Bir vaxtlar gənclərin müəyyən yaşa çatdıqdan sonra ailə qurması həyatın təbii hadisə sayılırdı. İndi isə bu yanaşma tədricən dəyişir. Gənclər evliliyə daha çox düşünərək qərar verir. Təhsil, karyera, maddi müstəqillik, mənzil problemi, şəxsi azadlıq və uyğun həyat yoldaşı tapmaq kimi məsələlər nikah yaşının yüksəlməsinə təsir edir.

Metbuat.az xəbər verir ki, Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatlarına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında ölkədə 19 224 nikah qeydə alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə isə bu rəqəm 24 815 olub. Yəni bir il ərzində qeydə alınan nikahların sayı təxminən 22,5 faiz azalıb. Eyni dövrdə boşanmaların sayı da 10 350-dən 9 776-ya düşüb.

Bu rəqəmlər göstərir ki, ailə qurmaq məsələsində ciddi dəyişiklik var. Bəs gənclər niyə əvvəlki nəsillər kimi tələsmirlər?

“Əvvəlcə ev, sonra toy” düşüncəsi

Evliliyin gecikməsində maddi vəziyyət mühüm rol oynayır. Gənc iş həyatına başlayır, amma ilk illərdə gəliri çox vaxt arzuladığı həyat üçün kifayət etmir. Mənzil, kirayə haqqı, toy xərcləri, gündəlik yaşayış və gələcəkdə uşağın məsuliyyəti gənci daha ehtiyatlı qərar verməyə vadar edir.

Əvvəllər ailə qurduqdan sonra ev və digər ehtiyacları tədricən həll etmək daha normal qəbul edilirdi. Bu gün isə gözləntilər yüksəlib. Bir çox gənc nikahdan əvvəl sabit işə, müəyyən gəlirə və mümkün qədər ayrıca yaşayış yerinə sahib olmaq istəyir.

Burada bir başqa məqam da var. Gənc yalnız toy gününü düşünmür. O, toyun başa çatmasından sonrakı həyatı da hesablayır. “Sabah harada yaşayacağıq?”, “Kirayəni necə ödəyəcəyik?”, “Uşaq dünyaya gəlsə, xərcləri necə qarşılayacağıq?” kimi suallar evlilik qərarının gecikməsinə səbəbə olur.

Karyera ailədən əvvəl gəlir

Ali təhsil alan gənclərin sayı artdıqca ailə qurmaq üçün gözləmə müddəti də uzanır. Universitet, magistratura, xaricdə təhsil, peşəkar inkişaf və iş təcrübəsi gəncin həyatının mühüm hissəsini əhatə edir.

Xüsusilə qadınların təhsil və əmək bazarında daha fəal iştirakı ailə modelinə təsir edir. Bir çox qadın əvvəlcə peşə sahibi olmaq, öz gəlirini qazanmaq və iqtisadi baxımdan müstəqil olmaq istəyir.

Bu, ailəyə marağın azalması anlamına gəlmir. Sadəcə evlilik artıq həyatın yeganə əsas məqsədi kimi qəbul edilmir. İnsanlar əvvəlcə özlərini müəyyən sahələrdə reallaşdırmaq, daha sonra ailə qurmaq istəyirlər.

“Uyğun insanı tapmaq” daha çətin görünür

Müasir gənclərin qarşısında əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha çox seçim var. Bu, bir tərəfdən üstünlükdür. Digər tərəfdən isə qərar verməyi çətinləşdirir.

İnsan qarşı tərəfdən yalnız xarici görünüş və ya ailə qurmaq istəyini gözləmir. Təhsil, dünyagörüşü, xarakter, karyera planları, maddi münasibət, ailələrlə münasibət və gələcək planlar da nəzərə alınır.

Nəticədə “vaxtım çatdı, evlənməliyəm” yanaşması zəifləyir. Gənc özünə daha çox sual verir: “Bu insanla uzun illər birlikdə yaşaya bilərəmmi?”, “Düşüncələrimiz uyğun gəlirmi?”, “Çətinlik yarananda bir-birimizi dəstəkləyə biləcəyikmi?”

Bu sualların çoxalması nikah qərarını gecikdirir.

Boşanma qorxusu da təsir edir

Evliliyin gecikməsinin psixoloji tərəfi də var. Ətrafında uğursuz ailə münasibətləri görən gənc təbii olaraq nikaha daha ehtiyatla yanaşır.

Daimi mübahisələr, xəyanət, maddi problemlər və boşanma nümunələri “mənim ailəm də belə olsa necə?” qorxusu yaradır. Bu halda gənc evlilikdən qaçmır. Əksinə, səhv seçim etməkdən çəkinir.

Bu səbəbdən bəzi gənclər üçün gec evlənmək ümumiyyətlə evlənməməkdən daha məntiqli görünür. Onlar ailə qurmağı yox, uğursuz ailə qurmağı risk kimi qəbul edirlər.

Sosial şəbəkələr gözləntiləri yüksəldir

Sosial şəbəkələr də münasibətlərə baxışı dəyişib. İnsanlar hər gün ideal evlər, bahalı toylar, romantik səyahətlər və “mükəmməl ailə” görüntüləri ilə qarşılaşırlar.

Bu görüntülər real həyatla müqayisə aparmağa səbəb olur. Gənc öz münasibətini başqalarının sosial şəbəkədə göstərdiyi həyatla müqayisə edir. Nəticədə münasibətlərdən gözləntilər yüksəlir.

Amma sosial şəbəkədə görünən həyatın çox vaxt seçilmiş və ideallaşdırılmış görüntü olduğunu unutmaq lazımdır. Real ailə həyatında isə maddi çətinliklər, yorğunluq, fikir ayrılığı və gündəlik məsuliyyətlər də var.

Şəxsi azadlıq məsələsi

Əvvəlki dövrlərdə ailə qurmaq bəzən sosial gözləntinin nəticəsi idi. İndi isə fərdi seçim daha çox ön plana çıxır.

Gənc səyahət etmək, yeni şəhərdə yaşamaq, karyera qurmaq, dostları ilə vaxt keçirmək və öz həyatını müəyyən müddət sərbəst şəkildə formalaşdırmaq istəyir. Evlilik isə bu planların bir qisminin dəyişməsinə səbəb olur. Ona görə də bəzi insanlar üçün nikah “vaxtı çatanda edilməli olan addım” yox, həyatın hazırkı planlarına uyğun gələndə atılacaq qərardır.

Ailə təzyiqi əvvəlki qədər təsirli deyil

Azərbaycanda ailə və qohumların evliliklə bağlı gözləntiləri hələ də güclüdür. “Nə vaxt evlənirsən?”, “Bəs toy nə vaxtdır?” kimi suallar gənclərin gündəlik həyatında tez-tez səslənir.

Lakin yeni nəsil bu təzyiqə əvvəlki kimi tabe olmur. Təhsil səviyyəsinin yüksəlməsi, iqtisadi müstəqillik və sosial əlaqələrin genişlənməsi gəncə öz qərarını daha sərbəst vermək imkanı yaradır.

Beləliklə, evlilik üçün yalnız yaş meyarı kifayət etmir. Gənc özünü həm maddi, həm də emosional baxımdan hazır hiss etmək istəyir.

Bəlkə də müasir dövrdə nikah yaşının yüksəlməsinin əsas səbəblərindən biri məhz budur. Gənclər sadəcə ailə qurmaq istəmir. Onlar daha hazırlıqlı, daha düşünülmüş və daha davamlı ailə qurmaq istəyirlər.