Dövlət idarəçiliyində rəqəmsallaşma artıq gələcəyin deyil, bu günün prosesidir. Elektron xidmətlərin genişlənməsi, dövlət informasiya sistemlərinin bir-biri ilə inteqrasiyası və süni intellekt əsaslı texnologiyaların tətbiqi vətəndaşla dövlət arasındakı münasibətlərin də tədricən dəyişməsinə səbəb olur. Əsas sual isə budur: bu proses məmur-vətəndaş münasibətlərinə necə təsir edəcək?
Metbuat.az bildirir ki, ənənəvi modeldə vətəndaş hər hansı sənəd və ya xidmət üçün dövlət qurumuna müraciət etməli, növbə gözləməli, müxtəlif sənədlər toplamalı və bir neçə mərhələdən keçməli olurdu. Rəqəmsal idarəçilik bu yanaşmanı dəyişir. Xidmətlərin elektronlaşdırılması nəticəsində bir sıra prosedurlar vətəndaşın evdən çıxmadan həyata keçirə biləcəyi prosesə çevrilir.
Bu baxımdan gələcəyin əsas prinsiplərindən biri belə görünür: vətəndaş dövlət qurumunun qapısını döymək əvəzinə, dövlət xidməti vətəndaşın qarşısına çıxmalıdır.
Rəqəmsallaşmanın digər mühüm üstünlüyü şəffaflığın artmasıdır. Elektron sistemlərdə müraciətin hansı mərhələdə olduğu, hansı əməkdaş tərəfindən icra edildiyi və prosesin nə qədər vaxt apardığı daha asan izlənə bilər. Bu isə subyektiv qərarların və bürokratik əngəllərin azalmasına şərait yaradacaq.
Eyni zamanda, rəqəmsal idarəçilik məmurun rolunu da dəyişir. Məmur tədricən sənəd qəbul edən və məlumat verən şəxsdən daha çox qərarvermə, nəzarət və mürəkkəb məsələlərin həlli ilə məşğul olan mütəxəssisə çevriləcək. Sadə və təkrarlanan əməliyyatların texnologiyaya həvalə edilməsi dövlət qulluqçusunun vaxtını daha vacib məsələlərə yönəltməsinə imkan verəcək.
Lakin bu prosesin yalnız üstünlüklərdən ibarət olduğunu düşünmək doğru olmaz. Rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsi ilə şəxsi məlumatların qorunması, kibertəhlükəsizlik və informasiya sistemlərinin etibarlılığı daha böyük əhəmiyyət qazanacaq. Vətəndaşın məlumatlarının təhlükəsiz saxlanılması dövlət idarəçiliyinə olan etimadın əsas şərtlərindən birinə çevriləcək.
Digər məsələ isə rəqəmsal imkanlardan istifadə edə bilməyən vətəndaşların kənarda qalmamasıdır. Yaşlı insanlar, texnologiyadan az istifadə edən şəxslər və internetə çıxış imkanları məhdud olan vətəndaşlar üçün alternativ xidmət kanalları saxlanılmalıdır.
Bütün bunlar göstərir ki, rəqəmsallaşma sadəcə dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması demək deyil. Bu, dövlət-vətəndaş münasibətlərinin mahiyyətinin dəyişməsi prosesidir. Gələcəyin dövlət idarəçiliyində əsas meyar məmurun vətəndaşı nə qədər tez qəbul etməsi deyil, vətəndaşın dövlət xidmətini nə qədər rahat, şəffaf və təhlükəsiz əldə etməsi olacaq.
Əgər bu keçid düzgün qurularsa, rəqəmsal dövlət daha az bürokratiya, daha sürətli xidmət və vətəndaş üçün daha əlçatan idarəçilik modeli formalaşdıra bilər.
