Türkiyəli politoloq: "Trampın gəlişi dünya siyasətini ənənəvi xətdən kənara çıxarır"

Türkiyəli politoloq: "Trampın gəlişi dünya siyasətini ənənəvi xətdən kənara çıxarır"
14:17 12 Noyabr 2016
100 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

İstanbuldakı Bahçeşehir Universiteti Amerika Araşdırmaları Mərkəzinin baş  koordinatoru Elif Sümerval APA-ya müsahibə verib.

Milli.Az müsahibəni təqdim edir:

- Donald Trampın prezident seçilməsindən sonra dünyanın bu başından o başına saysız-hesabsız dəyərləndirmələr ortaya çıxdı. Siz hansı nöqtədən baxırsınız: ABŞ-ın yeni prezidenti dünyadakı "qloballaşma və liberallaşma" məfhumlarının iflasının nəticəsidirmi?
 
- 25 dekabr 1991-ci ildə SSRİ-nin rəsmən dağılmasından sonra meydana çıxan təkqütblü dünyada ABŞ ön plana yerləşdi. "Liberalizm və neoliberalizm" məfhumlarını Bill Klinton dönəmində ABŞ-ın siyasətində yaxından gördük. Oğul Buşun hakimiyyətə gəlməsindən sonra isə "yeni konservatizm" məfhumu ABŞ siyasətinin paradiqması oldu. 2008-ci ildəki seçkidə Buşun Orta Şərq siyasətini sərt tənqid edən, ABŞ-ın artıq müharibələrə girməsinin gərəksiz olduğunu vurğulayan Obama iqtidara gəldi və İraqdan qoşunları çıxarmaqla birlikdə Suriyadakı vətəndaş müharibəsinə də aktiv şəkildə hərbi müdaxilə etmədi. Trampın 8 noyabrdakı qələbəsini heç kim gözləmirdi. ABŞ və bütövlükdə Qərb mediası təbliğat dönəmində Hillari Klintonun zəngin dövlət təcrübəsi olduğunu irəli sürərək onun prezident seçiləcəyinə daha çox ehtimal verirdi. Ancaq ABŞ xalqı böyük sürpriz etdi.
 
- ABŞ-ın siyasət arqosunda buna "qırmızı yaxalılar"ın revanşı da deyirlər...
 
- Bugünkü araşdırmalara baxanda Trampa kimlərin səs verdiyinə dair 2 cəhəti görə bilirik: seçkidən əvvəl ali təhsilli insanların Klintona səs verəcəyi təxmin edilmiş və o seçici kütləsinin seçkidə daha fəal iştirak edəcəyinə ehtimal verilmişdi. Ancaq 8 noyabrdakı seçkinin nəticəsi göstərdi ki, ABŞ siyasətində təhsildən də, dindən də daha vacib faktor varmış. Nəticələrə baxanda Trampın kənd və qəsəbələrdəki səslərin 62%-ni aldığını görürük. O, illik gəliri 30 min dollar və ondan aşağıda olan seçicilərin rəğbətini qazana bildi. Bu durumun semantikasını bu şəkildə dəyərləndirməliyik: ABŞ-da uzun müddətdən bəri siyasətçilərin əhəmiyyət vermədiyi, sanki sistemin üyüdərək ən alt təbəqələrinə itələdiyi insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar.
 
- Yəni Tramp, bir növ, sosial-demokrat kimi hərəkət etdi? Türkiyədə sosial-demokratların səs almalı olduğu yerlərdən sağ-mühafizəkar AKP səs alır.
 
- Bəli. "Qırmızı yaxalı" deyilən o kütləni ölkənin şimal-şərq bölgələrində Demokrat Partiyası özünə daim yaxın görürdü, Obama onların dəstəyini almışdı. Demokrat Partiyasının əsas qalalarından biri olan Pensilvaniya ştatı belə çox az fərqlə də olsa, Trampa səs verdi. Bunun əsas səbəbi kampaniya dönəmində Klintonun o bölgələri "çantada kəklik" kimi görməsiydi. O bölgələrdə xalqla lazımi dialoq aparılmadı. Ohayo, Virciniya kimi bəzən demokratlara, bəzən də respublikaçılara səs verən kütlələrlə işləmək daha uyğun görülüncə başqa bölgələr unuduldu. Buna baxmayaraq, adını çəkdiyim ştatlarda da Tramp qalib gəldi. Lisey təhsili belə olmayan seçicilər Trampa səs verdiyi kimi, Florida ştatı da onu dəstəklədi. Halbuki oradakı "latino" deyilən seçici təbəqəsinin Klintonu dəstəkləyəcəyinə ehtimal verilmişdi. Tramp  o bölgədəki insanlarla fərdi şəkildə əlaqələr yaradaraq seçkiyə getmələrinə və ona səs vermələrinə nail oldu.
 
- Təbliğat kampaniyasındakı sərt açıqlamalarına baxmayaraq, Tramp dönəmində ABŞ-ın xarici siyasətində radikal dəyişikliklər olmayacağına dair Ağ Evin və Dövlət Departamentinin ilk açıqlamaları oldu. Siz necə düşünürsünüz?
 
- Təbliğat dönəmindən indiyə qədər Trampın xarici siyasətə dair verdiyi heç bir konkret mesajı və vədi yoxdur.
 
- Xarici siyasəti bilmədiyi üçün demir, yoxsa başqa səbəblər var?
 
- Arxasında böyük bir müşavirlər qrupu var.
 
- Seçkidən sonrakı təşəkkür nitqində komandasında təxminən 200 generalın olduğunu da demişdi. O generallar Trampın komandasında hansı işləri görəcəklər?
 
- Əslində bu, ABŞ siyasətinin üslubuna uyğun deyil. Pensiyaya çıxmış və ya hal-hazırda iş başında olan generalları başqa aktiv vəzifələrə təyin edə bilməzsiniz. ABŞ siyasəti bizim xaricdən gördüyümüzdən daha ənənəçidir. Bunun bəzi istisnaları olub: məsələn, Buşun İraq və Orta Şərq siyasətini yazan, seçki dönəmində Obamanın ən çox tənqid etdiyi Robert Geyts daha sonra Obama tərəfindən müdafiə naziri təyin edildi. Tramp Rusiyaya qarşı həmişə mülayim sözlər işlətdi...
 
- Duma üzvləri onun seçilməsini bu səbəblə ayaq üstündə alqışladılarmı?
 
- Eynilə. Çinin bölgədəki siyasəti ilə bağlı şərhlər verməkdən qaçan Tramp konkret vədlər irəli sürməyərək hamını yanıltdı. Baş müşavirinin dünən verdiyi açıqlamadan Trampın Türkiyə ilə daha isti münasibətlər qurmağa meylli olduğunu anlayırıq. Bizim hökumətimizin haqlı şəkildə tənqid etdiyi bəzi məsələlərin Tramp dönəmində həllini tapa biləcəyini ümid edə bilərik. Trampın Çin və ya Rusiya ilə aşıq atacağına inanmıram. Onun öz seçicilərinə vəd etdiyi "ABŞ-ı yenidən böyük və güclü yapaq" - şüarını həyata keçirmək üçün çalışacağına inanıram.
 
- Trampın gəlişi dünya siyasətinə rəng qatdımı? Çünki dünyada siyasət sanki bütün ölkələrin vətəndaşlarını yorub, hətta bezdirib...
 
- Trampın gəliş tərzi və qələbəsi dünyanın hər yerində siyasətə bu və ya digər dərəcədə maraq göstərən hər kəs üçün çox önəmlidir. Artıq dünyada hər şeyin boz olduğuna dair fikir aradan qalxıb. ABŞ mediası tərəfindən belə aşağılanan insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar. Dünyanın hər yerində investisiyaları olub, heç bir dövlət təcrübəsi olmayan bir adamın ABŞ prezidenti seçilməsi ənənəvi siyasətlərin dəyişməsinin lüzumunu göstərib.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Daşkəsən sakini arvadı və qayınanasını bıçaqladı

20 Sentyabr 2017 22:19

FED uçot dərəcəsini dəyişmədi

20 Sentyabr 2017 22:13

Bu türk Meksikada zəlzələ baş verəcəyini əvvəlcədən demişdi -

20 Sentyabr 2017 22:10

Prezident İlham Əliyev Trampla görüşdü

20 Sentyabr 2017 22:09

105 yaşlı gəminin qalıqları yoxa çıxır

20 Sentyabr 2017 21:58

Mətanət İsgəndərlinin qızının toyundan - GÖRÜNTÜLƏR

20 Sentyabr 2017 21:49

Elektrik enerjisinə görə ödənişlərlə bağlı -

20 Sentyabr 2017 21:49

Gəncədə avtomobil piyadanı vurub

20 Sentyabr 2017 21:47

Həkimlər pişiklərdən uzaq durmağı tövsiyyə edir - Cinsi xəstəliyə yol açır

20 Sentyabr 2017 21:43

Tibb kollecini bitirən oğlan tələbəyə "tibb bacısı" diplomu verilib - VİDEO

20 Sentyabr 2017 21:33

Zidan "Real"la yeni müqavilə imzaladığını açıqladı

20 Sentyabr 2017 21:28

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan beynəlxalq norma və prinsiplərin qorunması istiqamətində davamlı səylər göstərir"

20 Sentyabr 2017 21:27

Ruhani: “ABŞ razılaşmaları pozur, özünə qarşı etimadı sarsıdır”

20 Sentyabr 2017 21:18

Rövnəq Abdullayev: "UEFA Avropa Liqasının Bakıda keçirilməsi ilə bağlı qərar hər birimiz üçün çox sevindiricidir"

20 Sentyabr 2017 21:17

Azərbaycan Prezidenti: "Ermənistanın hərbi təxribatı davam edərsə, ölkəmiz BMT-nin xartiyasına uyğun olaraq, təcavüzkarı yenidən cəzalandıracaq"

20 Sentyabr 2017 21:17

Azərbaycan Prezidenti:

20 Sentyabr 2017 21:15

30 yaşlı qadın özünü asdı - Daşkəsəndə

20 Sentyabr 2017 21:14

İlham Əliyev -

20 Sentyabr 2017 21:04

2034-cü ildən sonra qaz dünyada əsas enerji mənbəyi olacaq

20 Sentyabr 2017 21:02

Yasamal rayonunda mənzil qarət olunub - VİDEO

20 Sentyabr 2017 20:58

İlham Əliyev -

20 Sentyabr 2017 20:58

Prezident: "Bu gün Azərbaycan nəinki sənaye və kənd təsərrüfatı, o cümlədən əqli məhsullarını ixrac edir"

20 Sentyabr 2017 20:57

Bakıda "Caspian Energy Transport Forum" keçirilib

20 Sentyabr 2017 20:52

Prezident İlham Əliyev: "Bəşəriyyətə qarşı bu dəhşətli cinayəti törədən hərbi kriminallardan biri Ermənistanın hazırki prezidentidir"

20 Sentyabr 2017 20:52

"Qarabağ"ın oyununa yalnız 2 manatlıq biletlər qaldı

20 Sentyabr 2017 20:49

İsrail Azərbaycanla əməkdaşlığı genişləndirib -

20 Sentyabr 2017 20:46

Yeni "Lada Vesta"nın qiyməti MƏLUM OLDU: 11-13 min dollar

20 Sentyabr 2017 20:43

Türkmənistan prezidenti bəstələdiyi mahnını V Asiya Oyunlarının bağlanış mərasimində oxuya bilər

20 Sentyabr 2017 20:42

Daşkəsəndə bir ilin gəlini intihar edib

20 Sentyabr 2017 20:32

İranın tanınmış dirijoru Musiqili Teatrda tamaşa idarə edəcək

20 Sentyabr 2017 20:32

Xaçmazdakı meşə yanğını söndürülüb

20 Sentyabr 2017 20:30

Zəlzələdən əvvəl səmadakı paranormal parıltılar İNSANLARI QORXUTDU - VİDEO

20 Sentyabr 2017 20:28

Köhnə model maşını 172 minə satır - nömrəsinə görə - VİDEO

20 Sentyabr 2017 20:18

Avroliqanın Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək final görüşünün tarixi açıqlanıb

20 Sentyabr 2017 20:17

Bitkoin noyabrda yenidən bölünə bilər

20 Sentyabr 2017 20:07

İrəvana “dördgünlük müharibə” XƏBƏRDARLIĞI, daha ağır CAVAB… - GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

20 Sentyabr 2017 20:03

Ərdoğan-

20 Sentyabr 2017 20:02

Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasında elmi-praktik konfrans keçirilib

20 Sentyabr 2017 19:57

"Medi Sina” klinikasının sahibinin cinayət işi barədə YENİ XƏBƏR

20 Sentyabr 2017 19:54

Masallıda yol kənarında kişi meyiti tapılıb

20 Sentyabr 2017 19:52

Astrofiziklər dünyanın axırının YENİ TARİXİNİ AÇIQLADILAR – 23 sentyabr?

20 Sentyabr 2017 19:48

Azərbaycan və Macarıstan hökumətlərarası Birgə Komissiyanın iclası keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 19:44

Həkimlər pişiklərdən uzaq durmağı tövsiyyə edir -

20 Sentyabr 2017 19:38

SÖZDƏN ƏMƏLƏ KEÇƏNLƏR: artıq kilolardan azad olmanın 20 İNANILMAZ NÜMUNƏSİ

20 Sentyabr 2017 19:33

"Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” açıq müsabiqə elan edib

20 Sentyabr 2017 19:32

“Məhəmməd” adı Britaniyada 10 ən məşhur ad SİYAHISINDA

20 Sentyabr 2017 19:23

Bermud üçbucağında yeni ada peyda oldu -

20 Sentyabr 2017 19:16

ABŞ-ın neft ehtiyatları 1% artıb

20 Sentyabr 2017 19:12

Tovuzda avtomobil yanıb

20 Sentyabr 2017 19:09

UEFA Avropa Liqasının final matçının Bakıda keçirilməsinə qərar verib

20 Sentyabr 2017 19:07