Babək nə vaxt öldürülüb? - O, saraya niyə bəzək-düzəkli filin üstündə gətirildi?

Babək nə vaxt öldürülüb? - O, saraya niyə bəzək-düzəkli filin üstündə gətirildi?
18:47 13 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az publika.az-a istinadən bildirir ki, Babəkin ölümü ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr var. İstər elm adamlarımız, istərsə də həvəskar tarixçilər bu məsələyə fərqli baxışlar sərgiləyirlər. Ancaq əslində necədir? Bütün bu qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirmək üçün tanınmış araşdırmaçı yazar Ceyhun Bayramlının "Babək nə vaxt öldürülüb?" yazısını tədim edirik.

Tarixi mənbələrin məlumatlarına istinadən söyləməliyik ki, Afşin Hidr ibn Kavusun razılığı ilə 837-ci il sentyabrın 15-i (hicri tarixlə 222-ci il şəvval ayının 11-i), Təbərinin yazdığına görə, aylı bir gecədə səhərə kimi Bəzz qalasının xarabalıqlarını, hələ də yanan evlərin tüstüsünü, həlak olanların cəsədlərini seyr edən Babək miladi tarixlə 838-ci il yanvar ayının 4-də (hicri tarixlə 223-cü il səfər ayının 3-nə keçən gecə) xilafətin o zamankı paytaxtı Samirə şəhərinə gətirilib və bir-iki gün Afşinin əl-Mətirədəki sarayında saxlanılıb (72, səh.338, 407-408). Xəlifənin sarayına aparılmazdan öncə, hələ Babək paytaxta yeni gətirilərkən əvvəlcə Abbasi dövlətinin baş qazısı, daha sonra isə xəlifə Mötəsim özü dözməyərək atını minib və tanınmaz biçimdə Babəki görmək üçün yola çıxıb. Babəkin üzünü gördükdən sonra xəlifə öz sarayına qayıdıb və Babəkin öz hüzuruna gətirilməsini gözləməyə başlayıb. Ertəsi gün bəzək-düzəkli bir filin üstündə oturdulmuş halda Babək Afşinin sarayından xəlifə Mötəsimin hüzuruna gətirilib, xəlifənin ona verdiyi müxtəlif suallara heç bir cavab verməyib susduğuna görə o, qəzəblənmiş xəlifənin zindanına atılmışdır. Mənbələr dəqiqliklə bildirir ki, Babək miladi tarixlə 838-ci il martın 14-cü günündə (hicri tarixi ilə 223-cü il rəbbi-ül-sani ayının 14-də) Samirə şəhərində edam edilmişdir. Hər halda hicri təqvimi ilə göstərilən tarixləri tutuşdurduğumuz və diqqətlə miladi tarixinə çevirdiyimiz zaman biz də bu nəticəyə gəlirik.

Mənbə məlumatları bizə bu fikri təlqin edir ki, Babək əl-Hürrəmi əsir alınıb Samirə şəhərinə gətirilənədək xəlifə Mötəsim-billahın onu öldürmək fikri var idisə də, böyük tərddüdlərlə müşayiət olunurdu. Qızıl möhürlü aman məktubu, Babəkin xüsusi bir təmtəraqla Samirəyə gətirilməsi (hər halda, Mötəsim onu bədnam etmək istəsəydi, Babəki bu sayaq təmtəraqla gətirtməz, alçaldılmış və bədnam edilmiş bir halda gətirilməsini əmr edərdi), Mötəsimin bu əsnada Afşinə Babəki əfv edib xilafət ordusuna qoşun sərkərdəsi təyin etmək istədiyini söyləməsi və bu kimi digər məqamlar Babəkin öldürülməklə cəzalandırılması kimi bir planın olmadığını təxmin etməyə əsas verir.

Ortaya maraqlı və indiyədək tarixçilərin cavabını verə bilmədikləri suallar çıxır: Babəkin iki ay on gün xəlifənin zindanında saxlanmasının səbəbi nə idi və xəlifə Babəki öldürtməkdə niyə tələsmirdi? Əgər Babək kafir birisi olmaqla islama qarşı çıxış etmişdisə, niyə Samirəyə gətirildikdən sonra dərhal edam edilməyib? Xəlifənin zindanında saxlanıldığı bu 2 ay 10 gün ərzində Babəklə hansı söhbətlər olub? Onun yanına kimlər gəlib-gedib? Xəlifə ondan nələri öyrənmək istəyirdi? Bu sualların cavablarını tapa bilmək üçün rəsmi tarixə, mənbə məlumatlarına müraciət etmək faydasızdır. Bu sualların cavabı, zənnimcə, dəmir məntiq və güclü intuisiyanın köməyilə, məxsusi tədqiqat aparılması yolu ilə üzə çıxarıla bilər. Hələlik bu haqda yalnız onu söyləmək mümkündür ki, Babək zindanda olduğu müddətdə məhz Abbasi sarayının ondan umduqlarını və istədiklərini vermədiyinə görə qəzəbdən ağlını itirən xəlifənin əmrinə əsasən edam kürsüsünə çıxarılmışdır.

P.S. Eyni tale, eyni aqibət Babəkdən sonra Həllac Mənsurun, Sührəverdinin, Nəiminin, Nəsiminin də qismətinə yazılacaqdı. Nadanlarsa özlərini didib-dağıtmalarına rəğmən, bu insanların sahib olduqları batini bilikləri əldə edə bilməyəcəkdi ki, bilməyəcəkdi...

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Klassik musiqimizdə XƏZAN...

20 Sentyabr 2017 18:48

Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinin nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdədir

20 Sentyabr 2017 18:47

200 manatlıq əsginaslar dövriyyəyə buraxılarsa... - RƏY

20 Sentyabr 2017 18:43

Qarın bölgəsindəki artıq yağlara SON

20 Sentyabr 2017 18:43

80 yaşlı kişi qəza törətdi: 3 nəfər yaralandı

20 Sentyabr 2017 18:40

Xaçmazda meşə yanğını başlayıb

20 Sentyabr 2017 18:39

Ekoloji qanunvericiliyi pozanlar 45 min manat məbləğində cərimələnib

20 Sentyabr 2017 18:37

Azərbaycan Prezidenti Malta dövlət başçısını təbrik edib

20 Sentyabr 2017 18:37

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun elan etdiyi qrant müsabiqəsinin qalibləri müəyyənləşdi

20 Sentyabr 2017 18:35

Tələbələr üçün ən rahat və asan iş imkanları - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 18:33

Azərbaycan Prezidenti Meksika xalqına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 18:32

"Azərbaycanda bütün fundamental azadlıq tam təmin edilir" - İlham Əliyev

20 Sentyabr 2017 18:29

CEV-in vitse-prezidenti: “Cümə günü Bakıda anşlaq gözləyirik"

20 Sentyabr 2017 18:27

Emin Mehdiyev: “Yalnız qələbə haqda düşünməliyik"

20 Sentyabr 2017 18:27

Çempionlar Liqasının finalı bu şəhərdə keçiriləcək - SON QƏRAR

20 Sentyabr 2017 18:23

SON DƏQİQƏ: Xaçmaz meşələri yanır

20 Sentyabr 2017 18:21

"Neftçi" qələbə ilə başladı

20 Sentyabr 2017 18:19

Murad Bozla Aslı Enverin romantik rəqsi – VİDEO

20 Sentyabr 2017 18:18

Afaq Aslan bu dəfə “Yataqxana”da: “Seksual...” - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 18:18

Ermənistan 25 ildən çoxdur ki, Azərbaycan ərazilərinin 20 faizini işğal altında saxlayır

20 Sentyabr 2017 18:18

UEFA Supek Kuboku İstanbulda keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 18:14

Rusiya referendumla bağlı səssizliyini pozdu

20 Sentyabr 2017 18:14

Prezident İlham Əliyev: "Ermənistan danışıqlardan yayınır"

20 Sentyabr 2017 18:12

İlham Əliyev Malta Prezidentini təbrik edib

20 Sentyabr 2017 18:10

Xaçmazda meşədə yanğın başladı

20 Sentyabr 2017 18:08

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin binası qarşısında tələbələr etirazını bildiriblər

20 Sentyabr 2017 18:07

Mərkəzi Bank sabaha olan məzənnəni

20 Sentyabr 2017 18:07

Prezident BMT tribunasından Ermənistanı işğalçı adlandırdı

20 Sentyabr 2017 18:04

2019-cu ildə UEFA Super Kuboku uğrunda oyun İstanbul şəhərində keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 18:02

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 18:02

Rusiya və Azərbaycan hərbi dənizçilərinin işçi görüşü olub

20 Sentyabr 2017 17:59

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verdi

20 Sentyabr 2017 17:58

İlham Əliyev BMT-də Zəhranın qətlindən danışdı - CANLI YAYIM

20 Sentyabr 2017 17:58

“Soyqırımı abidəsi”nə baş əyən azərbaycanlı nazirdən etiraz yaradacaq YENİ ADDIM: Lütfi Zadəyə... - FOTO

20 Sentyabr 2017 17:58

Bakı metrosunda 9 yeni stansiya tikiləcək

20 Sentyabr 2017 17:58

Azərbaycanda daha 21 İKT layihəsinə dövlət qrantı ayrılıb

20 Sentyabr 2017 17:57

Emin Mahmudov: "Bizə qələbə qazanmaq lazımdır”

20 Sentyabr 2017 17:57

Samir Abasov "Voyvodina"nın düşərgəsində

20 Sentyabr 2017 17:57

“İŞİD”in əlindən alınan 2 azərbaycanlı uşaq Bağdatda kimsəsiz qalıb - VİDEO

20 Sentyabr 2017 17:54

"AÇG"-nin dərin hissələrindən qaz hasilatına 2019-cu ildə başlanacaq

20 Sentyabr 2017 17:52

Prezident İlham Əliyev Meksikanın dövlət başçısına başsağlığı verib

20 Sentyabr 2017 17:52

Əli Ömərov YAP-dan istefa verdi

20 Sentyabr 2017 17:49

Metbuat.az-ın işıqlandırdığı problem həllini tapdı

20 Sentyabr 2017 17:49

“Onların dəstəyi olmasaydı...” - Kiyevdə yeni Maydanı kimlər TƏŞKİL EDİR?

20 Sentyabr 2017 17:48

London Brüsselə "Brexit"ə görə 20 mlrd. avro ödəməyə razıdır

20 Sentyabr 2017 17:47

Azəri-Çıraq-Günəşliyə neçə milyard dollar yatırılacaq? - RƏSMİ RƏQƏM

20 Sentyabr 2017 17:44

Bir neçə sənətçimiz işdən çıxaraq ölkəni TƏRK ETDİ

20 Sentyabr 2017 17:43

“Bank Standard”ın kreditorları Prezidentə və Birinci vitse-prezidentə müraciət edib

20 Sentyabr 2017 17:42

“Ümid” yatağındakı 10 saylı quyuda yüksək hasilat bərpa edilib

20 Sentyabr 2017 17:42

Köynəklərinizi bu üsulla ütüləyin

20 Sentyabr 2017 17:39