"Beyin ogurlanmasi", yaxud her uc rejissorun secdiyi Tamara Sakirova - FOTOSESSIYA

Emekdar artist Fuzuli Huseynov filmin kadrarxasi meqamlarini Milli.Az-a danisdi.

1985-ci ilde ekranlara “Beyin ogurlanmasi” adli rengli kinokomediya cixdi. Filmin ssenari muellifi Movlud Suleymanli, quruluscu rejissorlari Ceyhun Mirzeyev ve Vaqif Mustafayev, quruluscu operator Elesger Elekberov ve Resid Nagiyev, quruluscu ressam Elbey Rzaquliyev ve Rafiq Nesirov, bestekar Emin Sabitoglu, ses operatoru Esed Esedov, geyim ressami Tatyana Emirova, qrim ressami Elbrus Vahidov, mahnilarin metni Isa Ismayilzade, mahnilari ifa eden Xedice Abbasova, Cefer Behbudov ve Firengiz Rehimbeyova, baletmeysterler Refiqe Axundova ve Maqsud Memmedov, bedii rehber Eldar Quliyev, tryuklarin qurulusu Nizami Musayevindi. Cekilislerde Azerbaycan Dovlet Reqs Ansambli ve “Konul” reqs ansamblinin uzvleri istirak edibler. Rollarda Hesenaga Turabov (Esed), Seyavus Aslan (Mustafa), Haci Ismayilov (Tagi), Nesibe Zeynalova (Nesibe xala), Yasar Nuri (Israfil), Natevan Memmedova (Yasemen), Tamara Sakirova (Nigar), Samil Suleymanov (Hesen), Fuzuli Huseynov (Elxan), Firengiz Mutellimova (Telli), Vidadi Hesenov (Musa), Semender Rzayev (Hidayet), Necibe Behbudova (Bibixanim), Resmi Cebrayilov (Ehmed), Mirze Babayev (Amanoglu), Gumrah Rehimov (Brodyaqa), Arif Quliyev (Miris), Elesger Memmedoglu (Pirotexnik Elesger), Letife Eliyeva (Hesenin anasi), Sukufe Yusupova (Jurnalist), Eldeniz Zeynalov (Komissiya sedri), Muxtar Maniyev (Qonaq) ve basqa gozel aktyorlar cekilibler. Hesen obrazini Perviz Bagirov, Ehmed obrazini Rafiq Ezimov, Bibixanimi Mirvari Novruzova, Elxani Rasim Balayev, Hesenin anasini Emine Yusifqizi, Reqqaseni Necibe Huseynova, Sinoptiki Nuriyye Ehmedova seslendiribler. Filmdeki yagis, Pirotexnik Elesgerin ve operator Taginin yixilmasi, Qonagin Mustafaya sille vurmasi aktyorlarin ozlerinin de gozlenilmez teessuratina sebeb olan gercek tezahurlerdi.

Serxan Serxan ucun yazilmis ssenari taninmaz derecede nece deyisdi?

“Goresen, monqol turistleri monqol dublyonkalarini burdan niye alirlar?”

“Bu kino ki var, cox qeliz meseledi, hem qelizdi, hem de ki vacib”

“Sene ejdaha lazimdi?”

“Essi, ne tafootu var bunun ses hardan gelir, burdan esit, burdan da oyna da”

“Sekkiz min pul aliblar, oynamaqlarina bax”

“- Ay yoldas, bir az sakit olar?”
- Olar, niye olmur ki?”
“Pis oynamirlar, bir az emosiya azdi”

“Nananay nay nay nananay nay - evde usaqlar da deyir ki, atamiz ise gedib”
“- Ay kisi, istemirsen seni - ucqar bir kend sakinini uzaq Liviya sehrasinda gorsunler, tanisinlar?”
- Yox...
- Duz deyirsen, seni ele gormeseler yaxsidir”
“Ne var e, Elesger, Elesger...”

“Sen sohbetini ele”

Sexsi musahidelerimden bilirem, bu ifadeler ekranda seslenen gunden beri mekteblilerden, telebelerden tutmus bir-birine erki catan her kesin hevesle yararlandiqlari zarafat numunelerine cevrilibler. Bu da tesadufi deyil – quruluscu rejissorlari kinonun esl pesekarlari olmaqdan elave hem de her biri ozunexas terzde guclu yumor hissine malik Ceyhun Mirzeyevle Vaqif Mustafayevin ilk ve teessuf ki, yegane musterek isi, her ikisinin bedii kino rejissorlugunda debutu olan “Beyin ogurlanmasi” tammetrajli bedii filminde, ustelik, cox gozel aktyor ansambli toplanmisdi. Ve en esasi istenilen keyfiyyetli filmin zeruri ozeyi olan ustaliqla qeleme alinmis ssenarinin varligi gozlenilen ve ya gozlenilmez olmagindan asili olmayaraq onun xosbext ekran heyatini temin etmisdi. Dogrudu, proses esnasinda bu ssenari xeyli deyisildi, ancaq bu ve diger mubhem meqamlar barede bir qeder sonra.

Heyatin kinosu, yaxud kinonun heyati. “Beyin ogurlanmasi” filmini lakonik sekilde bele seciyyelendirmek olar. “Azerbaycanin kino incilerinden” layihemizde bu defeki hemsohbetimiz filmde cekilen filmin bey obrazi olan Elxan rolunun ifacisi Fuzuli Huseynovdu.

Emekdar artist, Prezident mukafatcisi Huseynov Fuzuli Ismet oglu 1962-ci il sentyabrin 9-da dunyaya gelib. M.A.Eliyev adina Azerbaycan Dovlet Incesenet Institutunun "Dram ve kino aktyoru" fakultesini bitirdikden sonra Akademik Milli Dram Teatrinin aktyor statina qebul edilib. O dovrde hele genc olan aktyor V.Semedoglunun "Yayda qartopu oyunu"nda Adil rolu ile ugurlu debut ederek teatrin sehnesinde qoyulan Azerbaycan ve dunya klassiklerinin ve muasir ediblerin muxtelif janrli eserlerinde ferqli personajlari ozgur terzde catdirmagi bacarmaqla sanballi rollar silsilesini adi ile baglayib. Teatrdaki fealiyyeti kinorejissorlarin da diqqetini ona yonelib ve bu diqqetin sayesinde “Azerbaycanfilm”in istehsali olan “Beyin ogurlanmasi, “Tehmine”, “Oluler”, “Cavid omru”, “Qisas almadan olme. Kecmisden mektublar” ve basqa filmlerde cekilib.

F.Huseynov, hemcinin Azerbaycan Televiziyasinin istehsali olan “Yad qizi”, “Kamanca”, “Ortabab amerikali qadin”, “Dede Qorqud”, “Kimdir haqli?” ve basqa teletamasalarda da yaddaqalan obrazlar yaradib. Sonralar sehheti ile bagli senetden ayri dusmek mecburiyyetinde qalmis F.Huseynov 2004-cu ilde yeniden Akademik Milli Dram Teatrina qayidib ve maraqli repertuarini zenginlesdirmekdedir.

F.Huseynov:

- 80-ci ilde Medeniyyet ve Incesenet Universitetinin dram ve kino aktyorlugu fakultesine qebul olunandan beri “Azerbaycanfilm” kinostudiyasinda cekilen filmlerin 90 faizinin bas rollarina sinaq cekilislerine devet olunmusam. Ta 84-cu ilde esgerliye gedene qeder ve sonraki illerde “Park”, “Isguzar sefer”, “Oten ilin son gecesi”, “Gumusgol efsanesi”, “Oluler” ve basqa filmlerin esas personajlarinin fotosinaq cekilislerinde istirak etsem de, nedense hec birine tesdiq olunmurdum. “Oluler”de Tofiq Tagizade meni Kefli Isgender roluna cekmek isteyirdi, ancaq nece oldusa, o rola Turkiyeden devet olunmus aktyor, hemin vaxt 60 yasina catmis Yilmaz Duru tesdiq olundu. O vaxt fikirlesirdim ki, yeqin tecrubesiz olduguma gore rejissorlar ozlerini eziyyete salmaq istemirler. Ancaq sonra basa dusdum ki, bu sinaq cekilisleri tam formal xarakter dasiyirmis. Eslinde ise bas rollara bir qayda olaraq belirli bir zumreninmi deyim, daireninmi deyim, numayendelerini cekirmisler. Ancaq yeqin ki, menim neinki kinoda, teatrda da tecrubesiz olmagimin tesiri de yox deyildi.

Hemin dovrun cox qeribe ab-havasi var idi. Kinostudiyanin direktoru cixib-getmisdi, yerine Eyvaz Borcali gelmisdi, milli qeyreti olan insanlardan biridi. Bu filmin ssenarisi Serxan Serxan ucun yazilmisdi, gitara ifasinda onun ucun xususi mahnilar da hazirlanmisdi. Rejissoru Tofiq Ismayilov olmaqla musiqili bir film olmaliydi. Hetta artiq sinaq cekilisleri de baslamisdi. Meselenin teferruatlarindan xeberim yoxdu, ancaq is ele getirdi ki, Eyvaz Borcali direktor teyin olunandan sonra bu filmi cekmek Ceyhun Mirzeyevle Vaqif Mustafayeve hevale olundu. Evvelki ssenari tamamile ferqli idi. Onu da Movlud Suleymanli yazmisdi. Esitdiyime gore, menim oynadigim obraz esas qehreman olacaqmis. Ceyhunla Vaqif ssenarini xeyli deyisdiler.

- Yox. Menim bildiyime gore onun secdiyi aktyorlardan yalniz Tamara Sakirova bu filmde cekildi. O ssenari ferqli oldugu ucun Tamara Sakirovanin da rolu ayri rol olacaqmis. Ne ise, bir gun mene dediler ki, Ceyhun Mirzeyev seninle kinostudiyada gorusmek isteyir. Hemin vaxt men tehsilimi basa vurub, esgeri xidmete cagirilmagimi gozleyirdim. Emin idim ki, kinostudiyaya bu gedisim de hec ne ile neticelenmeyecek. Sadece, vaxtim bos kecmesin deye, getdim. Ve Ceyhun Mirzeyevin nece real, bize nece yaxin insan, senetkar oldugunu gordum. Cox mehriban gorusduk. Dedi ki, Fuzuli, men seni cekecem, ancaq sinaq fotosessiyasi olmalidi. Sekillerimi cekenden sonra gulub dedim ki, Ceyhun muellim, onsuz da, tesdiq olunmayacam. Cavab verdi ki, sabah sene deyerem. Ertesi gun gorusende fotolarimi gosterib dedi ki, bir-ikisini cirmisam, yaxsi alinmamisdi, ancaq bax bu fotolara esasen, deyirem ki, seni cekecem. Dedim, ola bilmez. Dedi, yox, mutleq cekecem. Menim kino tecrubemde sozunun ustunde dayanan yegane rejissor o oldu. Ssenarini verdi ki, oxuyum. Sinaq cekilisleri olmadi, cunki filmin tehvili vaxtina lap az qalmisdi. Cekilislerin esas hissesi Samaxinin Melhem kendinde aparilirdi, bezi epizodlar ise kinostudiyanin heyetinde. Meselen, Elxanla Nigarin sohbet eledikleri yerde Haci Ismayilovun oynadigi operatorun onlari lente almasi epizodu kinostudiyanin heyetinde cekilib. Men Samaxiya cekilis qrupunun uzvlerinden bir az sonra getdim. Biz Samaxinin mehmanxasinda qaldigimiz ucun butun prosesi izleye bilirdik.

O dovrde Azerbaycanin taninan aktyorlarinin, demek olar ki, hamisi bu filme devet olunmusdu. Ne o aktyorlar neden otru devet olunduqlarini bilirdiler, ne de onlari devet edenler. Cunki ssenari tamamile dagidilib yeniden yazilmisdi, daha dogrusu, seher cekilecek epizodun ssenarisi axsam yazilirdi. Ve hec kim bilmirdi ki, ertesi gun ne cekilecek. Axirda bele bir film alindi. Biz Samaxida oldugumuz gunler uzum yigimi vaxtina tesaduf etmisdi. Sentyabr-oktyabr aylari idi. Seher saat 6-da butun Samaxinin uzerinde sesguclendiriciler vasitesile camaati yuxudan oyadib uzum yigimina sesleyirdiler. Biz de hemin vaxt film cekdiyimize gore kutlevi epizodlarda cekilmek ucun camaatin ekseriyyeti uzum yigimina getmek evezine cekilislerde istirak edirdi. Ona gore Samaxinin o vaxtki birinci katibi sikayet elemisdi, Eyvaz Borcalini Samaxiya cagirmisdi, Eyvaz muellim de bizi yigib bir az danladi, dedi, cekilisleri ele aparin ki, hec kime mane olmayasiniz. Camaatin da maragini basa dusmek olardi. Tesevvur edin ki, mobil telefonun, internetin, kabel televiziyasinin olmadigi bir dovrde Bakidan kende butun taninmis aktyorlarla birlikde kino cekilisi qrupu gelsin, ozu de bele bir sen filmin cekilislerini aparsin – tebii ki, hami isini-gucunu atib bize tamasa etmeye yigisirdi. Maraqli dovr idi. Ancaq uzum yigimi dovrune dusmeyimiz daha bir cetinlik toretmisdi – heyetde kutlevi sehne qarisiq bir epizodun cekilisinde xosagelmez hadise bas vermisdi, “partkom” heyete girerek camaati dagitmisdi, hetta nalayiq sozler isletmisdi, Arif Quliyev de bele davranisa gore ozunden cixaraq hemin “partkom”u vurmusdu, buna gore hetta Arif Quliyevin huquq-muhafize orqanlari ile problemleri de yarandi, ancaq qisa zamanda her sey yoluna qoyuldu.

- Cekildiyiniz ilk epizod hansi oldu?

- Yadimda deyil. Cunki filme dusmeyen epizodlar da var. Montajda cox sey deyisildi. Menim bir cox epizodlarim kesildi. Bezileri sirf texniki baximdan yararsiz alinmisdi, bezileri rejissorlarin baxislari ile ust-uste dusmediyine gore filme salinmadi. Meselen, Elxanla Nigarin kucede gede-gede sohbet eledikleri epizod cekilmisdi, o, montaj edilib.

Menim ucun bu filmde istirakin en ehemiyyetli terefi aktyorluq fealiyyetinin baslangicinda olan bir genc olaraq Semender Rzayev kimi senetkarla mehmanxanada bir otaqda qalmagim, birlikde corek yemeyim, Hesenaga Turabov, Nesibe Zeynalova ve basqa ustadlarla yaxin unsiyyetde olmagim idi.

- Teref-muqabillerinizle isguzar elaqe nece yarandi? Yeqin ki, esas teref-muqabiliniz olan Tamara Sakirovadan baslasaq, yaxsidi. Tanisliginizin ilk teessurati nece oldu?

- Cox maraqli aktrisadi. Bu filme qeder men onu yalniz sovet vaxti “Odlu yollarla” adli coxseriyali ozbek filminde gormusdum. Samaxiya avtobusla Semender Rzayevle birlikde yollanmisdiq. Cox maraqli yol yoldasi idi. Onun qeyri-adi istedad sahibi olmasi tekce aktyorluguna aid deyildi. Gozel musiqi duyumu ve ifa qabiliyyeti var idi – istenilen musiqi novunu pianinoda gozel calir ve hem de tekrarsiz sekilde oxuyurdu. Men onun ifasinda “Sensiz” romansini dinlemisem ve qeyri-adi teessurat qazanmisam. Bu teessurat ondan evvelki ve ondan sonraki teessuratlari hele de kolgede qoyur. Avtobusda yol gedende xahis edirdik bestekar ve xalq mahnilari oxuyurdu. Rehmetlik ehli-kef adam idi... Samaxiya catanda axsamustu mene dediler ki, asagida duzeldilmis kostyum sexine dusum ki, mene libas secsinler. Sexin qabaginda rejissor assistenti Tamarayla geldi, meni ona teqdim edib rusca dedi ki, tanis olun, bu, sizin filmdeki teref-muqabilinizdi. O da cox rahat, serbestcesine mene yaxinlasib qoluma girdi, maraqla mene baxib dedi: “Ой, какой молодой парень!..” ("Ah, nece de genc oglandir!..")

Firnini qarisdirmaq bir defeye alinmayib

- Tamamile duz deyirsiniz. Cunki hec kim evvelden bilmirdi ki, ne oynayacaq, ne kimi bir obrazi ifa edecek. Bu filmde istirak etmek menim ucun o cur boyuk senetkarlarla eyni cekilis meydancasinda islemek cehetden cox ehemiyyetli oldu, onlari musahide etmekle daha bir mekteb kecdim.

- Meselen, neleri musahide elediniz?

- Meselen, Hesenaga Turabovu, memnuniyyetle, musahide etdikce kinoda realligin ne qeder muhum cehet oldugunu derk etdim. Kinoda oldugun kimi gorunmelisen, hec neyi sisirtmemelisen. Konkret epizodun hansi planda cekilmeyinden asili olaraq aktyor bezi nuanslara diqqet yetirmelidi. Belelikle, kino ile ilk temasim bu filmle basladi ve o cekilislerde cox sey oyrendim.

- Yadima gelir ki, Yasar Nurinin firnini qarisdirmaq sehnesi cox uzun cekdi. Onu pavilyonda cekirdiler, onunla da lakin Vaqif Mustafayev ozu isleyirdi. Sehv elemiremse, azi yarim saat o firnini qarisdirmagin arzuolunan sekilde alinmasina serf olundu. Cekilisler ne qeder qeribe idise, netice ondan da qeribe, gozlenilmez oldu. Vaqif Mustafayev menim yanimda bir nece defe deyib ki, o cekilen epizodlardan film alinacagi, ozu de indiye qeder sevileceyi hec aglina gelmirmis.

- Filmdeki “Brodyaqa”nin “Avara” filmine 43 defe baxdigi kimi bu film de defelerle baxilir.

- (gulerek) Eledi. Yeri gelmisken, “Brodyaqa”ni oynayan Gumrah Rehimov ozu de hind filmlerini cox xoslayirdi.

- Filmi ilk defe gorende teessuratiniz nece oldu?

- Film tehvil verilen vaxt men esgerlikde idim. Ezamiyyete buraxilib Bakiya gelende telebe yoldaslarimla gorusdum, dediler ki, “Azerbaycan” kinoteatrinda “Beyin ogurlanmasi” gedir. Ele esger paltarinda apardilar meni kinoteatra, qapida da dediler ki, bu oglan hemin filmde cekilib, indi esgeri xidmetdedi... Biletsiz kecirdiler meni iceri. Men hec vaxt oz isimden razi qalmiram. Tebii ki, film baximlidi, yumor hissi gucludu, baxdiqca lezzet eleyir. Ancaq oz rollarimin hec birinden razi qalmiram, hesab edirem ki, neticeden on qat daha yaxsi canlandira bilerdim, hemcinin bu fimdeki rolumu da.