Türkiyədə 4,5 milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…

Türkiyədə 4,5  milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…
11:37 24 Oktyabr 2016
54 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Türkiyə iqtisadiyyatına 1,5 milyon dollar sərmayə qoyan əcnəbi vətəndaşlıq ala bilər (05 May 2017 19:42)
Azərbaycanda 5 min eşşək yoxa çıxıb (23 Mart 2017 19:47)
Azərbaycanda 5 min eşşək yoxa çıxıb (23 Mart 2017 10:38)

Türkiyədə son illərin problemlərindən biri də burada qeyri-qanuni çalışan xarici ölkə vətəndaşlarıdır. Demək olar ki, artıq bu problemin qarşısını almaq üçün çalışan polis də istənilən nəticəni əldə edə bilmir.

Milli.Az modern.az-a istinadən bildirir ki, İstanbul sərbəst Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin sədri Yahya Arıkan deyir ki, onların araşdırmalarının nəticəsi heç də ürəkaçan deyil: 

"Türkiyəyə gələn xarici vətəndaşların giriş-çıxışı arasında böyük fərq olur. Son iki ilin statistikasına görə, ölkəyə 271  milyon 232 min 722 xarici vətəndaş gəlib. Amma ölkədən çıxan xaricilərin ümumi sayı 266 milyon 702 min 209 nəfər olub. 4,5  milyona yaxın xarici vətəndaş Türkiyədə "yoxa çıxıb"". 

Yahya Arıkanın sözlərinə görə, iş sahibləri qaçaq  işçiləri çalışdırmaqla dövlətdən vergi və sıgorta pulunu yayındırırlar. Bu cür qeyri-qanuni qazanc iş sahiblərinə ildə 1 milyard lirə qazandırır: 

"Qaçaq çalışan işçilər aşağı maaş almaqla yanaşı, heç bir sosial güvənə də sahib deyillər. Bu insanlar toplanıb bir ev tuturlar. Bəzən ikiotaqlı evdə 10 nəfər qalır. Bu işçilər 250-400 dollar arasında maaş alırlar". 

Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin siyahısına görə, qanunsuz çalışan işci sayı ölkələrə görə belə bölünür: Gürcüstan, Suriya, Ermənistan, Azərbaycan, Rusiya, Banqladeş. 
İlk üçlüyü bölüşən ölkələrin vətəndaşlarını tapmaq çətin olmasa da, danışmaq istəyənlər az da olsa var.

Təmizlikçi ermənilər 

Əvvəla İstanbul Kumkapı səmtində yaşayan ermənilərin məhəlləsinə gedirik. Burada Türkiyə vətəndaşı olan ermənilərlə yanaşı, xeyli sayda sonradan yerləşənlər də var.  Annev Gevorkyan ailəsi ilə 4 il əvvəl İstanbula gəlib. Oturum izni var və vətəndaşlıq almaq üçün dövlətə müraciət edib. Ona görə də daha ürəkli danışır. Deyir ki, iş izni olmasa belə, rahatdır: 
"Ev təmizliklərinə gedirəm. Gündəlik qazancım var. Buna görə niyə məni deportasiya etsinlər?"

Annahir Kandaryan isə idman müəllimidir. O da İstanbula 11 il əvvəl gəlib. İzinsiz çalışır. 11 ildə bir dəfə də olsun polisə yaxalanmayıb. 

Baxıcı gürcülər

Gürcüstandan gələnlərin çoxu isə qadındır. Onlar ev təmizliyi, xəstə baxıcılığı edir. Türklər gürcü baxıcılara daha çox etibar edirlər. Yaxınlarının birinin evində yaşlı anaya baxan Tamuna Kalidze  7 ildir İstanbuldadır. Gəldiyi gündən yaşlı anaya baxıcılıq edir. Burada ona Tülin adını qoyublar: 

"Mən evdən yalnız bazar günləri çıxıram. O günlər baxdığım insanların övladları gəlir və mən axşam saatlarına qədər azad oluram. Mənə oturum izni alınıb. Amma iş izni alınmayıb. Buna gərək olduğunu da sanmıram".

Çayçı azərbaycalılar

Azərbaycanlılar isə müxtəlif işlərdə çalışır. Maşın təmiri, çayçı və çoxluq alver edir. İzinsiz çalışanaların çoxuna elə öz həmvətənlərimiz rəhbərlik edir. Məsələn, böyük bir iş yeri açılıb. Orada çalışan 10 nəfərə iş izni alınıb. Amma kiçik iş görənlər (çay paylayanlar, maşın yumaq üçün su daşıyan və bu tipli iş görənlər) qeyri-qanuni çalışanlardır. 

Murad Zeynalov çayçılıq edir. Deyir ki, kilometrlərcə yolu gəlib burada çayçılq etməsinə təəccüblənənlər:

"Ölkəmdə iş olsa, bura gəlməzdim. Bizdə çayçıya gündə ən çox 10 manat veririlər. Burada hər gün 50 lirə alıram. Üstəlik yeməyim də pulsuzdur. Deyirlər iş izni alın. Amma bu izni asan olsa, alardıq. Nə qədər dayana bilsək, çalışacam. Sonrasını bilmirəm".  

Şakir Qədimovsa  satıcıdı. O da qaçaqdı. Ona görə də tez-tez iş yerini dəyişməli olur. 

"Hər gün qorxu ilə yaşayırsan. Amma hələ ki işləyirik. Burada şərtlər qane edir. Həftəlik 200 dollar alıram. Üstəlik də hər gün yemək pulu. Bu şəraiti mənə ölkəmdə yaratsalar, ailəmi-uşağımı orada qoyub burada polislərlə qaçdı-tutdu oynamazdım".

Suriyadan gələnlərdən isə iş izni istəyən yoxdur. Onlara savaş ölkəsindən pənah gətirdikləri üçün mümkün qədər şərait yaradılır. Çalışma və Sosial Güvənlik Nazirliyinin şöbə müdiri Nurcan Öndər isə deyir ki, son illər qeyri-qanuni çalışan işçilərin sayı sürətlə artır. 
Gürcüstandan gələnlər daha asanlıqla iş izni ala bilir və bu prosedur onlar üçün sadələşdirilib. Amma iş verənlər vergi və sığortadan yayınmaq üçün bu qaydalara əməl etmirlər. 3 ay oturum izni olmadan turist kimi Türkiyədə qalma hüququ olan gürcülərin bura axını başlayıb. Buna səbəb isə türklərin ev işlərində və xəstə baxıcılığında gürcülərə üstünlük verməsidir. Amma nazirlik bu artımın qarşısını almaq üçün müəyyən qadağalar qoyub. Artıq yaşlı və xəstəyə baxanların azyaşlı uşağı yoxdusa, onlara iş izni verilməyəcək. Bu qaydaların tətbiqindən sonra isə 5.911 qaçaq gürcü işçi müəyyənləşib.  
Araşdırmalar zamanı tikinti sektorunda 20 minə yaxın erməni qaçaq işçinin çalışdığı məyyənləşib. Bundan başqa isə müxtəlif işlərdə qeyri-qanuni çalışan 827 nəfər azərbaycanlı işçi aşkarlanıb. Qanunsuz işçi çalışdıranları da, çalışanları da ağır cəza gözləyir. Qeyri-qanuni yolla işləyən xarici vətəndaş 731 türk lirəsi, bu işçiləri çalışdıran sahibkar isə hər işçiyə görə 7.325 türk lirəsi cərimələnir.

Milli.Az




RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bacısının telefonunu başqası açdı: dediyi yerə çatanda ŞOK OLDU - VİDEO - FOTO

26 May 2017 17:22

​Autizmli uşaqlar üçün xeyriyyə aksiyası

26 May 2017 17:21

SOCAR neftlə çirklənmiş 1844 hektar ərazini təmizləyib

26 May 2017 17:17

Trampın şərəfinə dondurma hazırlandı

26 May 2017 17:17

Rusiya Bankı: 5 ilə müştərilərin 80-90%-i bank xidmətlərindən məsafədən istifadə edəcək

26 May 2017 17:17

Manatın MƏZƏNNƏSİ

26 May 2017 17:17

MDB ölkələrinin müdafiə nazirləri 2018-ci il üçün birgə təlimlər planını təsdiqləyib

26 May 2017 17:17

Borc üstündə iş yoldaşını güllələdi - VİDEO - FOTO

26 May 2017 17:17

Gəncədə üzərinə ağac aşan yeniyetmə ölüb

26 May 2017 17:17

Mayın 30-na manatın məzənnəsi

26 May 2017 17:15

Tramp xəstəliyə tutulub?

26 May 2017 17:12

ADU tələbələri “Piqmalion” pyesini səhnələşdirib (FOTO)

26 May 2017 17:08

Belarus XİN başçısı: "Minskdə Azərbaycan Ticarət Evinin açılışı əmtəə dövriyyəsinin artmasına kömək edəcək"

26 May 2017 17:07

Azərbaycanın ən yaşlı seçicisi - "O, 3 əsrdə yaşayıb"

26 May 2017 17:05

"Moody's": Çində iqtisadi artım tempi 5%-ə düşəcək

26 May 2017 17:02

Bakıda Avstraliya-Azərbaycan biznes-forumunun keçirilməsi planlaşdırılır (FOTO)

26 May 2017 17:01

İtaliyada Trampın şərəfinə dondurma hazırlanıb

26 May 2017 17:01

DİQQƏTLİ OLUN: Hamı bu gecəni gözləyir...

26 May 2017 16:58

"Qarabağ" ilk "yüzlük"də, "Qəbələ" "Neftçi"ni keçdi

26 May 2017 16:57

"Qarabağ"ın futbolçusu Yunanıstanla oyuna çağırıldı

26 May 2017 16:57

Autizmli uşaqlar üçün xeyriyyə aksiyası - FOTO

26 May 2017 16:52

“Abşeronneft”in hasilatı plandan 12% çox olub

26 May 2017 16:52

Beynəlxalq Bankdan reytinqin düşməsi ilə bağlı AÇIQLAMA

26 May 2017 16:52

Azərbaycan şirkəti dünyanın ən böyük musiqi holdinqinə qarşı çoxmilyonluq iddia qaldırıb

26 May 2017 16:52

Donald Tramp: ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini qətiyyətlə dəstəkləyir

26 May 2017 16:50

40-54 yaş arasında kişilərlə müqayisədə qadınlarla bağlanan əmək müqavilələri çoxluq təşkil edir (FOTO)

26 May 2017 16:50

Azərbaycanın ən yaşlı seçicisinin 123 yaşı var

26 May 2017 16:47

Məzunlar "Son zəng"i belə qeyd etdi

26 May 2017 16:44

"Yer səthinin məsafədən müşahidəsi xidmətlərinin təşviqi" layihəsinin ikinci mərhələsi elan edilib

26 May 2017 16:43

Bir zamanların məşhur müğənnisi tanınmaz halda - FOTO

26 May 2017 16:42

Praqada AŞPA-nın büro və komitə iclasları keçiriləcək

26 May 2017 16:37

Yüzlərlə “Android” proqramı istifadəçiləri izləmək üçün ultrasəsdən istifadə edir

26 May 2017 16:35

Müsəlman ölkəsində 25 xaçpərəst güllələndi

26 May 2017 16:33

Azərbaycanda polislər cibindən pul verib körpünü təmir etdirdi - FOTO

26 May 2017 16:32

"Azərbaycanın 5 min illik dövlətçilik tarixi var" - Yaqub Mahmudov - FOTO

26 May 2017 16:32

Azərbaycanda seçicilərin sayı artıb

26 May 2017 16:29

Zakir Həsənov MDB Müdafiə Nazirləri Şurasının iclasında iştirak edib

26 May 2017 16:27

İslamiadada götürülən dopinq-testlərin sayı açıqlanıb

26 May 2017 16:27

Azərbaycanlı həkimlər doğuşu "Facebook"-da canlı yayımladı

26 May 2017 16:27

Lavrov: “Nəticələrin məhvedici olacağını ABŞ da etiraf edir”

26 May 2017 16:23

Astanada dünyadakı ilk Türkologiya Muzeyi açılıb

26 May 2017 16:22

Stress çarxından sizdə də var? - Uşaqlarınıza verməyin - FOTO

26 May 2017 16:22

Xalid Əhmədov: “Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqlərinin düşməsi müvəqqəti haldır”

26 May 2017 16:22

21 yaşlı azərbaycanlı qız İŞİD-ə qoşuldu - FOTO

26 May 2017 16:22

UNEC kollektivi İstiqlal Muzeyində olub

26 May 2017 16:22

​Bu gün niyyət gecəsidir

26 May 2017 16:19

Mustafa Cecelinin gəzdiyi qız həyat yoldaşından boşanma SƏBƏBİ OLDU - FOTO

26 May 2017 16:18

Bu gecə niyyət axşamıdır

26 May 2017 16:17

İcbari tibbi sığortanın tətbiq olunduğu pilot ərazilərdə ailə həkimləri üçün təlimlər keçirilib

26 May 2017 16:15

Rusiyanın “Sberbank”ı səhmdarlarına 2 mlrd. dollardan artıq dividend ödəyəcək

26 May 2017 16:12