Ölkədə dərmanlara nəzarət sistemi təkmilləşdirilir

Ölkədə dərmanlara  nəzarət sistemi təkmilləşdirilir
11:39 3 Noyabr 2016
25 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Əhalinin təhlükəsiz dərman vasitələri ilə təmin edilməsi müasir dövrdə ən aktual məsələlərdən biridir.

Səhiyyə Nazirliyindən Lent.az-a verilən məlumata görə, respublikada hər bir dərman vasitəsi bazara çıxmazdan öncə bir çox klinik sınaqlardan keçir. Klinik sınaqlardan uğurla keçmiş yüksək terapevtik effekt göstərmiş və əlavə təsirlər baxımından təhlükəsiz dərman vasitələri satış bazarına çıxmağa icazə alır (qeydiyyata alınır). Müasir dərman vasitələri bir çox xəstəliklərə qarşı effektiv mübarizə imkanları verir. Lakin hər bir dərman (yunanca “farmakon” – zəhər) eyni zamanda zəhərdir və hər bir dərmanın müsbət terapevtik təsirləri ilə yanaşı mənfi əlavə təsirləri də var. Təbii ki, bu təsirlər dərmanların klinik tədqiqat mərhələlərində öyrənilir. Lakin, dərman vasitələri satışa çıxdıqdan sonra da yeni əlavə təsirlər meydana çıxır. Dünyada baş vermiş dərman faciələri(ən böyük dərman faciəsi-Talidomid faciəsi 1956-1965) yeni bir sahənin inkişafına stimul verdi. Bu farmakonəzarət və ya dərman preparatının əlavə təsirləri haqqında məlumatların toplanmasıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının müəyyən etdiyi izaha görə farmakonəzarət dərman vasitələrinin əlavə təsirlərinin aşkar olunması, qiymətləndirilməsi, interpretasiya və profilaktikası ilə əlaqəli olan praktiki fəaliyyəti və eləcə də tibbi müdaxilənin digər problemləri haqqında elmdir. Praktikada isə bu proses yaxşı təşkil olunmuş farmakonəzarət sistemi deməkdir.

 

Hazırda dünyada dərman sektorunun inkişafı və son bir ildə səhiyyə sistemimizdə gedən sürətli islahatlar farmakoloji nəzarətin əhəmiyyətini daha da aktuallaşdırır. Respublikada dərman vasitələrinin rasional istifadəsi, dərman preparatlarının effektivliyi və əlavə təsirləri haqqında məlumatın sistemləşdirilməsi, səhiyyə işçilərinin dərmanların təsiri haqqında məlumatlandırılması və ümumi mərkəzləşdirilmiş məlumat sisteminin yaradılması məqsədi ilə Mərkəzdə farmakoloji nəzarət sistemi qurulmaqdadır.

 

Bundan başqa, dərman vasitələrinin təhlükəsiz istifadəsinin təmin edilməsi məqsədilə əlavə təsirlərin və fayda/risk nisbətlərinin sistemli bir şəkildə izlənməsi, bu xüsusda məlumat toplaması, qeydiyyata alınması, qiymətləndirilməsi, arxivləşdirilməsi, tərəflər arasında əlaqələrin qurulması və dərmanların səbəb ola biləcəyi zərərlərin minimallaşdırılması üçün zəruri tədbirlərin görülməsi Mərkəzdə aparılan farmakonəzarət fəaliyyətlərinin əsasını təşkil edir.

Bu məqsədlə aparılan fəaliyyətlər aşağıdakılardır:

 

- Əlavə təsirlərin izlənməsi, qeydiyyata alınması, qiymətləndirilməsi, arxivləşdirilməsi, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Uppsala Dərman vasitələrinin İzlənməsi Mərkəzinə məlumatların ötürülməsi;

- Dünya səhiyyə mərkəzlərinin rəsmi internet səhifələrinin araşdırılaraq dərman təhlükəsizliyi ilə əlaqəli xəbərdarlıqların izlənməsi, qeydiyyat sahibləri tərəfindən verilən təhlükəsizlik ilə əlaqəli müraciətlərin araşdırılması, bu məlumatlar əsasında fayda/risk qiymətləndirilməsi və ölkəmizdə qeydiyyata alınmış və qeydiyyat prosesində olan dərman vasitələri üçün lazımi tədbirlərin tətbiqi ilə riskin ən minimala endirilməsi fəaliyyətlərinin görülməsi;

 

- Risk idarə planlarının (RİP) və Dövrü Təhlükəsizlik Hesabatlarının araşdırılması və lazımi tədbirlərin görülməsi;

- Əlavə izlənməsi tələb olunan dərman vasitələrinin siyahısının hazırlanması;

- Səhiyyə işçilərinə məlumatların çatdırılması;

- Farmakonəzarət sisteminin qurulması;

- Farmakonəzarət sisteminin ən yaxşı şəkildə tətbiqi üçün səhiyyə işçilərinin spontan məlumat göndərmələrinin təşviqi üçün lazımi tədbirlərin görülməsi;

- Farmakonəzarət üzrə müvafiq qanunvericiliyin (qaydaların, normativ-texniki sənədlərin, Standart əməliyyat prosedurlarının) hazırlanması və beynəlxalq təcrübəyə (Avropa Birliyinin dərman vasitələri ilə əlaqəli 2010/84/EC direktivinə) uyğun olaraq əsaslandırılması;

- Farmakonəzarət üzrə təlim və treninqlərin təşkili.

Dərman vasitələrinin istifadəsi ilə bağlı olan risklərin idarə edilməsi farmakonəzarət sahəsində aparıcı subyektlərin sıx və effektiv əməkdaşlığını tələb edir. Bu mürəkkəb mexanizmin əsas subyektləri bunlardır: Hökumət, sənaye, müalicə müəssisələri, tibbi və əczaçılıq assosasiyaları, informasiya mərkəzləri, tibb sahəsinin mütəxəssisləri, pasiyentlər, istehlakçılar, kütləvi informasiya vasitələri (KİV), Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST).

 

Farmakonəzarət üzrə müvafiq qanunvericiliyin (qaydaların, normativ-texniki sənədlərin və standart əməliyyat prosedurlarının ) hazırlanması və beynəlxalq təcrübəyə uyğun əsaslandırılması məqsədi ilə şöbə əməkdaşları müvafiq kurs və treyninqlər də keçiblər.  

 

Bildirək ki, hazırda farmakonəzarət üzrə milli qanunvericiliyimizin hazırlanması və Avropa Birliyinin dərman vasitələri ilə əlaqəli 2010/84/EC direktivinə uyğun əsaslandırılması prosesi tamamlanmaq üzrədir. Həmçinin bu sahədə GVP modullarının tərcüməsi və milli qaydaların hazırlanması və MedDra terminologiyasının tərcüməsi işlərinə başlanılmışdır. Milli Farmakonəzarət sisteminin qurulması işlərinə başlanılıb , müvəqqəti farmakonəzarət təlimatı təsdiqlənib, məlumat bazalarının və müvafiq farmakonəzarət proqramlarının yaradılmasına başlanılıb.

 

 Ümumdunya Səhiyyə Təşkilatı Uppsala Monitoring Centre ilə əlaqələr qurulmuş və Azərbaycan Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Dərman vasitələrinin monitorinqi Beynəlxalq proqrammına qoşulub.  Hal-hazırda Analitik Ekspertiza Mərkəzi proqramın assosiativ üzvüdür. Yaxın zamanlarda tam hüquqlu üzvü olması üçün bir sıra mühüm işlər görülməkdədir. Bu proqramın VigiFlow,VigiLize,VigiBase və diqər proqram alətlərinə parol və şifrələr alınmış,proqramlarla işləmək üçün təcrübə öyrənilməkdədir. Əlavə təsirlərin izlənilməsi,qeydiyyata alınması,qiymətləndirilməsi,Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Uppsala Dərman vasitələrinin izlənməsi Mərkəzinə məlumatların ötürülməsinə başlanılmışdır. Bir çox ölkələrin farmakonəzarət üzrə səlahiyyətli təşkilatları ilə əlaqələr qurulub.. Hal-hazırda bu sahədə Azərbaycan bir çox nüfuzlu qurum və təşkilatlar ilə beynəlxalq əməkdaşlıq edir və bir çox konfranslarda təmsil olunur.

 

Səhiyyə Nazirliyinin Farmakoloji və Farmakopeya Ekspert Şurası tərəfindən dərman vasitələrinin əlavə təsirlərinə nəzarət qaydalarına əsasən, həkimlər və istehsalçılar dərman vasitəsinin istifadəsi zamanı təlimatda göstərilməyən, yaranan bütün əlavə təsirlər haqqında məlumat verməlidirlər. Xəstələr üçün də məlumat formaları hazırlanıb. Dərmanın əlavə təsirləri aşkar edildiyi halda vətəndaş AEM-in rəsmi internet saytındakı “onlayn” məlumat blankını doldurub bu məlumatı sonradan məktub və ya faksla yollaya bilər. (www.pharma.az) Bu onu gostərir ki, Analitik Ekspertiza Mərkəzi fəaliyyətində daim vətəndaşlarla qarşılıqlı iş birliyinə üstünlük verir və onların təhlükəsiz dərman vasitələri ilə təminində nəzarəti daim gücləndirməkdədir.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycanın diaspora qurumu Avropa Birliyində müzakirələrə dəvət olundu

25 İyul 2017 14:49

Azərbaycanda qız bu aktyora bənzəyən oğlan axtarır

25 İyul 2017 14:48

Uesli Sneyder hansı kluba gedir?

25 İyul 2017 14:47

Öz evində kirayə yaşayanlar - VİDEO

25 İyul 2017 14:47

Məşhur müğənni ermənini klipə çəkdi, biabır oldu: "Əxlaqsızlıqdır!" - VİDEO - FOTO

25 İyul 2017 14:42

Bakı Ali Neft Məktəbinin məzunu Almaniya təqaüdçüsü olub

25 İyul 2017 14:42

Yanğınla bağlı təxirə salınan imtahanda iştirak edənlərin NƏZƏRİNƏ

25 İyul 2017 14:39

Mikroçip erası: Düyü boyda alət bütün dünyanı dəyişdirəcək - VİDEO

25 İyul 2017 14:38

"Qəbələ"nin rəqibində iki yeni qərar

25 İyul 2017 14:37

“Paint” redaktorundan istifadə davam edəcək

25 İyul 2017 14:35

Millimizin oyunçusuna 500 min avro qiymət qoyuldu

25 İyul 2017 14:34

İranın pul vahidi dəyişdirilir - QƏFİL QƏRAR

25 İyul 2017 14:33

Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını ARTIRDI

25 İyul 2017 14:32

Övladına terrorçunun adını vermək istəyən azərbaycanlı

25 İyul 2017 14:32

Hacıqabulda qanlı insident: qonşusunu güllələndi

25 İyul 2017 14:32

Hadisənin qorxusundan üzünü gizlədi - FOTOlar

25 İyul 2017 14:32

Abituriyentlərə müraciət edildi

25 İyul 2017 14:30

Qonşusunu güllələyib xəstəxanalıq etdi - HACIQABULDA

25 İyul 2017 14:29

13 yaşlı oğlan 13 yaşlı hamilə qızla evləndirildi - VİDEO - FOTO

25 İyul 2017 14:27

"Deyirdilər, Fikrət Qoca sənə görə ailəsindən ayrılıb..." - FOTO

25 İyul 2017 14:27

Hindistanın yeni prezidenti səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb

25 İyul 2017 14:27

"Çakır" azərbaycanlı qızın VİDEOsunu paylaşdı

25 İyul 2017 14:27

Sarkisyan İrana nəyə gedir? - “Ermənilər İranı alternativ havadar kimi istifadə edə bilər”

25 İyul 2017 14:23

"Kəpəz" Ərzurumdakı son oyununda da qalib gələ bilmədi

25 İyul 2017 14:22

"Bacımı öldürdüm, vecimə də deyil" söyləyib, o anı canlı yayımladı - VİDEO

25 İyul 2017 14:22

Azərbaycanda övladlığa götürülən uşaqların sayı azalıb

25 İyul 2017 14:17

Şabranda 22 yaşlı oğlan bıçaqlandı

25 İyul 2017 14:17

Azərbaycanlı uşaq canlı yayımda sualı ilə Putini güldürdü - VİDEO

25 İyul 2017 14:17

Bakı Bəyannaməsi: “İki ildə bir dəfə Bakı formatında beynəlxalq elmi-praktiki konfrans keçirilsin”

25 İyul 2017 14:14

PKK terrorçuları Göyçəyə YERLƏŞDİRİLDİ: Ermənistandan Azərbaycana qarşı QORXUNC PLAN - VİDEO

25 İyul 2017 14:13

"Bir daha ərə getmərəm"

25 İyul 2017 14:12

"Mançester Siti"nin yeni mövsüm forması - FOTO

25 İyul 2017 14:12

Proqnozlar Bürosu: Bakıda küləkli hava şəraiti iyulun 27-dək davam edəcək

25 İyul 2017 14:12

Gürcüstanda NATO-nun təlimi keçiriləcək

25 İyul 2017 14:12

Müğənninin dəfnində "selfie" yarışması

25 İyul 2017 14:11

"Qarabağ" üçün tarixi gündür

25 İyul 2017 14:07

Şok kadrlar: 18 İŞİD terrorçusu edam olundu - VİDEO - FOTO

25 İyul 2017 14:05

Dünya çempionatlarının yeri dəqiqləşdi

25 İyul 2017 14:05

Bakıda sənədli türk filmləri festivalı keçiriləcək

25 İyul 2017 14:02

İki gün əvvəl dənizdə batan gəncin meyiti tapılıb

25 İyul 2017 13:59

"Qarabağ" tarixi uğurun astanasında - YENİLƏNİR

25 İyul 2017 13:57

Yataq fotolarını paylaşdı - FOTO

25 İyul 2017 13:57

Sevgilisinin anası ilə dəfələrlə sevişdi, sonda öldürdü - QAN DONDURAN OLAY

25 İyul 2017 13:54

Baş nazir çəhrayı köynək geyinib homoseksuallarla rəqs etdi - VİDEO

25 İyul 2017 13:53

Sevdiyi qızın anasını öldürən şəxs ifadə verib: "Rəhmətlik mənə "ya məni sev, ya da qızımı öldürəcəm" dedi"

25 İyul 2017 13:52

ABŞ-da hərbi bazada terror törətmək istəyən keçmiş çavuşa 30 il iş kəsilib

25 İyul 2017 13:52

Rusiya səfirliyi: "Azərbaycan məhkəməsinin Lapşinlə bağlı qərarını şərh etmək hüququmuz yoxdur"

25 İyul 2017 13:52

Azərbaycan vikipediyada 53-cü pilləyə yüksəldi

25 İyul 2017 13:52

Azərbaycan: Bu 19 məktəbli qız abort etdirib

25 İyul 2017 13:52

Oğuzdakı güllələnmə hadisəsi ilə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT

25 İyul 2017 13:49