Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...

Çılpaq gəzən insanlar: Rəngli lüt bədənlər, sümük bəzəklər, dəri geyənlər...
17:03 10 Oktyabr 2016
79 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün hələ də ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olan bəzi qəbilələr çılpaq gəzməklə adətlərini qoruyurlar. Bizsə onlara dəhşətlə baxırıq. Amma unutmayaq ki, özümüz də əvvəllər belə geyinmişik.

Publika.az-ın “Ditdili”si məhz o zamanlara “uçaraq” əcdadlarımızın qədim geyimlərinə və onların necə bu günə gəlib çıxmasına nəzər yetirdi.

İnsan nasıl giyinmeye başladı?

Beləliklə, “Ditdili” layihəsində bu dəfə insanların geyimlərinin necə dəyişməsinə nəzər yetirəcəyik.

Hamımız çılpaq doğulsaq da, ictimaiyyət arasında bədənimizi örtmə ehtiyacı hiss edirik. Bunun səbəbləri var: Soyuq iqlimlərdə geyimlər bizi donmaqdan, yayın qızmarın da isə istidən qoruyur.

Antropoloqlar geyimin tarixi müxtəlif üsullarla təyin etməyə çalışır. 2011-ci ildə bitlər üzərinə edilən bir araşdırma geyimlərin mənşəyinin 170 min il əvvələ söykəndiyini ortaya qoyub.

Tüksüz insanlar

O zamanlar insanın atası Homo sapienslər (Ağıllı insan) Afrikada ortaya çıxıb. Bədənlərində çox tük olmadığından mütəxəssislər tüksüzlüyü kompensasiya etmək üçün onların geyim geyməyə başladığını düşünürlər.

İndiki vaxtda hələ də ovçuluq və yığıcılıq edən Sudandakı Nuer kimi bəzi qəbilə üzvlərinin az geyinməsi, geyimin qorunma məqsədli olmadığını, utanma hissindən irəli gəldiyini demək olar.

Cənubi Amerikadakı Fuegian qəbiləsi kimi digər ovçu-yığıcı birliklərin da bəzi zamanlar sadə geyimlər geydiyini, amma çılpaq da gəzdiyini göstərən tarixi məlumatlar var. Buna görə, ilk insanların yalnız üşüdükləri vaxt geyindiklərini söyləmək olar.

Afrika xaricindəki bölgələrdə isə geyimin soyuğa qarşı qorunmaq üçün zəruri ehtiyac olduğunu anlamaq çətin deyil. Başqa bir insan növü olan Neandertallar isə daha çox soyuq iqlim yaşadığı üçün geyinmə ehtiyacı olduğu aydındır.

Neandertal dərisi

Neandertallar Avropada müasir insandan əvvəl yaşayıb. Hər iki növün də Homo heidelbergensis adı verilən eyni ortaq atadan ortaya çıxdığı güman edilir. Mütəxəssislər neandertalların yaşadıqları yerlərə baxaraq qışda bədənlərinin 70-80 faizinin örtülmüş olduğunu yəqin ki, arxalarına sadə bir heyvan dərisi aldıqları təxmin edirlər.

Müasir insanlar isə bir neçə parçanı birləşdirərək daha kompleks geyimlər tikirdi. Bədəni daha isti saxlayan heyvan dəriləri üçün xəzli heyvanları ovladıqları güman olunur. Bu gün Eskimoslar belə heyvanların dərisindən çox geniş istifadə edirlər.

Modern insanın texnologiya avantajı

Bəzi Antropoloqlar müasir insanın soyuq iqlimlərdə yaşamağa öyrəşmək yerinə, daha uyğun geyimlər tikərək oralara uyğunlaşdığını söyləyir.

Neandertallar daha qısa quruluşlu bədənləriylə Avropanın soyuq iqliminə müasir insandan daha yaxşı adaptasiya olub. Müasir insanlar tarixlərinin bir qismini tropik Afrikada yaşayanda Neandertallar Avropaya çox daha əvvəl gəliblər. Lakin onların soyuğa daha yaxşı uyğunlaşması həm də çöküşlərinə səbəb olub.

30 min il əvvəl dünya get-gedə soyuduğunda zəif bədənləriylə soyuğa qarşı çox daha həssas olan müasir insanlar, bunun qarşısını almaq üçün əlavə texnoloji yeniliklər inkişaf etdirmək məcburiyyətində qalıblar. Müxtəlif kəsici alətlər və iynəylə daha kompleks geyimlər yaradıblar.

Sümük alətlər

Araşdırmalar müasir insanın Neandertallardan bəzi şeylər öyrəndiyini göstərir. Belə ki, 40 min ilə 60 min il əvvəl daş yerinə sümükdən alətləri ilk istifadə edən onlar idi.

Neandertallar yox olduqdan sonra bənzər alətləri Homo sapienslər istifadə etməyə başlayıb. Bu ötürmə, birbaşa qarşılaşma şəklində deyil, müasir insanın Neandertalların sümük alətlərinə rast gəlməsi şəklində olduğu qənaətindəyik.

Geyim ictimai xüsusiyyət qazanır

30 min il əvvəl Daş dövrü geyimləri daha çox inkişaf edib. Gürcüstanda Dzudzuana mağarasında o dövrə aid boyalı kətan lifləri tapılıb. Geyimlər həmçinin bəzəmə və simvolik məqsədlə istifadə edilirdi. Əslində bədənə boyalarla naxışlar etmək geyimlərdən çox daha əvvəl başlayıb.

Neandertalların 200 min il əvvəl bədənlərini qırmızı torpaq boyasıyla boyadığını göstərən məlumatlar var. Bu boya habelə heyvan pusquları rəngləməkdə, mağaralara həkk olunan şəkillərdə və məzarların bəzədilməsində istifadə edilirdi.

Mütəxəssislərin fikrincə, soyuqlaşma dövrü gəldikdə insanlar boya və bəzəkləri geyimlərin üzərindən vururdular. Bu da geyimin təkcə soyuqdan qorunmaq üçün deyil, həm də fərqlənmək üçün istifadə edildiyini göstərir.

Geyimlər şəxsiyyətin, mədəniyyətin və ictimai normaların bir hissəsidir. Bizi digər canlı növlərindən ayıran xüsusiyyətdir. Həmçinin, geyim müəyyən ictimai və ya siyasi qrupa aid olduğumuzu göstərərək bizi bir-birimizdən ayırır.

Mənbə: BBC Earth

Dilrubə Vaqifzadə

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Messi 300-ü keçdi

20 Sentyabr 2017 11:39

Poker Messini yubileyə qovuşdurdu

20 Sentyabr 2017 11:37

Neyron şəbəkəsi Alsqeymer xəstəliyini müəyyən etməyi öyrənib

20 Sentyabr 2017 11:35

Alimlər kompüter təlimi üçün kvant kompüterlərindən istifadəni təklif ediblər

20 Sentyabr 2017 11:35

Şeyxin qudası Hacı Qalibin oğlu həbsdə qaldı

20 Sentyabr 2017 11:34

Səudiyyə Ərəbistanından

20 Sentyabr 2017 11:34

İlham Əliyev bu gün BMT-də çıxış edəcək

20 Sentyabr 2017 11:33

Sabiq deputatın həbsdəki oğlu barədə QƏRAR VERİLDİ

20 Sentyabr 2017 11:33

Qalib Salahzadənin oğlunun apellyasiya şikayəti təmin edilməyib

20 Sentyabr 2017 11:32

Bakı Ali Neft Məktəbində “Neftçilər günü” keçirilib

20 Sentyabr 2017 11:32

Şəbnəm Tovuzlu kökəlib

20 Sentyabr 2017 11:31

Azərbaycandan islam ölkələrinə ÇAĞIRIŞ: "Ermənistanla əməkdaşlığı məhdudlaşdırın"

20 Sentyabr 2017 11:29

Azərbaycanda son 14 ildə BELƏ İSTİ OLMAYIB: yaxın 3 gündə...

20 Sentyabr 2017 11:28

Futbolçu Nicat Muxtarov 3 saylı İstintaq Təcridxanasına köçürülüb

20 Sentyabr 2017 11:27

Azərbaycanın XİN başçısı: "Regionun inkişaf perspektivləri ciddi şəkildə risk altına düşüb"

20 Sentyabr 2017 11:27

Oğrular polis bölməsini soydular

20 Sentyabr 2017 11:23

"Kapital Bank" yeni layihəsini təqdim edib

20 Sentyabr 2017 11:22

"Şahdəniz"dən indiyədək hasil olunan qazın həcmi

20 Sentyabr 2017 11:22

Qarabağ kanalında qadın meyiti tapılıb

20 Sentyabr 2017 11:17

UEFA "Qarabağ" - "Roma" matçı ilə bağlı statistik məlumatları açıqlayıb

20 Sentyabr 2017 11:17

Dmitri Nazarovdan 90 dəqiqə

20 Sentyabr 2017 11:17

İlham Əliyev bu gün BMT Baş Assambleyasında çıxış edəcək

20 Sentyabr 2017 11:16

İsti hava şəraiti neçə gün davam edəcək?

20 Sentyabr 2017 11:14

İŞİD üçün döyüşən azərbaycanlılara 23 illik CƏZA TƏLƏBİ

20 Sentyabr 2017 11:13

Yaşlı kişi yanaraq öldü

20 Sentyabr 2017 11:12

Yevlaxda kanaldan meyti tapıldı

20 Sentyabr 2017 11:09

Prezidentdən SOS: “Həyatım üçün təhlükə var”

20 Sentyabr 2017 11:08

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan Qarabağ məsələsində İslam Ümmətinin davamlı həmrəyliyinə güvənir"

20 Sentyabr 2017 11:07

Prokuror İŞİD-in tərkibində döyüşməkdə təqsirləndirilən azərbaycanlılara cəza istəyib

20 Sentyabr 2017 11:07

Ayaz Mütəllibovun keçmiş mətbuat katibinin məhkəməsində icra başçısı ifadə verəcək

20 Sentyabr 2017 11:07

Bel ağrıları və disk yırtıqlarının 1 iynə ilə müalicəsi

20 Sentyabr 2017 11:04

Meksikada zəlzələ: Ölü sayı 226 nəfərə çatdı

20 Sentyabr 2017 11:04

Elza Seyidcahana "ağır itki"

20 Sentyabr 2017 11:02

Həftəsinə 40 min manat qazanan məşhur aktrisa BAHALIQDAN ŞİKAYƏTLƏNDİ - FOTO

20 Sentyabr 2017 10:58

Mərkəzi Bankın qərarı nəyə hesablanıb?

20 Sentyabr 2017 10:58

Ziya oynadı, "Den Boş" qələbə qazandı

20 Sentyabr 2017 10:57

Uşağın qızdırmasını aşağı salan üsullar

20 Sentyabr 2017 10:55

TƏHLÜKƏ: Bakıya "quyu qazan" quyular - ARAŞDIRMA

20 Sentyabr 2017 10:54

Putinin İspaniya torpaqlarının bölünməsində əli var - İDDİA

20 Sentyabr 2017 10:53

Mübariz Qurbanlının Masallıda nəzərdə tutulan qəbulunun vaxtı dəyişdirilib

20 Sentyabr 2017 10:52

Bakıda təsiredici marketinqə həsr ediləcək tədbir keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 10:52

Timsah uşağı diri-diri yedi

20 Sentyabr 2017 10:50

İcra başçısı dələduzluq işinə görə məhkəməyə gətiriləcək

20 Sentyabr 2017 10:44

Bu gün neftçilərin peşə bayramıdır

20 Sentyabr 2017 10:44

Türkiyəli alimin 10 gün əvvəlki PROQNOZU GERÇƏK OLDU - Dəhşətli ZƏLZƏLƏ

20 Sentyabr 2017 10:43

“Nikoil Bank” yeni kredit aksiyasına başlayıb

20 Sentyabr 2017 10:42

Azərbaycan: Hamilə qadın yol qəzasında öldü

20 Sentyabr 2017 10:40

"Şeyxin oğlu iki rükət namazı güclə qılır" - Hacı Qalib

20 Sentyabr 2017 10:39

Regional İnkişaf İctimai Birliyi regionlarda könüllülük proqramına start verir

20 Sentyabr 2017 10:37

Neftimiz bahalaşmaqda davam edir

20 Sentyabr 2017 10:37