Təbiətdə insanı heyrətləndirən canlıların sayı-hesabı yoxdur. Bəziləri zəhəri, bəziləri gücü, bəziləri isə qeyri-adi müdafiə mexanizmləri ilə seçilir. Onların arasında ən maraqlılarından biri elektrik ilanbalığıdır. Adı belə təhlükəli təsir bağışlayan bu canlı öz bədənində elektrik enerjisi yarada və onu ətrafındakı canlılara ötürə bilir.
Metbuat.az xəbər verir ki, elektrik ilanbalığı əsasən Cənubi Amerikanın Amazon və Orinoko çay hövzələrində yaşayır. Maraqlıdır ki, adına “ilanbalığı” deyilsə də, əslində ilanbalığı deyil. O, bədən quruluşuna görə bıçaqbalığı qrupuna aid olan şirin su balığıdır. Bəzi növləri 2,5 metrə qədər böyüyə bilir.
Bu canlının ən qeyri-adi xüsusiyyəti elektrik hasil etməsidir. Bədənində xüsusi elektrik orqanları yerləşir. Bu orqanlar minlərlə kiçik hüceyrədən - elektrositlərdən ibarətdir. Beyindən gələn siqnal nəticəsində həmin hüceyrələr eyni vaxtda boşalaraq güclü elektrik impulsu yaradır.
Bəs bu elektrik insan üçün nə qədər təhlükəlidir?
Alimlərin araşdırmalarına görə, bəzi elektrik ilanbalığı növləri 860 volta qədər elektrik boşalması yarada bilir. Bu, canlılar aləmində qeydə alınan ən güclü bioelektrik boşalmalardan biridir. Elektrik ilanbalığı bu gücdən əsasən ovunu hərəkətsizləşdirmək və təhlükə zamanı özünü qorumaq üçün istifadə edir.
Elektrik boşalması ovun əzələlərində qeyri-iradi yığılmalara səbəb olur. Güclü impulslar canlıların hərəkətini müvəqqəti məhdudlaşdırır və onların qaçmasının qarşısını alır. Eyni mexanizm insan üçün də təhlükəli ola bilər. Güclü elektrik boşalması ağrıya, əzələ spazmına və insanın müəyyən müddət hərəkət qabiliyyətini itirməsinə səbəb ola bilər. Suda baş verən belə təmas isə xüsusilə təhlükəlidir. Çünki insan əzələlərinə nəzarəti itirdikdə boğulma riski ilə üzləşir.
Amma elektrik ilanbalığının məqsədi insanlara hücum etmək deyil. Bu canlı elektrikdən əsasən ov zamanı və yırtıcılardan müdafiə olunarkən istifadə edir. Bundan başqa, zəif elektrik impulsları vasitəsilə ətrafını “hiss edir” və bulanıq sularda istiqamətini müəyyənləşdirir.
Ən maraqlısı isə odur ki, elektrik ilanbalığı bəzən sudan sıçrayaraq hədəfə daha güclü elektrik boşalması ötürə bilir. Alimlərin apardığı təcrübələr göstərib ki, canlı bədəninin daha böyük hissəsini sudan çıxardıqda elektrik enerjisinin daha böyük hissəsi birbaşa təmasda olduğu obyektə ötürülür.
Təbiətin bu qeyri-adi canlısı bir daha göstərir ki, elektrik yalnız texnologiyanın yaratdığı enerji deyil. Milyonlarla il ərzində bəzi canlılar onu öz bədənlərində yaratmağı, idarə etməyi və yaşamaq üçün istifadə etməyi öyrəniblər. Elektrik ilanbalığı isə bunun ən heyrətamiz nümunələrindən biridir.
