Yaxşı kitabları oxumaq keçmiş əsrlərin ağıllı adamları ilə söhbət etmək deməkdir, hələ bu kitablar orijinaldırsa, söhbəti xəyalında canlandırmaq daha da asanlaşar...
Yeni kitabların tərtibatı nə qədər yaxşı olsa da, köhnə kitablar insana daha doğma gəlir. Müəllifin dövründən gələn kitabları vərəqlədikcə həmin zaman kəsiyinə xəyali səyahət edirsən, tək kitabda yazılanların deyil, həm də kağız toplusunun özünün keçmişdən gəlməsi əsərləri daha yaxşı dərk etməyə, bəhs edilən dövrü canlandırmağa kömək edir. Bunlar psixoloji, həm də vacib məqamdır.
Belə bir şəraiti isə sənə, əsasən, kitabxanalar yaradır. Yeni açılan AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxanası köhnə nəşrləri mühafizə etməklə yanaşı, yeni kitabları da oxucuların ixtiyarına verir. Kitabxanada üzvlərin istədikləri bilgiləri rahat şəkildə əldə etməsi üçün bütün şərait yaradılıb. Bunu sözügedən məkanda apardığımız müşahidələr söyləməyə imkan verir.
Müasir görünüşü ilə göz oxşayan binanın içərisindəki səliqə-səhman diqqətimizi çəkdi.
Burada bizi Kitabxana-xidmət şöbəsinin müdiri Aygün Səfərova qarşıladı. Kitabxana haqqında ümumi məlumat verən şöbə müdiri bildirdi ki, qapılarını ötən ilin sentyabrından oxucularının üzünə açan Mərkəzi Elmi Kitabxananın hazırda kifayət qədər üzvü var: "Kitabxanada tələbələrlə yanaşı elmi işçiləri, akademikləri, professorları da tez-tez görmək mümkündür. Bizim kitabxanada elə kitablar var ki, onları digərlərində tapmaq olmaz. Burada oxuculara seçim çoxluğu verən, müxtəlif sahələrə aid kitablardan ibarət Qərb, Şərq, Nadir Kitablar Fondu var.
Kitabxana üzvlərinin elektron kitab sifarişi üçün elektron kataloqlar oxucuların ixtiyarındadır. Mərkəzi elmi kitabxanaya üzv olmaq üçün, sadəcə, şəxsiyyət vəsiqəsi və 5 AZN pul ödəmək lazımdır. Oxucular qeydiyyata alındıqdan sonra onlara istifadə müddəti 1 il olan üzvlük kartı verilir. Kitabxana həftənin beş günü oxucularını qəbul edir.
Oxucuları kitabxanaya daxil olan yeni kitablarla tanış etmək üçün sərgilər təşkil edilir. Beləliklə, onlar yeni kitabların adlarını və müəlliflərini öyrənmiş olurlar", - deyən Aygün xanım bizi oxu zalları və Şərq, Qərb, Nadir Kitablar Fondları ilə tanış etdi.
Tədbirlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan geniş zallar, akademiklərin büstləri, royal və quraşdırılmış monitorlar buranı digər kitabxanalardan fərqləndirirdi.
Azərbaycanda saxlanılan ən qədim 10 kitab
Sərgi üçün nəzərdə tutulmuş yerlə tanış olduqdan sonra akamediklərin zalına getdik. Burada elm adamları üçün lazım olan müxtəlif sahələrdən kitablar var idi. Zalda bir nəfər yaşlı oxucunun olması diqqətimizi çəkdi.
Sonra bizi ən çox maraqlandıran Nadir Kitablar Fonduna üz tutduq. Buranın digərlərindən fərqli cəhəti onda idi ki, Azərbaycanda mövcud olan 10 ən qədim kitab bu fondda saxlanılır, kitablar xüsusi şəkildə mühafizə olunur.
Fondun girişində diqqətimizi çəkən miniatür kitablar maraqlı görünüşü və ölçüsü ilə seçilirdi.
Ölkəmizdə olan 10 ən qədim kitabları təqdim edən fondun rəhbəri Gülarə Xələfova dedi ki, Nikolai Nardi nəşriyyatı tərəfindən 1508-ci ilin fevral ayında Siena şəhərində nəşr edilən "Oeconomicorum Aristotelis libeli cum comentariis Leonardi Aretini" (Aristotel iqtisadiyyatı haqqında Leonardi Aretininin fikirləri) Azərbaycanda olan ən qədim kitabdır və sadəcə, Mərkəzi Elmi Kitabxanada qorunub saxlanılır:
"Kitabın birinci nüsxəsi Böyük Britaniya kitabxanasındadır. Hələ ki, latın dilində olan əsəri oxuya bilən olmasa da, nədən bəhs olunması barədə məlumat var. O əlavə etdi ki, burada ərəb, qədim türk, latın dili ilə yanaşı Popov adlı şəxsin kolleksiyasına aid sırf erməni dilində olan və SSRİ dövründə qadağan edilən kitablar da saxlanılır.
Tarixçilər araşdırma aparmaq üçün bu kitablara istinad verir. Çünki bu kitablarda ermənilər öz dilləri ilə soyqırımları, onlara aid olmayan əraziləri etiraf edirlər. Həmin kitablar isə istinad verilən zaman erməni mənbəsi kimi qeyd olunur. Və bu işlə tarix institutlarında hazırlaşdırılan xüsusi mütəxəssislər məşğul olur".
Daha sonra üz tutduğumuz Qərb Fondunda qızıl suyuna çəkilmiş,
firuzə qaşı ilə işlənmiş,
döymə üsulu ilə hazırlanmış,
xüsusi qutuda olan kitablarla yanaşı,
Villiam Şekspirin, Viktor Hüqonun və başqalarının,
Şərq Fondunda isə Çin, Türkiyə, ərəb ölkələri tarixi, ədəbiyyatı ilə bağlı kitablar var idi.
Oxu zalına daxil olduqda nəzərimizə ilk çarpan oxucuların çoxluğu idi. Kitabxana üzvlərinin mütaliə etdiyi səssiz ortamda onlar üçün yaradılmış rahatlıq da diqqətimizdən yayınmadı. Kimi kitabını dizinin üstündə oxuyur, kimi xüsusi qeydlər aparır, kimisi isə noutbukunu gətirib nəsə yazırdı.
Kitabların necə elektron formaya salındığını görmək üçün rəqəmsallaşdırma prosesinin həyata keçirildiyi məkana getdik.
Burada bizə skayner aparatlarının iş prosesini göstərən Rəqəmsallaşdırma bölməsinin rəhbəri Elmar Quliyev söylədi ki, kitablar İtaliya istehsalı olan aparatlarla "scan" olunaraq "pdf" halında oxuculara təqdim edilir. Kitabların rəqəmsallaşdırılması bir növ onların mühafizəsinə xidmət edir. Həm də gələcək nəsillərə ötürülməsini asanlaşdırır.
Qeyd edək ki, kitabxanadan oğurluq halının qarşısını almaq üçün kitablara xüsusi çiplər quraşdırılıb və kameralar vasitəsi ilə nəzarət olunur. Oğurluq etməyə çalışan oxucuların kartı blok edilir.
Bir sözlə, kitabxanada mütaliə üçün hər şərait yaradılıb, yetər ki, oxumaq həvəsi olsun.
Bəxtiyar Umarlı , Fotolar Kamran Ədalət
Milli.Az
