İŞİD-lə "savaş" və “Sykes-Picot” razılaşmasının ƏSL HƏDƏFİ

İŞİD-lə "savaş" və “Sykes-Picot” razılaşmasının ƏSL HƏDƏFİ
14:03 24 Oktyabr 2016
30 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

İraqın Mosul əməliyyatının arxasında dayanan əsl məqsədin məhz bölgədəki enerji ehtiyatlarının olduğuna dair fikirlər son günlər müxtəlif analitiklər tərəfindən dilə gətirilir.

Publika.az xəbər verir ki, Türkiyənin “Star” qəzetinə açıqlamasında Beynəlxalq Enerji İqtisadiyyatı Birliyinin başçısı professor Gürkan Kumbaroğlu Mosulun neft və təbii qaz dənizi üzərində sanki bir ada olduğunu bildirib.

Avropaya 25, Türkiyəyə 200 il

Yeni peyk görüntüləri, geoloji xəritələr və beynəlxalq hesabatlarda yer alan nəhəng neft və təbii qaz ehtiyatlarına diqqət çəkən Gürkan Kumbaroğlu bildirir ki, Mosuldakı qaz ehtiyatları Avropanın qaz təlabatının ödənilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

O, Yaxın Şərqdə beş il əvvəl İŞİD adlanan bir təşkilatın törədiyini və bir neçə min silahlının bir neçə ay ərzində İraq və Suriyanın yarısını ələ keçirdiyini xatırladıb: “Sonra isə “onlarla döyüşən” PKK-nın Suriya qolu olan PYD ölkənin üçdə birini qəsb etdi. İndi isə İraqda Mosulun İŞİD-dən azad edilərək ən az dörd hissəyə bölünməsi gündəmdədir. Bunun arxasındakı səbəb nədir? Əsas məsələ Mosul və ətrafındakı enerji ehtiyatlarını Qərbə çatdıracaq və Suriyanın şimalından keçəcək dəhlizə kimin hakim olmasıdır. Türkiyənin illik təbii qaz istehlakı təxminən 50, Avropanın qaz istehlakı isə təxminən 400 milyard kubmetrdir. Mosulda qaz ehtiyatları Türkiyənin təxminən 200, Avropanın isə 25 illik tələbatını ödəyə bilər. Bütün sahə, yüzlərlə il kifayət edər. Bölgədəki döyüş tamamilə Mosul və Kərkükdəki enerji ehtiyatları ilə bağlıdır. Suriyanın şimalında böyük ehtiyatlar yoxdur. Ancaq Suriya torpaqları Yaxın Şərq və Aralıq dənizindəki yeni enerji ehtiyatlarının Qərbə çatdırılması üçün strateji əhmiyyət daşıyır”.

Şərqi Aralıq dənizi qaynayır

Aralıq dənizində Misirin tək bir yatağında 800 milyard, İsrailin isə iki yatağında 800 milyard kubmetr təbii qaz tapıldığını deyən Kumbaroğlu Şərqi Aralıq dənizidə neft və təbii qazın qaynadığını bildirib. O, bildirir ki, bu ehtiyatların TANAP (Trans-Anadolu təbii qaz kəməri) üzərindən Avropaya çatdırılması 2-2.5 milyard dollar, Yunanıstan üzərindən çatdırılması isə bundan üç-dörd dəfə daha çox vəsait tələb edir.

“Bu ehtiyatların Kipr, ya da Suriya sahillərindən keçməsi gündəmdədir. Bölgədə çox böyük enerji ehtiyatları var. Şərqi Aralıq dənizində neft və təbii qaz qaynayır”, - professor deyib.

“Aralıq dənizi müharibəsi”

Daha əvvəl isə Türkiyənin “Yeni Şafak” nəşrinin yazarı Kamal Öztürk Suriyadakı hadisələri “Suriya vətəndaş müharibəsi” deyil, “Aralıq dənizi müharibəsi” kimi xarakterizə etmişdi.

O, Yaxın Şərqdəki qarşıdurmaların əsl səbəbinin Aralıq dənizindəki kəşf edilməmiş təbii qaz ehtiyatı yataqları olduğunu bildirib.

Kamal Öztürk onlarla ölkənin döyüş gəmiləri və təyyarələrinin toplandığı Şərqi Aralıq dənizində 3,5 trilyon kubmetr kəşf edilməmiş təbii qaz ehtiyatının olduğunu qeyd edib: “Bu barədə ABŞ-ın Geoloji Araşdırma Təşkilatı 2013-cü ildə dərc etdiyi hesabatında bildirib. Bu, bölgədəki ölkələrin taleyini, Yaxın Şərqdə tarazlıqları dəyişdirəcək qədər böyük qaz ehtiyatıdır. Bu kəşf Şərqi Aralıq dənizində həmçinin neftin də ola biləcəyini göstərir. Dünya bu bölgənin neft və qazına möhtacdır. Birinci Dünya Müharibəsin sonra Osmanlı torpaqlarını parçalayanlar (“Sykes-Picot” razılaşması) bizə elə bir bölgəni buraxıblar ki, hər yerdən neft və təbii qaz fontan vurarkən, bizdə dərman üçün bir barel neft çıxmır. Şərqi Aralıq dənizində çıxarılacaq qazdan bir çox ölkə zəngin olacaq, amma bizə və Şimali Kiprə (rəsmi olaraq tanınmadığı üçün) bir qəpik düşmür. Bu, necə zalım bir coğrafi bölünmədir?”

Onun sözlərinə görə, Suriya vətəndaş müharibəsində məsələ heç də İŞİD, “Ən-Nüsra” Cəbhəsi, yaxid da şiə-sünni qarşıdurması deyil: “Məsələ neft və qazın çıxarılmasında pay sahibi olması, enerji ehtiyatlarının daşınması üçün yeni boru xətlərinin çəkilməsi, təsislərin qurulması və bütün bunları həyata keçirəcək şirkətlərin hansı ölkərin olmasına qərar verilməsidir”.

Qeyd edək ki, İraqın Mosul şəhərinin İŞİD terror təşkilatından azad edilməsinə Qərbin göstərdiyi marağın əslində buradakı zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarından qaynaqlandığını bir neçə gün əvvəl Türkiyənin “Yeni Şafak” nəşrində Arzu Kurum də yazıb.

Dörd trilyonluq neft müharibəsi: II Əbdülhəmiddən qalan savaşın PƏRDƏARXASI - VİDEO

İraqın Mosul şəhərinin İŞİD terror təşkilatından azad edilməsinə Qərbin göstərdiyi maraq əslində buradakı zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarından qaynaqlanır.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dodaq uçuqları əslində bu səbəbdən yaranırmış

26 Sentyabr 2017 08:03

Azərbaycanlı opera müğənnisi Cənubi Koreyada konsert verəcək

26 Sentyabr 2017 07:52

Çempionlar Liqasında II tur həyəcanı

26 Sentyabr 2017 07:44

Gerçək olduğuna inanmayacağınız əfsanəvi FOTOLAR

26 Sentyabr 2017 07:38

Bakıda minik maşını ilə yük avtomobili toqquşub

26 Sentyabr 2017 07:32

Bu gün Çempionlar Liqasında II tura start veriləcək

26 Sentyabr 2017 07:12

Elmə məlum olmayan heyvan tapıldı - FOTOLAR

26 Sentyabr 2017 06:58

Rusiya qırıcıları İdlibdə yaraqlıların obyektlərinə on zərbə endirib

26 Sentyabr 2017 06:57

Sabirabadda ər arvadını bıçaqladı

26 Sentyabr 2017 06:54

Karyerasını bitirmiş qapıçının adı "Bavariya"nın ÇL üçün iştirak ərizəsinə daxil edib

26 Sentyabr 2017 06:37

ABŞ Senatının ofis binasında 181 nümayişçi saxlanılıb

26 Sentyabr 2017 06:17

Ulduzlar Hollivuddan qaçır - SƏBƏB?

26 Sentyabr 2017 06:03

Turist avtobusu yük maşınına çırpıldı - 6 ölü, 20 yaralı

26 Sentyabr 2017 05:59

"Ganjlik Mall"ın qarşısında mübahisə bıçaqlanma ilə nəticələnib

26 Sentyabr 2017 05:42

Daş dövrünə aid silahlar, qadınların bəzək əşyaları - FOTO

26 Sentyabr 2017 05:08

Evo Morales Donald Trampı bəşəriyyət üçün təhlükə adlandırıb

26 Sentyabr 2017 05:02

Cəlilabadda gənc ana intihar etdi

26 Sentyabr 2017 04:54

Elmlər Akademiyası metrostansiyasının önündə gənc oğlanı maşın vurub

26 Sentyabr 2017 04:42

Dünyanın ən bahalı brendləri - REYTİNQ

26 Sentyabr 2017 04:13

İngiltərə Premyer Liqasının yeni rekordçusu

26 Sentyabr 2017 04:09

BMT TŞ Myanmadakı vəziyyəti müzakirə edəcək

26 Sentyabr 2017 04:07

Papua-Yeni Qvineya sahillərində güclü zəlzələ olub

26 Sentyabr 2017 03:32

Xızıda partlayış baş vermiş hərbi hissənin ətrafında 260 ədəd partlamamış sursat tapılıb

26 Sentyabr 2017 03:27

Yevlaxda 37 yaşlı kişi bıçaqlandı

26 Sentyabr 2017 03:03

Şimali Karolinada insanlar "Mariya" qasırğasına görə köçürülür

26 Sentyabr 2017 03:02

Çin “WhatsApp”ı blokladı

26 Sentyabr 2017 02:54

Azərbaycanda FACİƏ: 6 yaşlı uşaq poliklinikada öldü - VİDEO

26 Sentyabr 2017 02:28

Şimali Koreyanın Londondakı səfirliyi şübhəli əşya səbəbindən mühasirəyə alınıb

26 Sentyabr 2017 02:27

İraq Kürdüstanında müstəqilliklə bağlı referendum başa çatıb

26 Sentyabr 2017 02:12

AÇ-2017, 4-cü gün: NƏTİCƏLƏR və TƏQVİM

26 Sentyabr 2017 02:03

"Eurovision"un sonuncu qalibinə yeni ürək köçürüləcək

26 Sentyabr 2017 01:52

Dünyanın 10 ən yaxşı muzeyi -

26 Sentyabr 2017 01:50

Səbinə Əzimova Avropa çempionu oldu

26 Sentyabr 2017 01:43

Rusiyanın "VİM-Avia" şirkəti vəsait çatışmazlığından çarter reyslərini dayandırıb

26 Sentyabr 2017 01:32

"Ginnesin rekordu"na düşmək istəyən ər xəsətxanaya düşdü, arvad öldü

26 Sentyabr 2017 01:24

Gədəbəydə 25 yaşlı oğlan bıçaqlandı

26 Sentyabr 2017 01:19

Çili mediası: Çempionlar Liqasında şəhəri olmayan komanda...

26 Sentyabr 2017 01:18

Sabiq baş nazir Nəvaz Şərif Londondan Pakistana qayıdıb

26 Sentyabr 2017 01:05

İspaniya yığmasının sabiq futbolçusu Xabi Alonso məşqçi olacaq

26 Sentyabr 2017 01:02

Ailəni bitirən rekord həvəsi - Arvad öldü, ər isə...

26 Sentyabr 2017 00:53

Ekvadorda avtobus qəzası -

26 Sentyabr 2017 00:45

Çində "WhatsApp" messenceri bağlanıb

26 Sentyabr 2017 00:42

Türkiyədə terrorçular mikroavtobusu atəşə tutub -

26 Sentyabr 2017 00:37

Türkiyədə mikroavtobus atəşə tutuldu: 3 ölü, 6 yaralı

26 Sentyabr 2017 00:33

"Qarabağ"la oyun öncəsi İtaliyada son məşq -

26 Sentyabr 2017 00:20

Cəlilabadda mağazaya ildırım düşdü

26 Sentyabr 2017 00:18

Azərbaycan sənədli filmi London Parlamentində nümayiş etdiriləcək

26 Sentyabr 2017 00:12

Astroloji proqnoz - 26 sentyabr

26 Sentyabr 2017 00:08

Mexikoda 40-dan çox insan dağıntılar altında qalıb

26 Sentyabr 2017 00:02

Türkiyədə bir həftə ərzində 40 terrorçu zərərsizləşdirilib

26 Sentyabr 2017 00:02