Qarşınızdakı insanın sizə doğru danışıb-danışmadığını müəyyənləşdirmək bəzən heç də asan olmur. İnsanların çoxu yalanı gözlərin qaçırılması, əllərlə oynamaq və digər bədən dili əlamətləri ilə əlaqələndirir. Lakin psixoloqlar bu əlamətlərin heç də həmişə etibarlı olmadığını bildirirlər.

Metbuat.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, yalanı müəyyənləşdirmək üçün insanın hərəkətlərindən daha çox, danışdığı hekayəyə və əlavə suallara necə cavab verdiyinə diqqət yetirmək lazımdır.

Portsmut Universitetinin psixoloqu Şeron Lealın sözlərinə görə, yalan danışmaq beynə əlavə yük yaradır. Yalan danışan şəxs həm əvvəl dediklərini yadda saxlamalı, həm də yeni cavablarının əvvəlki sözləri ilə ziddiyyət təşkil etməməsinə çalışmalıdır.

“Bunu təsdiqləyə biləcək biri varmı?”

Şəxsin danışdığı hadisənin başqası tərəfindən təsdiqlənib-təsdiqlənə bilməyəcəyini soruşmaq faydalı üsullardan biri hesab olunur.

Məsələn, həmin vaxt yanında kimin olduğunu və hadisəni təsdiqləyə biləcək hər hansı sübutun olub-olmadığını soruşmaq olar. Araşdırmalara görə, həqiqəti danışan insanlar hekayələrini təsdiqləyə biləcək məlumatları daha rahat paylaşırlar.

Eyni hadisəni yenidən danışmasını istəyin

Mütəxəssislərin tövsiyə etdiyi digər üsul şəxsdən baş verənləri bir daha danışmasını istəməkdir.

Həqiqəti danışan insan hadisəni təkrar xatırlayarkən yeni detalları əlavə edə bilər. Yalan danışan şəxs isə əvvəlcədən qurduğu hekayədən kənara çıxmamağa və dediklərini dəyişməməyə çalışacaq.

“İndi də hadisəni tərsinə danış”

Bu üsul qarşı tərəfin yaddaşını və hekayəsinin ardıcıllığını yoxlamağa kömək edir.

Hadisələri baş verdiyi ardıcıllığın əksinə danışmaq həqiqəti söyləyən insan üçün nisbətən asan olur. Yalan danışan şəxsdə isə əlavə düşünmə yükü səhv etmək və ziddiyyətli cavablar vermək ehtimalını artıra bilər.

Gözlənilməz suallar verin

Əvvəlcədən hazırlanmış hekayəni yoxlamağın başqa yolu gözlənilməz detallarla bağlı suallar verməkdir.

Məsələn, hadisənin baş verdiyi otağın necə göründüyünü, şəxsin harada oturduğunu və həmin vaxt orada başqa kimin olduğunu soruşmaq olar. Belə suallar qarşı tərəfin əvvəlcədən hazırladığı cavabdan kənara çıxmasına səbəb ola bilər.

Əks fikri müdafiə etməsini istəyin

Psixoloqların araşdırdığı maraqlı üsullardan biri də “şeytanın vəkili” yanaşmasıdır.

Bu zaman şəxsdən əvvəl öz fikrini müdafiə etməsi, daha sonra isə həmin fikrin əksini əsaslandırması istənilir. Araşdırmalara görə, həqiqi fikrini ifadə edən insanlar öz mövqelərini müdafiə edərkən daha sərbəst və inamlı danışa bilirlər.

Yalan bəzən deyilənlərdə yox, gizlədilənlərdə olur

Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanın bəzi məlumatları bilərəkdən deməməsi də yanıltıcı davranışın əlaməti ola bilər.

Məsələn, bir şəxs axşam dostunun evində olduğunu deyə bilər. Ancaq həmin evdən qısa müddətə başqa yerə getdiyini gizlətməsi mümkündür. Buna görə də cavabların qeyri-müəyyən olub-olmamasına və əlavə suallar zamanı hekayədə dəyişiklik yaranıb-yaranmamasına diqqət etmək vacibdir.

Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu üsulların heç biri insanın yalan danışdığını təkbaşına qəti şəkildə sübut etmir. Əsas diqqət hekayənin detallarına, cavabların ardıcıllığına və əlavə suallar qarşısında yaranan ziddiyyətlərə yönəldilməlidir.