A–
Bakı, 2 fevral, AZƏRTAC
Son günlərdə bəzi kütləvi informasiya vasitələrində banan meyvələrində qeyri-adi qırmızı ləkələrə rast gəlinməsi meyvələrin daxilinə yeridilmiş qan kimi qələmə verilir. Bu isə insanlar arasında narahatlığa səbəb olub.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a daxil olan məlumata görə, Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidmətinin müfəttişləri tərəfindən idxal olunan banan meyvələrinə karantin baxışı keçirilərkən bu tip meyvələrə rast gəlinməyib. Dövlət Xidməti tərəfindən kənd təsərrüfatı məhsullarının topdan və pərakəndə satış məntəqələrində fitosanitar monitorinqlər həyata keçirilib və bitki mənşəli xəstəliklərlə yoluxma ehtimalı olan banan meyvələrindən laboratoriya analizləri məqsədilə nümunələr götürülüb.
Məsələ ilə bağlı Dövlət Xidmətinin “üzərində qan ləkəsi olması ehtimal edilən banan meyvələrinin Xidmətə təqdim edilməsi” barədə açıqlamasından sonra quruma vətəndaşlar tərəfindən də ekspertiza üçün bir neçə banan nümunələri təqdim olunub.
Dövlət Xidmətinin Respublika Bitkilərin Karantin Ekspertiza Mərkəzində banan nümunələrinin müvafiq ekspertizaları keçirilib, götürülmüş nümunələrdən yalnız pərakəndə satış məntəqələrində uzun müddət əlverişsiz şəraitdə saxlanılan banan meyvələrində və vətəndaşlar tərəfindən təqdim edilmiş iki nümunədə qanabənzər ləkələr aşkarlanıb.
Müvafiq ekspertizalar nəticəsində banan meyvələri daxilində müşahidə edilən qanabənzər ləkələrin bakterial mənşəli olduğu, “bananın qan xəstəliyi” bakteriyası (Pseudomonas celebensis Gaumann, 1929) tərəfindən törədildiyi, lakin bitki mənşəli bu xəstəliklə bağlı çoxsaylı xarici elmi ədəbiyyatlar təhlil edilməsi nəticəsində xəstəliyin insana və digər bitkilərə keçmədiyi, insan orqanizmi və respublikanın bitki örtüyü üçün təhlükəli olmadığı müəyyən edilib. Xəstəliyə nadir hallarda rast gəlinir.
Bakteriya ilk dəfə 1920-ci illərdə İndoneziyanin Sulavesi, keçmiş Celebes bölgəsində cır banan üzərində aşkarlanıb. Bakteriyalar əsasən məhsul düzgün saxlanılmadıqda xaricdə heç bir əlamət görünmədən, bir neçə həftə ərzində sirayətlənmiş meyvə daxilində inkişaf edə bilir. Bu səbəbdən də yetişməmiş halda yığılan və idxal edilən banan meyvələrində aşkar olunmur. Xəstəlik torpaq, yağış suları və tozlandırıcı həşərat vasitəsilə yayılır. Yalnız banan bitkisi üzərində müşahidə olunur və digər bitkilər üçün fitosanitar risk daşımır. Banan meyvələri satış məntəqələrində əlverişsiz şəraitdə saxlanıldıqda xəstəlik inkişaf edərək, meyvələrin xarab olmasına səbəb olur.
Eyni zamanda, Dövlət Xidmətinin Respublika Toksikologiya və Keyfiyyətə Nəzarət Mərkəzində götürülmüş nümunələr ətraflı təhlil edilib, aparılan analizlər nəticəsində banan nümunələrində pestisidlər, nitrat və nitritlər, ağır metallar və mikotoksinlər aşkar edilməyib.
Bu xəstəlik insan orqanizmi və respublikanın bitki örtüyü üçün təhlükəli deyil.
Vətəndaşlara satış məntəqələrində əlverişsiz şəraitdə uzun müddət saxlanılan banan və digər meyvə-tərəvəzləri almamaları tövsiyə olunur.
Qeyd etmək lazımdır ki, 2016-cı ilin yanvar ayı ərzində Dövlət Fitosanitar Nəzarət Xidməti tərəfindən üzərində karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlər aşkar edilmiş və keyfiyyət göstəriciləri standartlara uyğun olmayan 10517 kiloqram meyvə-tərəvəz məhsulu dövriyyədən çıxarılaraq məhv olunub. Məhv edilmiş meyvələrin 101,5 kiloqramını banan meyvələri təşkil edir.
