və 1944-cü ilin birinci yarısı sovet əsgərləri ağır sınaq dövrü olub. Ağır əməliyyatlardan birində növbəti dəfə yaralanan azərbaycanlı döyüşçü müalicə üçün Moskvadakı hospitallardan birinə göndərilir: “Müalicəm başa çatandan sonra bildirdilər ki, sən daha ön cəbhədə hərbi xidmətə yararlı deyilsən. Bundan sonra SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin tabeliyindəki hərbi hissədə işləməyə başladım. Hərbi əsirlərə nəzarət edir, onları işləməyə aparırdıq. Əsirləri səhər Belarusun Traktor Zavodunda işləməyə gətirir, axşam isə geri qaytarırdıq.

Bununla yanaşı, əsirlərin vaqonlarla köçürülməsini də bizə tapşırmışdılar. Aralarında faşist generallarından, polkovniklərindən tutmuş əsgərə kimi hər rütbəli hərbçi vardı.

Müharibənin sonunda Keniqsberqdə xidmətimi davam etdirir, alman əsirlərinə nəzarət edirdim. Bəzən əsirlər qaçırdı. Amma onları tutub geri qaytarırdıq”.

1946-cı ildə Stalin iki dəfə və daha çox yaralanmış hərbçilərin ordudan tərxis edilməsi haqda sərəncam verir. Əlikişi Cümşüdov da həmin sərəncama əsasən ordudan tərxis olunub.

“Prezident İlham Əliyev mənə avtomobil və ev bağışlayıb”

Yazının girişində qeyd etdiyim kimi, Ukraynada arxivi araşdıraraq bu ölkə uğrunda döyüşmüş şəxslərin adlarını üzə çıxarıblar: “Döyüşlərdə aktiv iştirakıma görə hazırkı prezident Pyotr Poroşenko tərəfindən xüsusi medalla təltif etdi. Medalı bu yaxınlarda mənə verdilər. Bundan əlavə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən də medallarla və təşəkkürnamələrlə təltif olunmuşam”.

Əlikişi Cümşüdov Azərbaycan Prezidentinin də qayğısı ilə əhatə olunub: “Prezident İlham Əliyev mənə avtomobili hədiyyə edib. Bununla yanaşı, Yasamalda 3 otaqlı mənzil də bağışlayıb. Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın qəbulunda olmuşam. Dövlət başçısına və xanımına hər şeyə görə təşəkkür edirəm”.

Anar Tağıyev,

Fotolar Elçin Muradındır




RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

“Milan”ın futbolçusu İspaniya klubuna keçdi

16 Avqust 2017 21:48

İlan 8 yaşlı uşağın başından sancdı - Göyçayda

16 Avqust 2017 21:34

Qəbələdə 68,5 min ton taxıl məhsulu tədarük edilib

16 Avqust 2017 21:33

Polşalı rəsmilər Azərbaycandan dəstək istədi

16 Avqust 2017 21:28

Macarıstan 116 qanunsuz miqrantı ərazisinə buraxmayıb

16 Avqust 2017 21:27

Dünyanın ən uzunömürlü insanlarının yaşadığı ÖLKƏLƏR

16 Avqust 2017 21:18

Gəncədə oğul anasını vəhşicəsinə döydü

16 Avqust 2017 21:14

Xaricə uğurla köçmək üçün – 12 QIZIL QAYDA

16 Avqust 2017 21:03

Zaur,Xoşqədəm,Nəsib,Mətanət...

16 Avqust 2017 21:02

Pentaqon: Rakka ərazisində 2500-dək İŞİD silahlısı var

16 Avqust 2017 20:47

Məktəblərdə hicab, saqqal və cins QADAĞAN EDİLDİ

16 Avqust 2017 20:43

MilliÖN-dən pul oğurlayan şəxs tutuldu

16 Avqust 2017 20:43

“Ağıllı” pəncərələr də yaradıldı

16 Avqust 2017 20:34

Türkiyədə zəlzələ olub

16 Avqust 2017 20:32

“WhatsApp”, “Viber” və “Telegram”ı vahid çatda birləşdirən PROQRAM TAMİNATI HAZIRLANDI

16 Avqust 2017 20:28

ABŞ-da helikopter qəzası - 5 hərbçi itkin düşdü

16 Avqust 2017 20:19

Nigeriyada terror aktı nəticəsində ölənlərin sayı 30 nəfərə çatdı

16 Avqust 2017 20:18

Lənkəranda ağır qəza - ölənlər və xəsarət alanlar var

16 Avqust 2017 20:13

CİA-nın QAFQAZ PLANI, Qarabağda “yorucu” MÜHARİBƏ... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

16 Avqust 2017 20:03

Keniyanın keçmiş baş naziri prezident seçkilərinin nəticələrinə etiraz edib

16 Avqust 2017 20:02

"Qarabağ"ın zəfəri dünya mətbuatında - NƏ YAZDILAR?

16 Avqust 2017 19:57

Xətaidə yaşayış binasında yanğın olub

16 Avqust 2017 19:57

Saqqızın hazırlanması üsulu - VİDEO

16 Avqust 2017 19:48

Röya yenidən Samirlə axtarışa çıxıb - İLLƏR SONRA

16 Avqust 2017 19:38

Qardaş bacısının xına mərasiminə hücum etdi -

16 Avqust 2017 19:38

Keçmiş SSRİ-nin tanınmış aktrisası vəfat edib

16 Avqust 2017 19:37

Masallıda ağır yol qəzası baş verib, 2 nəfər ölüb, 2-si yaralanıb

16 Avqust 2017 19:17

Tillerson: Pxenyanla dialoq qurmağa hələ də maraqlıyıq

16 Avqust 2017 19:15

Yasa gedənlər dəhşətlə üzləşdi: ölənlər və yaralılar var

16 Avqust 2017 19:14

Azərbaycanda arxeoloji qazıntı zamanı aşkarlanmış NADİR TAPINTILAR OĞURLANIB

16 Avqust 2017 19:13

Bir qrup hərbi qulluqçu şəhidin ad günündə ailəsinə baş çəkib

16 Avqust 2017 18:59

Bu qidaları yeyən uşaqlar daha ağıllı olur - FOTOLAR

16 Avqust 2017 18:48

Binəqədi-Novxanı avtomobil yolu çöküb

16 Avqust 2017 18:48

Milli Məclis sədrinin müavini Polşanın təhsil naziri ilə görüşüb

16 Avqust 2017 18:47

Sevgilisindən Neymara - AĞIR ZƏRBƏ

16 Avqust 2017 18:43

Azərbaycanda müdhiş oğurluq: nadir tapıntılar yoxa çıxdı

16 Avqust 2017 18:29

Saqqızın hazırlanması üsulu

16 Avqust 2017 18:29

Keti Perrinin VAMPİR sevgilisi üzə çıxdı – EŞQ ÜÇBUCAĞI - FOTOFAKT

16 Avqust 2017 18:28

Səfir: "Bu gün Azərbaycanda Rusiyada təhsil almağa yüksək maraq var"

16 Avqust 2017 18:27

U-17 bosniyalılara uduzdu

16 Avqust 2017 18:27

65 illik evli cütlük həyatlarına əl-ələ son qoydu

16 Avqust 2017 18:23

Naz Azərbaycan xalqını təhqir etdi

16 Avqust 2017 18:22

Dənizdə batan şəxs xilas edilib

16 Avqust 2017 18:20

Su borusu partladı, yol çökdü - FOTO

16 Avqust 2017 18:14

EVİMİZDƏKİ TƏHLÜKƏ - O hər an və hər yerdə bizi izləyir

16 Avqust 2017 18:13

Azərbaycan Prezidenti indoneziyalı həmkarını təbrik edib

16 Avqust 2017 18:12

Gavalı mürəbbəsinin hazırlanması

16 Avqust 2017 18:10

Erməni həkimin "müalicə" etdiyi bakılı bacıların DƏHŞƏTLİ HƏYATI: "Günlərlə evdə ac qalırıq..." - FOTOLAR

16 Avqust 2017 18:08

"Qarabağ" nə qədər qazanacaq?

16 Avqust 2017 18:07

İlham Əliyev Qabon Prezidentini təbrik edib

16 Avqust 2017 18:01