İsrailin “əsas oyunçu” istəyi və Netanyahunun Azərbaycan həmləsi

İsrailin “əsas oyunçu” istəyi və Netanyahunun Azərbaycan həmləsi
13:33 24 Noyabr 2016
92 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Binyamin Netanyahu Sinqapurda Azərbaycana səfərindən xüsusi olaraq bəhs edib (21 Fevral 2017 02:52)
İsrailin nüvə stansiyası məhv ediləcək - TƏHDİD (17 Fevral 2017 13:53)
Netanyahu Yaxın Şərq nizamlanması üçün əsas şərtləri açıqlayıb (17 Fevral 2017 04:47)

ABŞ-da Donald Trampın prezident seçilməsindən sonra Vaşinqtonun İsrail siyasətinin necə olacağı məsələsi düşündürücüdür. Çünki Obama Administrasiyası dönəmində Təl-Əvivlə ciddi soyuqluq yaranmışdı. Xüsusilə Fələstinin BMT tərəfindən tanınması və İranla nüvə sazişinin imzalanması ikitərəfli münasibətlərin buzlaşmasına gətirib çıxardı. Hətta Obama və İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun söz atışması da diqqətdən qaçmadı. Bunun fonunda Amerikada Trampın gözlənilməz qələbəsi də suallar yaradır.

Publika.az-ın təhlilində də Trampın məhz Amerikanın idarə olunmasında xüsusi paya sahib yəhudi lobbisinin dəstəyi ilə qələbə qazandığı qeyd olunur.

“Dərin müharibə”də qələbənin sirri: yeni prezident devriləcəkmi? - TƏHLİL

“Trampın triumf”u, Amerika yeni prezidentini “dörd ağ atın qoşulduğu arabada” qarşılayır, Roma imperiyasında qalib sərkərdənin qarşılandığı kimi.



Bu baxımdan, “Tramp Amerikasının İsraillə buzları əridəcəkmi?” sualı önə çıxır.

Milli Məclisin deputatı Fazil Mustafa Publika.az-a açıqlamasında deyib ki, ABŞ-İsrail münasibətləri Obama dövründəkindən daha yaxşı olacaq: “Lakin bu da həqiqətdir ki, istənilən Amerika prezidenti İsraillə yaxşı münasibətlər saxlamağa məhkumdur. Çünki ABŞ-da yəhudi lobbisinin gücü böyükdür. Ola bilsin ki, müəyyən məsələlərdə hansısa anlaşılmazlıqlar olsun. Lakin bu iki ölkə strateji müttəfiqdir və ABŞ öz müttəfiqinə hər cür yardımı edir. Bu baxımdan, kardinal dəyişikliklər gözlənilmir”.

Fələstin məsələsinə gəlincə, F. Mustafa qeyd edir ki, Amerikanın buna özünəməxsus yanaşması var: “İsrail Fələstin məsələsini həll etmək istəməyəndə Amerika da ona dəstək verən qismində görünmək istəmir”.

Böyük ehtimalla, Tramp Amerikasının ayağı İsrailə düşərli olacaq. Artıq Təl-Əvivin aktiv siyasi gedişlər etməsi, xüsusilə bölgədə Türkiyə ilə münasibətlərini yaxşılaşdırması prosesi müşahidə olunur. Bir neçə gün öncə İsrail 6 illik fasilədən sonra Türkiyəyə ilk səfir təyin etdi. Bir neçə ay öncə isə “Mavi Mərmərə” hadisəsinə görə Türkiyədən üzr istəyərək, təzminat ödəməyə razılaşdı.

Hələ o vaxt bunun səbəbləri haqda yazarkən qeyd etmişdik ki; “Qərbin regionda müttəfiqi hesab olunan İsrailin Türkiyə və Rusiya ilə eyni “qədəri” paylaşması maraq doğurur. Təbii ki, Fələstinin bir çox Qərb ölkəsi tərəfindən tanınması, BMT-də qəbul edilməsi, Qəzzada demoqrafik dəyişikliklərə Avropadan sərt təpkilərin gəlməsi Təl-Əvivi qane edə bilməzdi. İsrailin “vurulmuş” Rusiyaya qucaq açmasının arxasında bu inciklik də dayanırdı. Əslində, Qərbin Fələstinin tanınmasını sürətləndirməsinin səbəbləri sırasında Təl-Əvivin "rus simpatiyası" da olmamış deyildi. Lakin İsrailin Türkiyə qarşısında geri çəkilməsi bu kontekstdə maraq doğurur. Axı, Təl-Əviv Romada Türkiyənin qalibiyyətinə deyil, “Qəzzanın xilasına” imza atmışdı. Məhz bu amil hər şeyin “üç muşketyorun” – Ankara-Təl-Əviv-Moskva – kardinal ordusuna qarşı mübarizəsindən ibarət olmadığını ortaya çıxarır.
İsrailin “Qəzzanın xilası” anlaşmasına imza atmasının arxasında enerji amili dayanır. Romada əldə olunan razılaşmada İsrail qazının Türkiyə üzərindən Avropaya çıxarılması məsələsi də öz əksini tapıb. Xəritədə marşrutu izlədikdə İsrail qazının Türkiyəyə çıxışı üçün mütləq Suriya torpaqlarından keçməsinin lazım olduğunu görmək olar. İndiki şəraitdə bu, mümkünsüz görünür. Deməli, qarşıdakı dövrdə Suriyada terrora son qoyulmalı və təbii qaz marşrutunun təhlükəsizliyi üçün sabitlik təmin olunmalıdır. Görünən odur ki, İsrail onu güclənməyə qoymayan Qəzza məsələsində qeyri-müəyyən tarixə qədər güzəştə gedərək, Avropanın qaz bazarında payçı olmaq istəyir. Digər tərəfdən, Türkiyə ilə anlaşma Qəzza problemini İsrailə qarşı kart kimi istifadə edən İranı oyundan kənarlaşdırmaq planının bir hissəsidir”.

Qərbin planlarına qarşı Türkiyə-Rusiya-İsrail birliyi – TƏHLİL



Görünür, Təl-Əviv eyni siyasəti davam etdirir və Obamanın gedişindən sonra bu daha da aktiv olacaq.

F.Mustafa qeyd edir ki, İsrail-Türkiyə münasibətlərinin yaxşı olması Azərbaycana xeyir edəcək: “Çünki bizim hər iki ölkə ilə qarşılıqlı maraqlarımız var və onlar arasındakı gərginlik bizə sərf etmir. Bu baxımdan, İsrailin Türkiyə ilə əməkdaşlığa köklənməsini alqışlamalıyıq”.

Və burada Azərbaycan faktoru aydın şəkildə görünür. Təbii ki, Türkiyə-İsrail gərginliyi Bakıya sərf etmir. İndi isə bölgədə kartlar dəyişir. Benyamin Netanyahunun bu ilin sonunda Azərbaycana rəsmi səfərə gəlməsi də bu kontekstdə diqqət çəkir. Bu səfərin ana xəttində İran amilinin dayanması da ayrıca məsələdir.

İran prezidenti Həsən Ruhaninin bu həftənin sonunda Ermənistana səfər edəcəyi isə bölgədə yeni siyasi proseslərin yarandığını deməyə əsas verir.

Siyasi ekspert Elxan Şahinoğlu bu iki səfəri belə şərh edir: “İrəvan əlindən gələn hər şeyi edəcək ki, səfər uğurlu keçsin, müxtəlif sazişlər imzalansın. İran prezidenti iki dəfə Azərbaycana rəsmi səfər edib, Ermənistanda isə hələ bir dəfə də olmayıb.Tehranda anlayırlar ki, Həsən Ruhaninin Ermənistana səfəri Azərbaycanda haqlı narazılıq doğuracaq. Məni dəfələrlə iranlı diplomatlara demişəm ki, Tehran Azərbaycanla səmimi münasibətlər qurmaq istəyirsə, Ermənistan siyasətinə göz gəzdirməlidir. Onların ənənəvi cavabı var: “Siz də İsraillə sıx əməkdaşlıq edirsiniz”. Bu fikri ortaya qoyduğum arqumentlərlə heç zaman qəbul etmədim. Yaxşı, Azərbaycan İsraillə əməkdaşlıqdan imtina etsə, İran da Ermənistanla əməkdaşlıqdan imtina edəcəkmi – sualına isə konkret cavab vermirlər. Deyirlər ki, İran bütün qonşularla, o cümlədən Ermənistanla normal münasibətlərə malik olmaq istəyir. Demək, İsrail bəhanədir. Ancaq iranlı diplomatlar hər dəfəsində bunu da deyirlər: “Azərbaycanın yeri bizim üçün başqadır, Terhan Azərbaycan və Ermənistanla müqayisədə Sizə üstünlük verir”. Bunun belə olub-olmadığına inanmamız üçün İran prezidentinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü haqqında Bakıda dediyi fikirləri İrəvanda təkrarlaması lazımdır”.

F. Mustafa isə hesab edir ki, İsrail baş nazirinin səfəri ölkələrimiz arasındakı münasibətləri daha da möhkəmləndirəcək.

“Maraqlarımız bölgədə müəyyən dərəcədə üst-üstə düşür. Hərbi sahədə, kənd təsərrüfatı və sənayedə əməkdaşlığımız inkişaf edə bilər. Bu sahələr İsraildə inkişaf edib. Hesab edirəm ki, Netanyahunun səfəri əməkdaşlığın möhkləmlənməsinə töhfə verəcək”, - deyə o bildirib.

Bütün bunların fonunda İsrailin aktiv siyasətə keçdiyi diqqət çəkir. Hesab etmək olar ki, Tramp Amerikası dönəmində Təl-Əviv bölgədə əsas oyunçu olduğunu əyani şəkildə sübut etməyə çalışacaq.

Asif

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Putin Abe ilə nəyi müzakirə etdi?

28 Aprel 2017 10:23

Azərbaycan diasporu Strasburqda Türkiyəyə dəstək aksiyası keçirib

28 Aprel 2017 10:21

Gəncədə maşın 3 piyadanı vurdu

28 Aprel 2017 10:19

Nura Suri od püskürdü: “Paxilliqdan qocalmısınız”

28 Aprel 2017 10:18

Naxçıvanda 40349 şagird tibbi müayinədən keçirilib

28 Aprel 2017 10:17

FİFA referisi “Bakı Marafonu 2017”də iştirak edəcək

28 Aprel 2017 10:17

Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını kəskin azaltdı

28 Aprel 2017 10:14

Tarixdə bu gün nələr verib?

28 Aprel 2017 10:14

Özünü Beynəlxalq Bankın qarşısında yandırmaq istədi

28 Aprel 2017 10:09

Yaponiyada vulkan püskürdü - FOTO

28 Aprel 2017 10:08

Stalinin hələ də gizli saxlanılan donuz damındakı YERALTI SIĞINACAĞI - FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:58

ABŞ-ın dövlət katibi: “Rusiyaya səfərim zamanı heç nəyi həll etmədik”

28 Aprel 2017 09:57

Azərbaycan nefti

28 Aprel 2017 09:55

Cəbhədən SON XƏBƏR

28 Aprel 2017 09:53

Sulutəpədə 50 yaşlı kişi intihar edib

28 Aprel 2017 09:52

Atəşkəs 120 dəfə pozulub

28 Aprel 2017 09:49

Tramp Cənubi Koreyadan 1 milyard dollar istədi

28 Aprel 2017 09:48

Fahriye Evcenin keçmiş nişanlısı Burak Özçiviti özündən çıxartdı - FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:48

Ermənilər atəşkəs rejimini 120 dəfə pozub

28 Aprel 2017 09:47

Cəbhədən xəbər var

28 Aprel 2017 09:44

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

28 Aprel 2017 09:42

Musiqili Teatrın may ayı üçün repertuarı açıqlanıb

28 Aprel 2017 09:42

II Nikolayın Türkiyədəki malikanəsi otel oldu – FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:38

Hacıqabul-Bəhrəmtəpə-Mincivan avtomobil yolunun bir hissəsi yenidən salınır

28 Aprel 2017 09:37

Ucarda 50 yaşlı kişi özünü qatarın altına atıb

28 Aprel 2017 09:32

Aprel döyüşlərində şəhid olan polkovnikin həyat yoldaşına

28 Aprel 2017 09:32

Neft bahalaşdı

28 Aprel 2017 09:29

VALYUTA MƏZƏNNƏLƏRİ

28 Aprel 2017 09:28

Elmar Məmmədyarov: "Qarşıdakı danışıqlarda hər şey Ermənistan rəhbərliyinin siyasi iradəsindən asılı olacaq"

28 Aprel 2017 09:27

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (28.04.2017)

28 Aprel 2017 09:27

Milli Məclisin sektor müdirini qətlə yetirən şəxsin şikayəti əsasında məhkəmə başlayıb

28 Aprel 2017 09:27

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (28.04.2017)

28 Aprel 2017 09:27

Külək beşmərtəbəli binanın damını uçurdu - XAÇMAZDA

28 Aprel 2017 09:18

Dollar sabit qaldı

28 Aprel 2017 09:15

Neft bahalaşdı

28 Aprel 2017 09:13

Azərbaycanın xarici işlər naziri Moskvada səfərdədir

28 Aprel 2017 09:12

Tanınmış müğənniyə ağır itki

28 Aprel 2017 09:02

Goranboyda mənzildən qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

28 Aprel 2017 08:57

Abşeronda maşın, Sabunçuda ev yandı

28 Aprel 2017 08:54

Trampdan “böyük münaqişə” siqnalı

28 Aprel 2017 08:53

“Şirvan Mehmanxana” səhmdarlarına hesabat verəcək

28 Aprel 2017 08:47

28 aprel işğalından 97 il keçir

28 Aprel 2017 08:43

Gözlər Moskvaya: Qarabağın taleyi HƏLL OLUNUR

28 Aprel 2017 08:38

İslamiada: VI yarış günündə 12 idman növü üzrə yarışlar keçiriləcək

28 Aprel 2017 08:32

Dərsə gedən 3 məktəbli uşaq qəza düşdü - ZABRATDA

28 Aprel 2017 08:28

Almaniyada çadraya qarşı yeni QANUN LAYİHƏSİ

28 Aprel 2017 08:18

Bakıda gənc oğlan söyüş üstündə bıçaqlandı - FOTO

28 Aprel 2017 08:08

CANLI YAYIM zamanı aparıcını ildırım vurdu - VİDEO

28 Aprel 2017 08:08

Tramp: "Ümid edirəm ki, Kim Çen In ağıllıdır"

28 Aprel 2017 08:04

Valeri Leontyev Ukraynanın "qara siyahısı"na düşüb

28 Aprel 2017 07:57