Trend-in Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan və Qafqazşünaslıq Elmi mərkəzinin Böyük Britaniya tərəfdən rəhbəri, Oksford və Nyu-York universitetlərinin professor Robert Hoylandla müsahibəsi

- Bir neçə gün əvvəl AMEA tərəfindən "Nizami Gəncəvi" adına Qızıl medal ilə təltif olunmusunuz. Hər şeydən əvvəl Sizi bu münasibətlə təbrik edirik. Yəqin bu təltif sizin Azərbaycan mədəniyyətini daha dərindən öyrənib tədqiq etməyinizə əlavə stimul verəcəkdir.

- Professor Nərgiz Paşayeva ilə bir yerdə belə bir medala layiq görülməyimiz bizim gərgin əməyimizə verilən qiymətdir. Bu xüsusilə Nərgiz Paşayevaya aiddir. Çünki o, Azərbaycan tərəfindən gördüyümüz işlərin təşkil olunmasına və həyata keçirilməsinə böyük səylər göstərib. Bundan əlavə artıq 4 ildir ki, mən Azərbaycana gəlib gedirəm və məni həmişə burada gülərüzlə, xoş məramla qarşılayıblar. Azərbaycan artıq mənim ikinci evimə çevrilməyə başlayıb. Bu baxımdan mənim üçün xüsusilə belə bir mükafata layiq görülməyimiz çox xoşdur. Bu bizim əməyimizə verilən qiymətdir. Təbii ki, bundan sonra da biz daha səylə çalışıb həqiqətən belə bir təltifə layiq olduğumuzu sübut edəcəyik. Ümid edirəm ki, gələcəkdə biz öz işimizdə daha da maraqlı nəticələr əldə edəcəyik.

- Britaniya tərəfdən rəhbəri olduğunuz Oksord Universitetinin Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzi necə yarandı və bu təşəbbüs necə ərsəyə gəldi?

- 2013-cü ildə Azərbaycana səfər edərək burada arxeoloji qazıntıların aparılması imkanlarını nəzərdən keçirirdim. Səfər zamanı məni professor Nərgiz Paşayeva ilə tanış etdilər və biz onunla geniş müzakirələr apararaq imkanları araşdırdıq. Biz həmçinin, müzakirə olunan məsələlərə daha geniş baxış bucağından yanaşmalı olduq. Mən istəyirdim ki, Bərdədə arxeoloji tədqiqatlar aparım.

Çünki Bərdə şəhəri qədim Roma dövründən İslam dövrünə qədər mövcud olmuş olduqca əhəmiyyətli bir mədəniyyət və dövlətin paytaxt şəhəri olmuşdu. Qərb alimləri bu dövləti Qafqaz Albaniyası adı ilə tanıyırlar. Biz həmçinin qərara gəldik ki, bu bölgədə mövcud olmuş mədəniyyət və tarixin öyrənilməsi üçün doktorantlar və digər tələbələr üçün tədqiqat təqaüdləri təsis edək. Həmçinin, biz Azərbaycanda mövcud olan Azərbaycan və rus dillərində yazılmış elmi əsərləri ingilis dilinə çevirərək dünyada daha geniş surətdə tanıtdırmaq qərarına gəldik ki, bu əsərlər Qərbdə daha asan əldə olunsun.

- Bərdədə aparılan arxeoloji qazıntıların nəticələri haqqında nə deyərdiniz? İndiyə qədər orada çalışan arxeoloji heyət haqqında mümkünsə bir qədər məlumat verərdiniz.

- İndiyə qədər əldə etdiyimiz iki maraqlı nəticə barədə danışmaq istərdim. Bunlardan biri Nizami Gəncəvinin yaşadığı dövrə - XIII əsrə aiddir. Buna qədər insanlar elə düşünürdü ki, bu dövr Bərdədə o qədər də inkişaf etmiş dövr deyil. Lakin biz müəyyən etdik ki, həmin dövrə aid arxeoloji lay cox qalındır. Bu laydan tapılan çoxlu sayda sənətkarlıq əsərləri ona işarə edir ki, ticarət bu dövrdə intensiv xarakter daşımışdır. Bunu müəyyən etmək bizim üçün çox maraqlı idi. İkinci maraqlı məsələ isə qazıntıların aparıldığı daha dərin arxeoloji laylarda ağac və şalban qalıqlarının aşkar edilməsi olmuşdur. Laboratoriya analizi nəticəsində məlum olmuşdur ki, həmin qalıqlar miladdan sonra VI əsrə aiddir. Beləliklə, biz Bərdənin Qafqaz Albaniyasının paytaxt şəhəri olduğu dövrə yaxınlaşmışıq və tədqiqatlarımızı bu istiqamətdə davam etdiririk. Bizim hal-hazırda əlimizdə Bərdənin paytaxt şəhəri olmasına dair sübutun olması çox sevindirici haldır. Şəhərdə qazıntıların aparılmasına əngəl törədən məsələlərdən biri də həmin ərazidə yeni tikililərin olması, nəqliyyat vasitələrinin həmin ərzilərdən istifadə etməsi ilə bağlıdır. Ona görə də qazıntıların aparılması üçün ancaq müəyyən ərazilər seçilə bilər. Bunun üçün işlər əvvəlcədən qazıntı yerlərinin nişan edilməsi və səthi qazıntı nümunələrin nəzərdən keçirilməsi ilə keçmişdə orada nələrin olmasını müəyyən etməklə başlayır. Sonradan orada geniş işlərin aparılması lazım gəlir. Bu baxımdan proses çox ləng getsə də, həmişə həyəcanlı xarakter daşıyır. Bundan əlavə deyərdim ki, arxeoloji tədqiqatlara bir tərəfdən Okford Universitetindən olan alim və tədqiqatçılar - Birləşmiş Krallığı təmsil edən heyət bura gəlib, Azərbaycan tərəfdən isə bu işlərə AMEA-nın Arxeologya və Etnoqrafiya İnstitutundan olan gənc tədqiqatçılar cəlb olunmuşdur. Beləliklə, hər iki tərəfdən olan heyət bir yerdə çalışır. Bundan əlavə, biz bəzən yerli sakinlərin əməyindən qazıntılar zamanı istifadə edirik. Məhz belə birgə iş şəraiti apardığımız tədqiqat işini daha da maraqlı edir.

- Bizə məlumdur ki, görkəmli şərqşünas alim, akademik E.Bertelsin Nizami Gəncəvi haqqında elmi əsəri Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzi tərəfindən bu yaxınlarda Böyük Britaniyada inigilis dilində nəşr olunmuşdur. Bu təşəbbüs hardan və necə meydana gəlib və nə zaman onun təqdimatını keçirməyi planlaşdırırsınız?

- E.Bertelsin Nizami Gəncəvi haqqında olan kitabının tərcüməsi bizim rus və azərbaycan dillərində olan mühüm elmi əsərlərin tərcüməsi sahəsində gördüyümüz işlərdən ən birincisidir. Məqsədimiz bu əsərləri ingilis dilinə çevirib geniş surətdə dünyaya çatdırmaqdan ibarətdir. Bu təşəbbüs professor N.Paşayevaya məxsus idi və bu əsərdən başlamağımız da çox yerinə düşdü. Çünki şərqşünas alim olan E.Bertels həyatının böyük bir hissəsini Nizami Gəncəvinin əsərlərinin tədqiqatına həsr etmişdir. Eyni zamanda, bu əsər Nizami Gəncəvinin dünya ədəbiyyatında xususi yer tutduğunu göstərir. Belə ki, o, dünya şöhrətli bir şairdir. Ona görə çox şadam ki, biz bu əsəri ingilis dilində ərsəyə gətirmişik. Bu isə bizim tərcümə olunacaq ədəbiyyat siyahısında olan əsərlərdən yalnız biridir. Tədricən bizim siyamızda olan digər əsərlər də qədim Azərbaycan mədəniyyətini dünyaya daha geniş surətdə tanıdacaqdır. Biz çox ümid edirik ki, yaxın gələcəkdə biz bu kitabın Oksford Universitetində təqdimatını keçirə biləcəyik. Həmçinin, nəzərdə tuturuq ki, biz bu təqdimata farsdilli ədəbiyyat üzrə beynəlxalq alim və tədqiqatçıları dəvət edək.

- Oksord Universitetinin Nizami Gəncəvi Mərkəzinin fəaliyyət istiqamətləri nədən ibarətdir və indiyədək hansı işlər görülüb?

- Mərkəzin 4 əsas fəaliyyət istiqaməti vardır və hazırda bu istiqamətlərdə müvafiq layihələr həyata keçirilir. Onlardan birincisi 2 il əvvəl başlanan və Bərdə şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılardır. Bu qazıntılar artıq elmi cəhətdən çox maraqlı nəticələr ortaya çıxarıb. İkincisi, hər il dünyanın müxtəlif guşələrindən olan və Azərbaycanın tarixinə, mədəniyyətinə və ədəbiyyatına, habelə onun qonşu ölkələrlə münsibətlərinin tədqiq edilməsinə, öyrənilməsinə maraq göstərən 6 tələbəyə təhsil təqaüdünün verilməsidir. Üçüncüsü, aidiyyəti elmi mövzular üzrə Azərbaycan və rus dillərində olan mühüm elmi əsərlərin, məqalələrin ingilis dilinə çevrilməsindən ibarətdir. Dördüncüsü isə, xüsusilə Azərbaycan və Böyük Britaniya, eləcə də daha geniş miqyasda mədəniyyətlərarası elmi-akademik mübadilələrə imkan və şərait yaradılmasından ibarətdir. Hazırda biz bu mənada əsasən beynəlxalq seminarların keçirilməsini təmin edirik. Misal üçün, biz Şimal-Şərqi Qafqaz bölgəsinin son antik və erkən İslam dövründə vəziyyəti ilə bağlı bir mövzu seçərək elmi müzakirələr aparmışıq. Bundan əlavə, Qafqaz bölgəsində aparılan arxeoloji tədqiqatların nəticələrini müzakirə etmək üçün Azərbaycan, Rusiya, ABŞ və digər Avropa ölkələrindən olan alimlərin iştirakı ilə tədbir təşkil etmişik. Belə tədbirlər olduqca uğurlu və məhsuldar olmuşdur. Biz həmçinin ümid edirik ki, Birləşmiş Krallıqla Azərbaycan arasında elmi-akademik mübadilələr həyata keçirilməsinə başlaya biləcəyik.

- Hazırda Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzinin hansı layihəsi üzərində işləyirsiniz və növbədə hansı layihələriniz var?

- Azərbaycanda indiyədək aparılmış arxeoloji qazıntıların nəticələrinin müzakirə olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyindən bunu qeyd etmək istərdim. Hazırda Azərbaycanda, eyni zamanda müxtəlif bölgələrdə məsələn, Qəbələ və Şəmkir şəhərlərində arxeoloji tədqiqatlar aparılmaqdadır. Həmin qazıntılar zamanı çoxlu sayda maraqlı maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar edilmişdir. Lakin bu tədqiqatların nəticəsi Azərbaycandan kənarda heç kimə məlum deyil. Təbii ki, bu nəticələr rus alimlərinin bu tədqiqatlarda iştirak etdiyinə görə, ola bilsin Rusiyada məlum olsun. Amma təəssüf ki, alimlərin gəldiyi nəticələr kifayət qədər məlum deyil. Bu baxımdan çox istərdik ki, bu arxeoloji tədqiqatların nəticələri eləcə də qədim Azərbaycana məxsus mədəniyyət, o cümlədən, incəsənət nümunələri Amerikada, Avropada daha geniş tanınsın və onlar haqda daha geniş elmi biliklər olsun.

- Ümumiyyətlə Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzinin gələcək fəaliyyəti haqqında fikir və düşüncələrinizi bilmək maraqlı olardı. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

- Biz bu Mərkəzin yaradılmasını Oksford Universitetində həyata keçirilən 5 illik bir proqram vasitəsilə həyata keçirməyə başlamışıq. Hazırda isə biz bu işi daimi əsaslar üzərində gələcəkdə də davam etdirmək niyyətindəyik. Mərkəzin fəaliyyətini daimi əsaslar üzərində təmin etmək məqsədilə biz Birləşmiş Krallıqda Azərbaycan və Qafqazı öyrənən Britaniya Fondu adlı bir təşkilat yaratmışıq. Beləliklə, məqsədimiz bu Fond vasitəsilə elmi tədqiqatların aparılmasına dəstək vermək üçün vəsait toplamaq və bu xüsusda Mərkəz tərəfindən həyata keçirilən proqramların daimi fəaliyyətini təmin etməkdir. Başqa sözlə, Mərkəzin özünün binasının və əlavə işçi heyətinin olmasını təmin etməyə qərar vermişik. Beləliklə, burada ümümi məqsəd mövcud olan proqramın fəaliyyət dairəsini daha da genişləndirməyə yönəlib. Bütövlükdə bu istiqamətdə aparılan işlər, o cümlədən elmi tədqiqatlar üçün adı çəkilən Fonda vəsaitlərin cəlb olunması və digər fəaliyyətlər əsasən professor Nərgiz Paşayevanın təşəbbüsü və səyləri nəticəsində həyata keçirilir.

- Bizə məlumdur ki, Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzi artıq indiyə qədər müəyyən təqdirəlayiq işlər görüb. Bəs Britaniya elmi ictimaiyyətinin Mərkəzin fəaliyyətinə münasibəti barədə nə deyə bilərdiniz? Təmsil etdiyiniz ölkənin elm adamlarının Mərkəzin fəaliyyəti barədə məlumatları varmı və buna maraq göstərilirmi?

- Biz - mən Britaniyalı alimləri nəzərdə tuturam, həmişə burada yüksək səviyyədə, istər AMEA-nın, istərsə də onun Arxeologiya İnstitutunun alim və tədqiqatçıları tərəfindən böyük çoşqunluq hissi, hörmət və ehtiramla qarşılanmışıq. Deyə bilərəm ki, Nizami Gəncəvi Mərkəzinin fəalyyət göstərdiyi Oksord Universitetinin Şərqşünsalıq İnstitutu həmişə bizim tədbirlərimizə yüksək səviyyədə ev sahibliyi edib və universitetin çoxlu sayda alim və tədqiqatçıları, tələbələri bu tədbirlərdə iştirak edirlər. Bundan əlavə, Birləşmiş Karallığın digər təhsil ocaqlarından, xüsusilə özünün arxeoloji tədqiqatları ilə məşhur olan Edinburq Universiteindən alimlər bizim tədbirlədə iştirak edir. Ümumiyyətlə deyə bilərəm ki, Birləşmiş Krallığın müxtəlif təhsil ocaqları Mərkəzimizə və onun fəaliyyətinə böyük maraq göstərirlər.

- Məlum olduğu kimi, Bərdə şəhəri və onun füsunkarlığı Nizami Gəncəvinin əsərlərində xüsusilə - "İskəndarnamə" əsərində xüsusi qeyd edilir. Eyni zamanda dediyiniz kimi, bu şəhər qədim Azərbaycanın paytaxt şəhərlərindən biri olmuşdur. Bərdədə arxeoloji qazıntıların aparılması onun dahi Nizaminin əsərlərində xatırlanması, yoxsa sadəcə olaraq onun qədim paytaxt şəhərlərindən olması ilə bağlıdır?

- Mən əslində, antik dövrdən erkən İslam dövrünə keçid mərhələsini öyrənən mütəxəssisəm. Arxeoloji baxımdan həmin dövrdə mədəni həyatda baş verən dəyişikliklərin öyrənilməsi və tədqiq edilməsi mənə çox maraqlıdır. Ona görə mən bu dövrə aid ərazilərin öyrənilməsinə maraq göstərirəm. Azərbaycanda mövcud olan Bərdə şəhəri özü-özlüyündə bu baxımdan maraqlı tədqiqat mövzusudur. Yazılı mənbələrdən bizə məlumdur ki, V əsrdə Bərdə şəhəri daha öncə qeyd etdiyim Qafqaz Albaniyası çarlığının paytaxt şəhəri olmuşdur. Bu ərazi qədim Roma və İran sivilizasiyaları arasında birləşdirici körpü rolunu oynadığına görə vacib əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu iki qüdrətli dövlətin hüdudlarına yaxın olmasına baxmayaraq, bu dövlət özünün müstəqilliyini saxlamağa nail ola bilmişdir. Qafqaz Albaniyası həmçinin, erkən İslam dövrünə qədər mövcudluğunu qoruyub saxlaya bilib və hətta Bərdə şəhəri bu dövrdə İslam xilafətinin Cənubi Qafqazda ilk və böyük istehkamı rolunu oynamışdır. Bundan sonra isə nə baş verdiyini əslində biz bilmirdik. Ona görə də arxeoloji tədqiqatları bu suala cavab tapılması üçün aparırıq. Qazıntılar nəticəsində belə məlum olur ki, Bərdə şəhəri sonrakı dövrlərdə - hətta IX-XV əsrlərə qədər özünün çiçəklənmə dövrünü yaşamışdır. Nizami Gəncəvinin də yaşayıb yaratdığı illər də məhz elə bu dövrlərə aiddir. Bu isə belə deməyə əsas verir ki, təkcə Gəncə şəhəri deyil, Bərdənin özü və bəlkə də Qafqaz Albaniyasında ümumiyyətlə inkişaf və həyat səviyyəsi Nizaminin yaşadığı illər ərzində belə bizim düşündüyümüzdən daha yüksək nöqtədə olmuşdur.

- Bizə məlumdur ki, İslamdan əvvəl də Azərbaycanın böyük və zəngin mədəniyyəti olmuşdur. İslamdan sonra isə bu mədəniyyət dəyişikliyə uğramış və daha da zənginləşmişdir. Aparılan arxeoloji tədqiqatlar islamaqədərki mədəniyyət haqqında nə deyir?

- Bərdə şəhəri paytaxt olan dövrdə Qafqaz Albaniyası bir xristian çarlığı idi. Bu tamamilə fərqli mənzərə ortaya çıxarır. Bu ərazi həmin dövrün iki qüdrətli dövləti tərəfindən ikili təsirə məruz qalmışdır. Bir tərəfdən Roma dövləti, digər tərəfdən isə İran dövləti. Hər ikisi Qafqaza nəzarət etməyə can atır və öz təsirlərini göstərməyə başlayırdılar. Məsələn, VI əsr Bərdəsinə baxsaq, o dövrdə mərkəzi Konstantinopol olan xristian Bizans (Roma) imperiyasının elementlərini görmək olar. Bununla belə, bura həmçinin İranın güclü təsiri altında olub. Məsələn, bu mənada şahənşahları, böyük qəhrəmanları mədh edən dastanlar və digər ədəbiyyat nümunələrini qeyd etmək olar. Beləliklə, bu ərazi İranla eyni ədəbi tarixi paylaşır. Baxmayaraq ki, bu ərazinin özünün qəhrəmanları vardır. Ərazidə olmuş incəsənət və mədəniyyətə baxsaq, eyni şeyləri buna da şamil etmək olar. Beləliklə, burada hər iki qüdrətli dövlətin mədəniyyətinə xas olan elementləri görmək olar. Məhz bu xüsusiyyətlər İslamaqədərki Bərdəyə məxsus özəllikləri özündə ehtiva edir. Təbii ki, sonrakı dövrdə Bərdə xeyli dərəcədə islamlaşmağa döğru gedir. Belə ki, İran imperiyası süquta uğrayır. Digər tərəfdən, Roma (Bizans) imperiyası ərazi baxımından xeyli kiçilir. Bu dövr Qafqaz Albaniyası üçün öz müstəqilliyini qoruyub saxlamaq baxımından olduqca vacib mərhələdir. Eyni zamanda da, o dövrün iki əsas mədəniyyətinin təsirinə məruz qalması nöqteyi-nəzərindən də bu dövrün əhəmiyyətini qeyd etmək olar.

- Bir az əvvəl də qeyd etdiniz ki, bir müddət əvvəl Azərbaycan və Qafqazı öyrənən Britaniya Fondu təsis edilib. Bu kimin təşəbbüsüdür və bu fondun fəaliyyəti ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Elmi tədqiqatlar üçün vəsaitlərin cəlb olunması məqsədilə həmişə arxa planda məqsədyönlü işlər görülür. Biz Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Mərkəzinin fəaliyyətinə başlayarkən bizim işimiz donor vasitəsilə dəstəklənib və bu baxımdan bizim bəxtimiz gətirib. Bununla belə, daha öncə qeyd etdiyim kimi, bu Mərkəzin daimi əsaslarla fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün onun əlavə donor yardımına ehtiyacı vardır. Bu baxıman professor N.Paşayevanın təşəbbüsü ilə adı çəkilən Fond təsis edilmişdir. Bu fondun təsis edilməsində mənimlə yanaşı, üç Britaniyalı alim də yaxından iştirak edib. Məqsədimiz ondan ibarətdir ki, bu fond vasitəsilə Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Mərkəzini daimi əsaslarla fəaliyyət göstərən bir quruma çevirək.

- Azərbaycanda dəfələrlə olmusunuz. Artıq bir neçə gündür ki, Bakıdasınız və çıxışlarınızın birində qeyd etmisiniz ki, Azərbaycan artıq sizin ikinci vətəninizə çevrilib. Əlavə nə deyərdiniz?

- Azərbaycanın müxtəlif güşələrinə səyahət etmək mənə çox böyük zövq verir. Ərazi baxımından Azərbaycan cox rəngarəngdir. Xəzər dənizinin sahili, uca dağlar, Muğan düzənliyi bir-birini əvəzləyir və bu mənzərələrə baxmaq göz oxşayır. Ona görə, otən 4 ildə mənə verilən belə bir imkana görə də Azərbaycana öz minnətdarlığımı bildirirəm.

- Müxtəlif mədəniyyətlərin kəsişməsi baxımından Azərbaycanda həm xristian, həm də islam mədəniyyətinə məxsus abidələri və digər mədəniyyət numunələri mövcuddur. Hər iki mədəniyyətin yanaşı surətdə mövcud olması bəlkə də onların toqquşmasına səbəb olmamışdır. Bunun bu və ya digər mənada bugünku multikulturalizm ənənələri ilə bağlamaq olarmı?

- Ümumiyyətlə, Qafqaz bölgəsinə xas olan olduqca maraq kəsb edən məqam odur ki, bu ərazidə çoxlu sayda mikro mədəniyyətlər mövcud olmuşdur. Cünki burada rəngarəng ekosistemlər mövcuddur. Dağlıq ərazilər, düzənliklər, sahilboyu ərazilər. Nəticə etibarilə, bu müxtəlif ekosistemlər bir-birindən fərqli mədəniyyətlərin çıçəklənməsinə gətirib çıxarmışdır. Ərəb işğalı tədricən bu əraziyə gəlib çatmışdır. Bu o deməkdir ki, islamdan əvvəlki mədəniyyət birdən-birə yox olmamış və islamlaşma prosesi tədricən baş vermişdir. Ona görə də yerli mədəniyyətlər hələ bir müddət inkişaf etmişdir. Deyə bilərəm ki, burada farsdilli icmalar müəyyən müddət mövcudluğunu qoruyub saxlaya bilmişdir. Bundan əlavə, xristian icmaları XV əsrə qədər özəlliklərini qoruyub saxlaya bilmişdir. Xristianlığın süqutu əslində Şimali Qafqazdan üzü aşağıya döğru başlamışdır. Təbii ki, müəyyən mühitlərdə müvafiq mədəniyyətlər özünü qoruyub saxlaya bilmişdir. Müsəlman səyyahlar dünya səyahətinə çıxarkən həmişə Qafqaza valeh olduqlarını qeyd etmişlər. Onlar burada olan müxtəlif dillər haqqında məlumalar verərək qeyd ediblər ki, bu ərazidə ən azı 360 müxtəlif dil vardır. Ona görə deyə bilərik ki, islam bu əraziyə tədricən gəlmişdir və yerli mədəniyyətləri heç də əzib keçməmişdir.

- Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialı haqda təəsüratlarınız?

- Mən bir neçə dəfə MDU-nun Bakı filialında olmuşam. İki dəfə universitet tələbələrinin özlərinin iştirak etdiyi musiqili proqramı izləmişəm və bu tələbələrin yüksək musiqi qabiliyyəti və bacarığı məndə çox xoş təəssüratlar yaradıb. Eyni zamanda, tələbələrin ingilis dili səviyyəsi və ümumilikdə biliyə həvəs səviyyəsinin yüksək olması da hiss edilir və təqdirəlayiqdir.

Bildiyiniz kimi professor N.Paşayeva da Oksford Universitetinə səfər edib. O, universitetin şərqşünaslıq fakültəsində keçirilən elmi seminarda çıxış edib. Biz ikimiz də ümid edirik ki, gələcəkdə Oksford Universiteti və MDU-nun Bakı filialı arasında, xüsusilə filologiya və müxtəlif dillərin öyrənilməsi sahəsində tələbə mübadiləsini həyata keçirə biləcəyik.

Qeyd edək ki, Nizami Gəncəvi Elmi Mərkəzi Oksford Universitetinin rəsmən qəbul edilmiş və tanınmış struktur bölməsidir və həmin Universitetin tək Şərqşünaslıq fakültəsi ilə bağlı məsələləri deyil, ümumiyyətlə Oksford Universitetində digər sahələrdə elm və təhsillə bağlı olan bütün məsələlərdə Azərbaycan üzrə koordinator səlahiyyətlərinə malikdir.

Milli.Az