Asif Nərimanlı
Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı İcmasının rəhbəri Bayram Səfərov 9
ildir ki, tutduğu postu Tural Gəncəliyevə təhvil verdi. Bu
dəyişikliyin qarşıda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlara
hesablandığı şübhəsizdir.
Bakı danışıqlarda ehtimal olunan gözləntilərə qarşı irəli
sürməyi planlaşdırdığı kartı indidən hazırlayır: İcmada
rəhbər dəyişikliyini məhz bu kontekstdə oxumaq olar.
Ermənistanda Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra danışıqların
yenilənməsi üçün növbədənkənar parlament seçkilərinin bitməsinə
qədər vaxt verildi. Artıq seçki başa çatıb, Paşinyan öz hakimiyyət
sütunlarını bir-bir inşa edir və böyük ehtimalla gələn ilin ilk
ayından etibarən danışıqlarda aktivlik başlayacaq. Milanda bir
araya gələn Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşündə də
bununla bağlı razılıq əldə olundu. Mümkündür ki, XİN rəhbərlərinin
danışıqları Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşünün təşkil
edilməsi ilə nəticələnəcək və gözləntilərə görə, münaqişənin həlli
istiqamətində ciddi irəliləyişlər ola bilər. Bunun əksi az ehtimal
olunandır, çünki...
- Paşinyan seçkini keçirmək və daxili problemini həll edərək,
masaya gəlməklə bağlı vaxt istəmişdi;
- Azərbaycan Ermənistanın yeni rəhbərliyinə seçkini keçirmək üçün
vaxt tanıdı, Düşənbədə baş tutan görüş və təmas xəttində sakitliyin
bərpa olunması ilə bağlı razılıq da buna hesablanmışdı;
Bu razılıq ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərinin həyata keçirdiyi
təmaslar nəticəsində əldə olundu, xüsusilə Rusiya prosesə liderlik
etdi. ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə
müşaviri Con Boltonun İrəvan səfərində “Paşinyanın komandası
seçkidə qalib gələrsə, Qarabağ münaqişəsinin həllində ciddi
irəliləyişlərin olacağına inanırıq” sözləri də bu kontekstdə diqqət
çəkir.
Təbii ki, Rusiya və ABŞ-ın münaqişə üzərində Azərbaycan və
Ermənistanda, ümumilikdə regionda həyata keçirmək istədikləri öz
planları var, bu ayrı məsələ, lakin ümumi prosesdə bütün yolların
konkret nəticələrə apardığı müşahidə olunur və burada əsas məqam
Ermənistanın danışıqlar masasına hansı şərtlərlə gələcəyidir.
Nikol Paşinyan siyasi Olimpə yüksələn kimi “Dağlıq Qarabağ
danışıqlarda tərəf kimi iştirak etməlidir” şərtini irəli sürdü.
Danışıqların ruhuna zidd olan bu şərtin əslində Paşinyanın daxili
proseslərdə istifadə etdiyi kart olduğu məlum idi, lakin mümkündür
ki, İrəvan prosesi uzatmaq və “daha qazanclı” çıxmaq üçün bu şərti
masaya gətirəcək. Paşinyanın Azərbaycanın işğal edilmiş
torpaqlarında yaradılan qondarma rejimi dəyişdirmək istəyinin
arxasında əsas rəqib kimi gördüyü “Qarabağ klanı”nı sıradan
çıxarmaq istəyi olduğu kimi, şərtini irəli sürmək üçün masaya öz
adamları ilə birgə gəlmək planı da var.
Bakı bunu anlayır və buna qarşı həm diplomatik, həm də hərbi sahədə
ciddi hazırlıq aparır:
- Hərbi seçim son variantdır və rəsmi Bakı bu seçimi daim gündəmdə
saxlayır. Ermənistan da, həmsədr dövlətlər də prosesin uzanmasının
bununla nəticələnəcəyini bilirlər. Lakin məsələ ondadır ki,
Ermənistan masaya gələrək qəbul olunmayan şərtlər irəli sürə və
bununla həm danışıqları uzada, həm də özünü “sülhün tərəfdarı” kimi
göstərərək, hərbi seçimin qarşısını almağa cəhd edəcək. Bakı
diplomatik hazırlığı məhz bu istiqamətdə aparır.
- Ermənistanın “Qarabağ tərəf olsun” şərtinə qarşı Azərbaycan son
anda Qarabağın azərbaycanlı və erməni icmalarının iştirakını masaya
sürə bilər. Bişkek protokolunda da Azərbaycan və Ermənistan
münaqişə tərəfləri kimi, icmalar isə iştirakçı olaraq göstərilir,
yəni bu, birbaşa sənədlərə əsaslanır. Bu addım Ermənistanın
danışıqları uzatmaq üçün irəli sürəcəyi bəhanələri sıradan
çıxaracaq.
Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı İcmasında rəhbər dəyişikliyi və bu
posta Tural Gəncəliyevin seçilməsi təsadüfi deyil. 1980-ci il
təvəllüdlü T. Gəncəliyev Bakı Dövlət Universitetində hüquq
fakültəsini bitirib, Ombudsman Aparatında və XİN-də çalışıb.
2014-cü ildə Azərbaycanın Çexiyadakı səfirliyində birinci katib
işləyib. Onun tərcümeyi-halı həm hüquq, həm də diplomatiya
sahəsindən anlayışının olduğunu göstərir və bu, Gəncəliyevin
Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri kimi danışıqlarda mümkün
iştirakına imkan verir. Hər halda rəsmi Bakı Qarabağ danışıqlarının
növbəti mərhələsi üçün ilk addımı daxildə atdı.
Publika.az
