Sonadək xoşgümanlıq etməliyik

Sonadək xoşgümanlıq etməliyik
08:42 25 Oktyabr 2016
35 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bәdgümanlıq cәmiyyәtdә bir-birinә inam hissini mәhv edib qәlblәri kәdәrlәndirdiyindәn, müqәddәs şәriәtdә onun әksinә olaraq "xoşgüman" adlı әks-tәsirә malik bir xüsusiyyәt vardır. Hәyatın bütün mәrhәlәlәrindә ondan istifadә olunmalıdır, yәni möminlәrin әmәllәrini hәmişә xeyrә yozub, son hәddә qәdәr yaxşılığa doğru fikirlәşmәk lazımdır. Hәzrәt Әli (ә) buyurur: "Qardaşının әmәllәrini bütün bәhanә yolları üzünә bağlanana kimi yaxşılığa yoz. Yaxşılığa doğru yozmağa imkan olan surәtdә onların dediyi hәr bir sözә qarşı bәdgüman olma".

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, Әllamә Mәclisi bu cümlәni belә şәrh edir: "Hәdisi buyurmaqda Hәzrәt Әmirәlmöminin Әlinin (ә) mәqsәdi bu olmuşdur ki, din qardaşın söhbәt edәrkәn onun danışığı yaxşılığa doğru zәif, pisliyә doğru güclü ehtimal olsa belә, bacardıqca yaxşılığa doğru yozmaq lazımdır. Әlindә kәsәrli dәlil olmayana qәdәr onun barәsindә axtarış aparmağa haqqın yoxdur. Ola bilsin ki, güman әsassızdır. Bu zaman tәcәssüs (araşdırma) etmәk dә qadağandır".
Hәmin hәdis üsuli-fiqh (fiqhin әsasları) elmindә xoşgümanlığın meyarına dәlalәt edәn dәlillәrdәn biridir, yәni әgәr iki nәfәr şәxs bir-biri ilә müqavilә bağlayırsa, bir-biri haqda xoşgüman olmalıdırlar. Әgәr onların müqavilәsi xoşgümanlıq üzәrindә bağlanmazsa, bu bünövrәni ictimai mәsәlәlәr, ticarәt vә s. bağlanmış müqavilәlәrlә әlaqәdar etibarsız hesab edәrlәrsә, daha heç bir alış-veriş vә müqavilә etibarlı olmayıb, cari işlәrdә laxlayar, cәmiyyәtin әsası dağılar. İnsanlarda bir çox ictimai, iqtisadi әmәliyyatların nә dәrәcәdә düzgün aparılması barәdә şübhәlәr yaranar. Odur ki, İslam dinindә din qardaşının işinә xoşgüman olmaq göstәriş verilmişdir, çünki bәdgümanlıqla mübarizә yollarının әn әsası - xoşgümanlıqdır. Bunun vasitәsilә bәdgümanlığın qarşısı asanlıqla alınır.
Bәdgümanlıq insanın özündәn әlavә cәmiyyәti dә pozğunlaşdırır. Bәdgüman olan birisi sәhv düşüncә vә şayiәdәn başqa bir şey olmayan öz gümanını başqa adamlara da yoluxduraraq tәdriclә qәti bir fikir kimi xalq arasında yayır. Ondan: "niyә vә hansı dәlilә әsasәn müsәlman qardaşa qarşı bәdgüman olub, abır-hәya pәrdәsini yırtaraq, şәxsiyyәtini lәkәlәyirsәn?" - deyә soruşduqda cavab verir: "Mәn filan şәxsdәn eşitdim, filan şәxsdәn soruşmuşam, mәn dә başqasından eşitmişәm" vә s. Belә mәlum olur ki, bu gümanın әsası boş imiş.
Bәdgümanlıq insan xislәtinin çirkin vә iyrәnc bir xüsusiyyәti olduğu kimi, onun әksi olan xoşgümanlıq möminin gözәl sifәt vә әxlaqi keyfiyyәtlәrindәn sayılır. İslam әxlaqı bizi başqalarına qarşı xoşgüman olmağa tәşviq edib ruhun sağlam qalmasına bu şәrtlә zәmanәt verir vә ictimai hәyatı bu bünövrә üzәrindә möhkәmlәtmәyi tövsiyә edir."Qurani-Kәrim"dә bu barәdә belә buyurulur:
"Nә üçün onu eşidәndә (sizdәn olan) mömin kişi vә qadınlar bir-birlәri barәsindә yaxşı gümanda olmadılar vә "bu, aşkar bir böhtandır" demәdilәr?!" ("Nur"-12)
Hәmin ayә münafiqlәr Peyğәmbәrin (s) zövcәsinә böhtan atarkәn nazil oldu. Allah Təala bu ayәni müsәlmanlar haqda şayiәlәrә uyduqlarına görә nazil etmişdir. Ayәdә buyurulur ki, onlar bәdgüman olmağın yerinә gәrәk müsәlman kişi vә qadınlara qarşı xoşgüman olub, şayiә yayanları mәhkum edәydilәr. Bununla da şayiә yayanlara imkan vermәyib, müsәlmanların namusunu qorumuş olardılar.
"Misbahüş-şәriә" adlı kitabda belә yazılmışdır: "Xoşgümanlıq müsәlmanın iman vә ruhunun sağlamlığından irәli gәlir. İnsanın hәr bir şeyә nikbinlik vә fәzilәtlә baxması ruhun paklığının nişanәlәrindәndir".Peyğәmbәr (s) buyurur: "Öz din qardaşınıza qarşı xoşgüman olun ki, bununla mәnәvi saflığa yetişәsiniz".

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Meksikada zəlzələ: Ölənlərin sayı 273 nəfərə çatdı

22 Sentyabr 2017 04:38

Naxçıvanın tanınmış tərcüməçisi Beynəlxalq medala layiq görülüb

22 Sentyabr 2017 04:32

Kim Çen In: “Trampın düşməncəsinə çıxışı ona baha başa gələcək”

22 Sentyabr 2017 04:07

NATO baş katibi Lavrovla görüşdü

22 Sentyabr 2017 03:34

DƏHŞƏT: Hamilə həyat yoldaşını bətnindəki körpə ilə birlikdə öldürdü - FOTO/VİDEO

22 Sentyabr 2017 03:28

Dünyanın ən varlı qadını öldü

22 Sentyabr 2017 03:24

Rumıniya təbii fəlakətin fəsadlarının aradan qaldırılmasına 8 mln. avro ayırıb

22 Sentyabr 2017 03:07

Rusiya qırıcıları Suriyada terrorçuların 96 mindən çox obyektini məhv edib

22 Sentyabr 2017 02:57

Meksikadakı zəlzələ 273 can aldı

22 Sentyabr 2017 02:44

Mərkəzi Bank hərrac keçirəcək

22 Sentyabr 2017 02:28

İstanbulda özəl təyyarə qəzaya uğrayıb

22 Sentyabr 2017 02:15

Dominikanda “Mariya” qasırğası qurbanlarının sayı 15 nəfər çatıb

22 Sentyabr 2017 02:02

Samir oynadı, darmadağın gördü

22 Sentyabr 2017 01:57

Rusiya XİN: Suriyada MDB-dən təqribən 10 min yaraqlı döyüşüb

22 Sentyabr 2017 01:52

Tramp KXDR-ə qarşı əlavə sanksiyalar planlaşdırır

22 Sentyabr 2017 01:46

Tillersondan xəbərdarlıq -

22 Sentyabr 2017 01:24

Tramp: “Ərdoğan mənim dostumdur”

22 Sentyabr 2017 01:14

Hacıqabulda məsciddən oğurluq edən şəxs saxlanıldı

22 Sentyabr 2017 01:08

"Atletiko" rəsmən açıqladı -

22 Sentyabr 2017 01:02

Masturbasiya haqqında bilmədiyiniz 7 HƏQİQƏT

22 Sentyabr 2017 00:53

Yəməndə vəba epidemiyasına yoluxanların sayı 700 minə çatıb

22 Sentyabr 2017 00:44

Məşhur aktrisa restorana ELƏ GEYİMDƏ GƏLDİ Kİ... - FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 00:38

Xızıda 794 ədəd partlamamış hərbi sursat tapıldı

22 Sentyabr 2017 00:29

Azərbaycanda sürücü olmağın şərtləri xeyli çətinləşdi

22 Sentyabr 2017 00:23

Rahoy Kataloniyaya referendumla bağlı xəbərdarlıq etdi -

22 Sentyabr 2017 00:20

İstanbulda təyyarə yandı: 4 yaralı

22 Sentyabr 2017 00:19

Astroloji proqnoz - 22 sentyabr

22 Sentyabr 2017 00:13

Məsciddən nasos və mikrofon oğurlayan şəxs tutuldu

22 Sentyabr 2017 00:09

İstanbulun Atatürk hava limanında təyyarə qəzaya uğrayıb

22 Sentyabr 2017 00:02

Bu gündən etibarən Məhərrəm ayı başlayır

22 Sentyabr 2017 00:02

Tehran nüvə silahı əldə etmək niyyətində deyil -

22 Sentyabr 2017 00:01

ABŞ Şimali Koreyaya qarşı yeni maliyyə sanksiyaları tətbiq edib

21 Sentyabr 2017 23:52

"Lotu Qulinin adamları" şou-biznesi çökdürmək istəyirmişlər

21 Sentyabr 2017 23:48

Türkiyə, İran və İraq birgə bəyanat qəbul etdi -

21 Sentyabr 2017 23:45

İnternetin yeni fenomeni 18 milyon baxış topladı - FOTO/VİDEO

21 Sentyabr 2017 23:38

Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ -

21 Sentyabr 2017 23:33

Bakıda "narkobaron" həbs edildi

21 Sentyabr 2017 23:28

Rusiya 850 terrorçunu belə məhv etdi -

21 Sentyabr 2017 23:23

"QAZ" və "VAZ" yandı

21 Sentyabr 2017 23:19

İstanbulda təyyarə qəzası - VİDEO

21 Sentyabr 2017 23:13

Çexiyanın milli bayramı Bakıda qeyd edildi

21 Sentyabr 2017 23:04

"Qarabağ"ın rəqibinin futbolçusu 150 minlik maşınla qəzaya düşdü - FOTOLAR

21 Sentyabr 2017 23:03

İsrail polisi Avropa parlamentindən olan nümayəndələrə hücum edib

21 Sentyabr 2017 23:02

Bu görüntülər sizi dəhşətə gətirəcək -

21 Sentyabr 2017 22:52

Türkiyədə silah səsləri eşidildi -

21 Sentyabr 2017 22:46

"Harvi"nin vurduğu ziyan - 600 milyon dollar

21 Sentyabr 2017 22:38

Azərbaycanda kredit tarixçəsinin alınması ilə bağlı qayda təsdiqləndi

21 Sentyabr 2017 22:28

Erməni deputatlar Bakıda səfərdədir

21 Sentyabr 2017 22:28

BMT baş katibi Ruhanidən xahiş etdi

21 Sentyabr 2017 22:19

İstəyən hər qız “Taxt oyunları”nın qəhrəmanı ilə cinsi əlaqədə olacaq: İNANILMAZ İMKAN - FOTO (18+)

21 Sentyabr 2017 22:13