Türkiyədə 4,5 milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…

Türkiyədə 4,5  milyon əcnəbi "yoxa çıxıb": Təmizlikçi ermənilər, çayçı azərbaycalılar…
11:37 24 Oktyabr 2016
54 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Türkiyədə son illərin problemlərindən biri də burada qeyri-qanuni çalışan xarici ölkə vətəndaşlarıdır. Demək olar ki, artıq bu problemin qarşısını almaq üçün çalışan polis də istənilən nəticəni əldə edə bilmir.

Milli.Az modern.az-a istinadən bildirir ki, İstanbul sərbəst Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin sədri Yahya Arıkan deyir ki, onların araşdırmalarının nəticəsi heç də ürəkaçan deyil: 

"Türkiyəyə gələn xarici vətəndaşların giriş-çıxışı arasında böyük fərq olur. Son iki ilin statistikasına görə, ölkəyə 271  milyon 232 min 722 xarici vətəndaş gəlib. Amma ölkədən çıxan xaricilərin ümumi sayı 266 milyon 702 min 209 nəfər olub. 4,5  milyona yaxın xarici vətəndaş Türkiyədə "yoxa çıxıb"". 

Yahya Arıkanın sözlərinə görə, iş sahibləri qaçaq  işçiləri çalışdırmaqla dövlətdən vergi və sıgorta pulunu yayındırırlar. Bu cür qeyri-qanuni qazanc iş sahiblərinə ildə 1 milyard lirə qazandırır: 

"Qaçaq çalışan işçilər aşağı maaş almaqla yanaşı, heç bir sosial güvənə də sahib deyillər. Bu insanlar toplanıb bir ev tuturlar. Bəzən ikiotaqlı evdə 10 nəfər qalır. Bu işçilər 250-400 dollar arasında maaş alırlar". 

Muhasib Maliyyə Müşavirilər Birliyinin siyahısına görə, qanunsuz çalışan işci sayı ölkələrə görə belə bölünür: Gürcüstan, Suriya, Ermənistan, Azərbaycan, Rusiya, Banqladeş. 
İlk üçlüyü bölüşən ölkələrin vətəndaşlarını tapmaq çətin olmasa da, danışmaq istəyənlər az da olsa var.

Təmizlikçi ermənilər 

Əvvəla İstanbul Kumkapı səmtində yaşayan ermənilərin məhəlləsinə gedirik. Burada Türkiyə vətəndaşı olan ermənilərlə yanaşı, xeyli sayda sonradan yerləşənlər də var.  Annev Gevorkyan ailəsi ilə 4 il əvvəl İstanbula gəlib. Oturum izni var və vətəndaşlıq almaq üçün dövlətə müraciət edib. Ona görə də daha ürəkli danışır. Deyir ki, iş izni olmasa belə, rahatdır: 
"Ev təmizliklərinə gedirəm. Gündəlik qazancım var. Buna görə niyə məni deportasiya etsinlər?"

Annahir Kandaryan isə idman müəllimidir. O da İstanbula 11 il əvvəl gəlib. İzinsiz çalışır. 11 ildə bir dəfə də olsun polisə yaxalanmayıb. 

Baxıcı gürcülər

Gürcüstandan gələnlərin çoxu isə qadındır. Onlar ev təmizliyi, xəstə baxıcılığı edir. Türklər gürcü baxıcılara daha çox etibar edirlər. Yaxınlarının birinin evində yaşlı anaya baxan Tamuna Kalidze  7 ildir İstanbuldadır. Gəldiyi gündən yaşlı anaya baxıcılıq edir. Burada ona Tülin adını qoyublar: 

"Mən evdən yalnız bazar günləri çıxıram. O günlər baxdığım insanların övladları gəlir və mən axşam saatlarına qədər azad oluram. Mənə oturum izni alınıb. Amma iş izni alınmayıb. Buna gərək olduğunu da sanmıram".

Çayçı azərbaycalılar

Azərbaycanlılar isə müxtəlif işlərdə çalışır. Maşın təmiri, çayçı və çoxluq alver edir. İzinsiz çalışanaların çoxuna elə öz həmvətənlərimiz rəhbərlik edir. Məsələn, böyük bir iş yeri açılıb. Orada çalışan 10 nəfərə iş izni alınıb. Amma kiçik iş görənlər (çay paylayanlar, maşın yumaq üçün su daşıyan və bu tipli iş görənlər) qeyri-qanuni çalışanlardır. 

Murad Zeynalov çayçılıq edir. Deyir ki, kilometrlərcə yolu gəlib burada çayçılq etməsinə təəccüblənənlər:

"Ölkəmdə iş olsa, bura gəlməzdim. Bizdə çayçıya gündə ən çox 10 manat veririlər. Burada hər gün 50 lirə alıram. Üstəlik yeməyim də pulsuzdur. Deyirlər iş izni alın. Amma bu izni asan olsa, alardıq. Nə qədər dayana bilsək, çalışacam. Sonrasını bilmirəm".  

Şakir Qədimovsa  satıcıdı. O da qaçaqdı. Ona görə də tez-tez iş yerini dəyişməli olur. 

"Hər gün qorxu ilə yaşayırsan. Amma hələ ki işləyirik. Burada şərtlər qane edir. Həftəlik 200 dollar alıram. Üstəlik də hər gün yemək pulu. Bu şəraiti mənə ölkəmdə yaratsalar, ailəmi-uşağımı orada qoyub burada polislərlə qaçdı-tutdu oynamazdım".

Suriyadan gələnlərdən isə iş izni istəyən yoxdur. Onlara savaş ölkəsindən pənah gətirdikləri üçün mümkün qədər şərait yaradılır. Çalışma və Sosial Güvənlik Nazirliyinin şöbə müdiri Nurcan Öndər isə deyir ki, son illər qeyri-qanuni çalışan işçilərin sayı sürətlə artır. 
Gürcüstandan gələnlər daha asanlıqla iş izni ala bilir və bu prosedur onlar üçün sadələşdirilib. Amma iş verənlər vergi və sığortadan yayınmaq üçün bu qaydalara əməl etmirlər. 3 ay oturum izni olmadan turist kimi Türkiyədə qalma hüququ olan gürcülərin bura axını başlayıb. Buna səbəb isə türklərin ev işlərində və xəstə baxıcılığında gürcülərə üstünlük verməsidir. Amma nazirlik bu artımın qarşısını almaq üçün müəyyən qadağalar qoyub. Artıq yaşlı və xəstəyə baxanların azyaşlı uşağı yoxdusa, onlara iş izni verilməyəcək. Bu qaydaların tətbiqindən sonra isə 5.911 qaçaq gürcü işçi müəyyənləşib.  
Araşdırmalar zamanı tikinti sektorunda 20 minə yaxın erməni qaçaq işçinin çalışdığı məyyənləşib. Bundan başqa isə müxtəlif işlərdə qeyri-qanuni çalışan 827 nəfər azərbaycanlı işçi aşkarlanıb. Qanunsuz işçi çalışdıranları da, çalışanları da ağır cəza gözləyir. Qeyri-qanuni yolla işləyən xarici vətəndaş 731 türk lirəsi, bu işçiləri çalışdıran sahibkar isə hər işçiyə görə 7.325 türk lirəsi cərimələnir.

Milli.Az




RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İntellekt səviyyəsi yüksək olan kişilər qadınlara daha çox... - HEYRATAMİZ FAKT

26 İyul 2017 12:48

Zərrə qədər Fotoşop istifadə olunmamış müxtəlif məkanlardan 15 HEYRANEDİCİ FOTO

26 İyul 2017 12:48

Tanınmış iş adamının keçmiş sevgilisi yeni məşuqu ilə dodaq-dodağa - VİDEO

26 İyul 2017 12:47

Havanın temperaturu yenidən yüksəlir

26 İyul 2017 12:47

Azərbaycanda iribuynuzlu heyvanların bruselyoza qarşı peyvəndləməsinə başlanılıb

26 İyul 2017 12:47

Qüds şəhəri İslam Dünyasının Gənclik paytaxtı elan edildi

26 İyul 2017 12:47

“Lotu Quli”n daha bir qohumu MƏHKƏMƏ QARŞISINDA

26 İyul 2017 12:44

ADU-da Yay məktəbi uğurla davam edir - FOTOLAR

26 İyul 2017 12:43

Ermənistandan daha bir qorxu dolu bəyanat: Azərbaycanın silahları arasında...

26 İyul 2017 12:38

"Neftçi" Bundesliqa klubuna qarşı

26 İyul 2017 12:37

"Qarabağ"ın polşalı futbolçusunun vəziyyəti necədi?

26 İyul 2017 12:37

"Lotu Quli"nin yaxın adamının məhkəməsi başlayıb

26 İyul 2017 12:37

"Neftçi"dən ayrılan futbolçu rəsmən Rusiya klubunda

26 İyul 2017 12:37

Yeni texnologiya məlumatların “SSD” disklərində saxlanma müddətini dəfələrlə artıracaq

26 İyul 2017 12:35

Külək getdikcə güclənir - HAVA PROQNOZU

26 İyul 2017 12:34

DİQQƏT: Pensiya və maaş kartını itirənlər

26 İyul 2017 12:33

Məşhur rəqqasə mədəsini kiçiltdi - FOTO

26 İyul 2017 12:32

Bakının mərkəzində kafedən oğurluq edən şəxs ələ keçdi

26 İyul 2017 12:29

Cənubi Azərbaycanlı ifaçıdan rekord qıran ifa

26 İyul 2017 12:29

Millət vəkili parlamentdə şou göstərdi - FOTOLAR

26 İyul 2017 12:28

Havanın temperaturu yüksələcək

26 İyul 2017 12:27

® Azərbaycan üçün nəzərdə tutulmamış telefonlar əhalini ziyana salır

26 İyul 2017 12:24

"Beynəlxalq Bank işi" ilə bağlı 55 şəxs barəsində materiallar DİN-ə göndərildi

26 İyul 2017 12:19

Təhsil Nazirliyi müəllimlərin işə qəbulu haqda geniş məlumat verdi

26 İyul 2017 12:18

Valideyinləri yeni doğulan körpənin damağına narkotik maddə sürtdü - FOTO

26 İyul 2017 12:17

"Real" əsrin transferini etdi: 222 milyon avro

26 İyul 2017 12:17

Sevgilinizin xasiyyətini ayaqlarından öyrənin

26 İyul 2017 12:17

Burak Özçivitlə Fahriye Evcen toydan sonra

26 İyul 2017 12:14

Əliyar Ağayevin idarə etdiyi oyunda 4 qol vuruldu

26 İyul 2017 12:12

535 minə yaxın mənzil özəlləşdirildi

26 İyul 2017 12:12

Röyanın keçmiş qaynatası HƏBS EDİLDİ

26 İyul 2017 12:10

Nazir qardaşına pul atan şəxsə 9 İL HƏBS TƏLƏBİ

26 İyul 2017 12:09

ABŞ-da Respublikaçıların ilk qanun layihəsi rədd edildi

26 İyul 2017 12:08

DİM jurnalistika ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlər üçün qabiliyyət imtahanı keçirəcək

26 İyul 2017 12:07

"Eurovision-2018" müsabiqəsinin keçirilmə yeri və vaxtı məlum olub

26 İyul 2017 12:07

Müğənni Röyanın keçmiş qaynatası HƏBS EDİLDİ

26 İyul 2017 12:05

Neftçalada çağırışa gedən masajçı uşaq həkimini it dişlədi

26 İyul 2017 12:05

Tətilə əri ilə yox, rəfiqəsi ilə çıxdı - FOTOlar

26 İyul 2017 12:05

AER dondurmalarına yaşıl işıq: “Bu sınaqdan da üzüağ çıxdıq” - REPORTAJ

26 İyul 2017 12:04

Azərbaycanın hələ də işə salmadığı MƏXFİ SİLAHI – Ermənistanın ən böyük QORXUSU

26 İyul 2017 12:03

Prokuror nazirin qardaşına qarşı dələduzluq etməkdə təqsirləndirilən şəxsə iş istəyib

26 İyul 2017 12:02

"Çudo Peçka"nın sahibi həbs edildi

26 İyul 2017 11:59

Çiy əti yuyursunuzsa, mütləq oxuyun!

26 İyul 2017 11:59

Qəhrəman tankçılar terrorçunu əzdilər - VİDEO - FOTO

26 İyul 2017 11:57

Ermənistanda qubernatorun itkin düşmüş müşaviri öldürülüb

26 İyul 2017 11:57

“Çudo Peçka”nın sahibi həbs olunub

26 İyul 2017 11:57

800-dən çox abituriyent yenidən imtahan verəcək

26 İyul 2017 11:53

Dələ 45 mindən çox sakini, məktəb və müəssisələri işıqsız qoydu - Kaliforniyada

26 İyul 2017 11:52

"Real Madrid" son 5 ildə öz futbolçularının satışından 143 milyon avro qazanıb

26 İyul 2017 11:52

Nazirlik müəllim adı qazanmaq istəyənlərin sayını açıqladı

26 İyul 2017 11:52